Δικαιοσύνη: Σε συνέχεια προηγουμένου μου κειμένου και με βάση τα όσα συμβαίνουν στη δικαιοσύνη στην Ελλάδα και γενικώς στον διεθνή χώρο επιβεβαιώνεται η φιλοσοφική άποψη πως η απόδοσή της αποτελεί ουτοπία.
Του Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου
Κατά τον Άγγλο πολιτικό και φιλόσοφο Τόμας Μορ, θύμα της εκ μέρους του προασπίσεως της δικαιοσύνης έναντι της κρατικής εξουσίας, η ουτοπία (ου τόπος) αποτελεί μια ιδέα, θεωρία ή επιδίωξη που βρίσκεται τελείως εκτός πραγματικότητας. Ο Πλάτωνας, συγκλονισμένος από την άδικη καταδικαστική απόφαση σε βάρος του διδασκάλου του Σωκράτη, δημιουργεί τη δική του ουτοπία στην «Πολιτεία» του, έργο το οποίο στην εποχή της Αναγέννησης ενέπνευσε τις ουτοπίες δικαιοσύνης, πλην αυτής του Μορ, των Τομάζο Καμπανέλα και Φράνσις Μπέικον. Ο καθηγητής Χανς Κέλσεν (1881 – 1973) στο πόνημά του «Τί είναι δικαιοσύνη;» (1953) αρνείται την δικαιοσύνη ως αντικειμενική αξία, επειδή η γνώση αυτής – όπως η γνώση όλων των αντικειμενικών αξιών – δεν είναι επιστημονικά δυνατή.
Πιο πρακτικός ο Γάλλος φιλόσοφος Μοντεσκιέ (1689-1755), στο έργο του «Το πνεύμα των Νόμων», θεωρεί ότι σε μια ευνομούμενη Πολιτεία υπάρχουν τρεις εξουσίες, η Εκτελεστική, η Νομοθετική και η Δικαστική. Από αυτές, όπως σημειώνει, η πιο αδύναμη είναι η δικαστική, αφού είναι υποχρεωμένη να αποφασίζει με βάση τις αποφάσεις της νομοθετικής εξουσίας, έστω και αν αυτές είναι άδικες, και να τις εκτελεί χρησιμοποιώντας την εκτελεστική εξουσία, χωρίς την οποία είναι ασήμαντη. Επί πλέον η ιστορία αποδεικνύει ότι η εκτελεστική εξουσία έχει την τάση να καταχράται την ισχύ της και να χρησιμοποιεί την δικαστική για να προωθεί τις αποφάσεις της, έστω και αν αυτές είναι σε βάρος του λαού. Η προσπάθεια της χειραγώγησης της δικαιοσύνης φαίνεται και στις ΗΠΑ, όπου η ζωή εκατομμυρίων πολιτών εξαρτάται από τις τελεσίδικες αποφάσεις εννέα ισοβίων δικαστών, που αποτελούν το ανώτατο δικαστήριο. Λόγω της ισχύος αυτών των ανωτάτων δικαστών ιδιώτες, κόμματα και ιδεολογικά λόμπις δαπανούν δεκάδες εκατομμυρίων για την υποστήριξη υποψηφίων ή/και για υπέρ αυτών αποφάσεις…
Δικαστές, οι οποίοι θυσίασαν τη θέση τους, τις ανέσεις τους, ακόμη και τη ζωή τους, διαφωνώντας, για λόγους συνειδήσεως, με την κρατική εξουσία, έχουν μείνει στην Ιστορία ως μάρτυρες της Δικαιοσύνης. Ο προαναφερθείς Τόμας Μορ, ως πρωθυπουργός, για λόγους θρησκευτικής συνειδήσεως – ήταν Ρωμαιοκαθολικός – δεν δέχθηκε τον δεύτερο γάμο του βασιλιά Ερρίκου Η΄ με την Άννα Μπολέϊν, ούτε δέχθηκε αυτός να γίνει
αρχηγός της Εκκλησίας της Αγγλίας, για να την ποδηγετεί. Η άρνηση προς τον βασιλιά του στοίχισε τη ζωή. Με απόφαση του Ερρίκου εκτελέστηκε δι’ αποκεφαλισμού και κατασχέθηκε η περιουσία του. Πριν κάποιους αιώνες από το γεγονός αυτό ο βυζαντινός αυτοκράτορας Λέων Στ΄ ο σοφός (866-912) θέλησε να τελέσει τέταρτο γάμο και ο πατριάρχης Νικόλαος ο Μυστικός αντέδρασε, με συνέπεια να εξοριστεί και να κατασχεθεί η περιουσία του. Κατά την βαυαροκρατία οι δικαστές Τερτσέτης και Πολυζωίδης αρνήθηκαν να υπογράψουν την καταδίκη εις θάνατον δια καρατομήσεως των Κολοκοτρώνη και Πλαπούτα. Συνέπεια να προπηλακιστούν και να φυλακιστούν. Επί δικτατορίας των συνταγματαρχών ο τότε Πρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) Μιχαήλ Στασινόπουλος ακύρωσε την δια συντακτικής πράξεως απόφαση της δικτατορίας για απολύσεις δικαστών, μην αναγνωρίζοντας, εμμέσως πλην σαφώς, τη νομιμότητα του δικτατορικού καθεστώτος. Το κόστος γι’ αυτόν ήταν να χάσει τη θέση του.
Στην Ελλάδα, από τη δημιουργία του κράτους, το 1830, έως πρόσφατα η εκτελεστική εξουσία διόριζε την ηγεσία της δικαστικής εξουσίας, με συνέπεια να μην υπάρχει το τεκμήριο της αντικειμενικότητας αυτής. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη άλλαξε τη μορφή της επιλογής, χωρίς να αλλάξει την ουσία της. Παράδειγμα, πρόσφατα, μετά από πρόταση του Υπουργού Δικαιοσύνης κ. Γ. Φλωρίδη, πρώην υπουργού και υψηλόβαθμου στελέχους του ΠΑΣΟΚ, επελέγη ως Πρόεδρος του ΣτΕ ο Μιχαήλ Πικραμένος, παρά το ότι στη διαδικασία προεπιλογής περισσότερες ψήφους είχε ο Διομήδης Κυριόπουλος! Δικαίως ο κ. Πικραμένος ευχαρίστησε την Πολιτεία γιατί τον τίμησε με την ανάληψη της Προεδρίας του ΣτΕ.
Σε λίγο καιρό από την εκλογή του κ. Πικραμένου ήλθε στην ολομέλεια του ΣτΕ η κρίση για την συνταγματικότητα του Νόμου 5089/2024 «περί δικαιώματος σύναψης πολιτικού γάμου σε πρόσωπα του ιδίου φύλου, καθώς επίσης του δικαιώματος εγγάμων ομόφυλων ζευγαριών προς υιοθεσία ανηλίκου». Η επί προεδρίας του κ. Πικραμένου πλειοψηφία της Ολομελείας του ΣτΕ απεφάνθη ότι «ο εν λόγω Νόμος δεν αντίκειται στη διάταξη του άρθρου 21, παράγραφος 1 του Συντάγματος, περί προστασίας του γάμου, της οικογένειας, της μητρότητας και της παιδικής ηλικίας». Η απόφαση στην ουσία της υποστηρίζει ότι η ανάπτυξη του παιδιού από μάνα και πατέρα είναι το ίδιο με την ανάπτυξή του από ζεύγος ομόφυλων! Και μάλιστα σημειώνει η πλειοψηφία των μελών του ΣτΕ, το απολύτως παράλογο, πως « οι θεσμοί γάμου και οικογένειας δεν παραμένουν στατικοί και αναλλοίωτοι στη διαδρομή του χρόνου». Η ύπαρξη ολιγαρίθμων αλλά ισχυρών οικονομικά, πολιτικά και κοινωνικά
ομάδων πίεσης, που σκοπό έχουν να επιβάλουν στην εξουσία την ιδεολογία τους και τις ιδιαιτερότητές τους, τις οποίες χαρακτηρίζουν «δικαιώματα», δεν αποτελεί επιστημονικό τεκμήριο ότι στον χρόνο αλλοιώνεται ο θεσμός του γάμου, ως ένωση ανδρός και γυναικός. Είναι ως να υποστηρίζεται ότι συν τω χρόνω ο νόμος της βαρύτητας εξελίσσεται! Ο γάμος δεν είναι μόνο θεσμός, είναι προ πάντων νόμος ηθικός και κοινωνικός για να υπάρχει κοινωνία και συνέχειά της.
Η διαχρονική έλλειψη δικαιοσύνης, η επιβολή του δικαίου του ισχυρού και η τιμωρία όποιων αντιστέκονται στην αδικία και θυσιάζονται γι’ αυτήν, είναι γεγονότα, που προκαλούν θλίψη και απαισιοδοξία. Τελικά υπάρχει ελπίδα; Δεν υπάρχει ελπίδα από ηγεσίες πολιτικές, δικαστικές, κοινωνικές, που είναι κυριευμένες από άλογα πάθη, που δεν αντιλαμβάνονται και παραγνωρίζουν την χοϊκότητα και την προσωρινότητά τους. Υπάρχει ελπίδα από τον Θεό και τους αγίους Του. Στους ανθρώπους ο Θεός έδωσε τους Νόμους Του και παράλληλα το αυτεξούσιο, και την ελευθερία σκέψης και συνειδήσεως για τα έργα τους, για τα οποία και θα κριθούν. Οι Άγιοί Του αποτελούν εστίες αντίστασης στην παρακμή και στον όλεθρο.
Η διαπίστωση του Ντοστογιέφσκι είναι πως «χωρίς Θεό όλα επιτρέπονται» και η προτροπή του Ιερού Αυγουστίνου είναι «αγάπα τον Θεό και κάμε ό, τι θες». Όπως είπε στο Α΄ Συνέδριο των Καλαβρύτων «Ορθόδοξη Σκέψη και Δικαιοσύνη» (28-30/5/ 2004) ο καθηγητής Σταύρος Πάνου «Η δικαιοσύνη του Θεού ταυτίζεται με την αγάπη, γιατί εκφράζει το οδοιπορικό της ανθρώπινης σωτηρίας» (Βλ. πρκτ. Εκδ. Αρμός, Αθήνα, 2005, σελ. 28). Η αγάπη στον Θεό και στον συνάνθρωπο είναι το μεγάλο μυστικό της ειρηνικής και δίκαιης ζωής, αλλά παραμένει η μεγάλη άγνωστος, αφού νικιέται από τον εγωισμό και την αυτονόμηση του ανθρώπου από τον Θεό. Χωρίς όμως να επικρατήσει η αγάπη στις ψυχές δεν μπορεί να υπάρχει δικαιοσύνη, να υπάρχει σωτηρία ανθρώπου και κοινωνίας.-
