ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΟ ΕΓΚΥΚΛΙΟ ΚΗΡΥΓΜΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ
ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΓΡΑΦΗΣ ΕΝΑ-ΕΝΑ
3. ΤΟ ΛΕΥΪΤΙΚΟ
1. Στην σειρά του Κανόνος των βιβλίων της Παλαιάς Διαθήκης το τρίτο βιβλίο είναι το «Λευιτικό»! Το βιβλίο λέγεται έτσι γιατί περιέχει νόμους σχετικά με την λατρεία, που την τελούσαν οι ιερείς, οι καταγόμενοι από την φυλή του Λευί.
Κατά πρώτον το βιβλίο αυτό κάνει λόγο για τις θυσίες (κεφ. 1-7). Από την αρχή οι άνθρωποι ήθελαν να προσφέρουν κάτι στον Θεό από τα υπάρχοντά τους, για να επικοινωνήσουν μαζί Του, ή για να Τον ευχαριστήσουν για κάποια ευεργεσία ή πάλι για να Τον παρακαλέσουν να τους συγχωρήσει κάποιο αμάρτημά τους. Συνήθως πρόσφεραν στον Θεό ένα ζώο. Έτσι λοιπόν έχουμε τις θυσίες, για τις οποίες μιλάει το Λευιτικό.
Τις θυσίες όμως τις τελούσαν οι ιερείς. Έτσι, το Λευιτικό μιλάει έπειτα για τις τελετές, που έπρεπε να γίνουν για την καθιέρωση του Ααρών στα αρχιερατικά του καθήκοντα και την καθιέρωση πάλι των παιδιών του ιερέων στην ιερωσύνη (κεφ. 8-10).
2. Όλα αυτά γίνονταν για να κοινωνήσει ο άνθρωπος με τον Θεό, για να ενωθεί μαζί Του και να πετύχει το «καθ᾽ ομοίωσιν»· γιατί αυτός ήταν από την αρχή ο σκοπός του ανθρώπου (βλ. Γεν. 1,26). Ο Θεός όμως δεν μπορεί να κοινωνήσει και να ενωθεί με ακάθαρτο. Γι᾽ αυτό στο Λευιτικό έχουμε στην συνέχεια νόμους για την καθαρότητα. Έχουμε, δηλαδή, νόμους που μιλάνε για διάφορους μολυσμούς, τους οποίους έπρεπε να αποφεύγουν οι Ισραηλίτες (κεφ. 11-15). Ο ακάθαρτος δεν επιτρεπόταν να συμμετάσχει στην λατρεία του Θεού. Στο βιβλίο του Λευιτικού, αλλά και σε όλη την Παλαιά Διαθήκη, τονίζεται ιδιαίτερα η έννοια της αγιότητας.
Η αγιότητα του Θεού απαιτεί και ο λαός του Ισραήλ να είναι διαφορετικός από τους άλλους λαούς, για να μπορεί να Τον προσεγγίσει (19,2). Γι᾽ αυτό και η καρδιά του βιβλίου του Λευιτικού είναι η «Ημέρα του Εξιλασμού» («γιόμ Κιππούρ»), κατά την οποία γινόταν η εξιλέωση των Ισραηλιτών από τις αμαρτίες τους και καθαριζόταν ολόκληρη η χώρα από κάθε μολυσμό (κεφ. 16). Και γι᾽ αυτό πάλι στο βιβλίο εδώ του Λευιτικού έχουμε ένα ανεξάρτητο νομικό κώδικα (κεφ. 17-26), τον οποίο ονομάζουν «Νόμο της Αγιότητας», όπου έχουμε λατρευτικές και ηθικές εντολές. Εντολές, δηλαδή, για την ιερότητα των θυσιών (κεφ. 17)·για τον ιερό χαρακτήρα του γάμου (κεφ. 18)·για την καλή διαγωγή του ανθρώπου προς την οικογένειά του και την κοινωνία (κεφ. 19)·για την καταδίκη των ακολάστων και ανόμων πράξεων (κεφ. 20)· έχουμε εντολές σχετικά με την αγιότητα των ιερέων και των ιερατικών κωλυμάτων (κεφ. 21), και εντολές για το θυσιαστικό τυπικό (κεφ. 22) και για τις εορτές (κεφ. 23). Επίσης εδώ λέγεται για το κακό της βλασφημίας (κεφ. 24) και για το «σαββατικό» ή «ιωβηλαίο» έτος (κεφ. 25). Κατά το έτος αυτό, που ήταν κάθε επτά χρόνια, «αναπαυόταν» η γη, και δεν εκαλλιεργείτο. Όσοι καρποί βλάσταιναν από μόνοι τους κατά το έβδομο αυτό έτος ανήκαν στους πτωχούς και σε όσους είχαν ανάγκη! Ο Κώδικας αυτός της αγιότητας κλείνει με την ευλογία σε όσους τηρούσαν τις εντολές του και με τιμωρίες προς τους παραβάτες του (κεφ. 26).
Τέλος, το όλο βιβλίο του Λευιτικού τελειώνει με τις διατάξεις περί ευχών, δηλαδή, περί ιερών υποσχέσεων στο Θεό, τα αφιερώματα ή «τάματα» που λέγουμε (27,1-29) και με την διάταξη της «δεκάτης», της προσφοράς, δηλαδή, του ενός δεκάτου από την παραγωγή των σιτηρών, του οίνου και του ελαίου (27,30-33).
3. Το βιβλίο του Λευιτικού, για το οποίο σας μιλάω αδελφοί μου χριστιανοί, είναι πολύ σπουδαίο, αλλά δεν το διαβάζουν σήμερα οι πολλοί. Δεν το διαβάζουν, γιατί οι τελετουργικές διατάξεις, για τις οποίες γράφει, είναι ξένες σε ᾽μας σήμερα, δεν ισχύουν για ᾽μας. Με την προσφορά της Μοναδικής Θυσίας του Κυρίου μας Ιησού Χριστού στον Γολγοθά καταργήθηκαν οι θυσίες του παλαιού Νόμου (βλ. Ρωμ. 10,4· Ρωμ. 7-10). Οι περιγραφόμενες στο Λευιτικό θυσίες προτύπωναν αυτή την μεγάλη και μοναδική Θυσία του Ιησού Χριστού, που σώζει και λυτρώνει. Γι᾽ αυτό, λοιπόν, τον λόγο δεν διαβάζεται σήμερα από τους χριστιανούς μας το βιβλίο του Λευιτικού. Χωρίς όμως το Λευιτικό δεν μπορούμε να κατανοήσουμε πολλές έννοιες από την Καινή Διαθήκη, έννοιες σχετικές με την Θυσία του Κυρίου Ιησού Χριστού, όπως αυτές οι έννοιες αναλύονται κυρίως στην προς Εβραίους επιστολή του αποστόλου Παύλου (βλ. κεφ. 7-10).
4. Απ᾽ όλο το βιβλίο του Λευιτικού, ως δίδαγμά του και μήνυμά του, ας πάρουμε την εντολή του Θεού προς τους Ισραηλίτες «άγιοι έσεσθε, ότι άγιος εγώ Κύριος ο Θεός υμών» (19,2). Αυτό όμως ισχύει περισσότερο για ᾽μας τους χριστιανούς, τους βαπτισμένους και μυρωμένους, που ανήκουμε στην ιερή οικογένεια του Θεού, την Εκκλησία, και που ελάβαμε την Καινή Διαθήκη, κατά πολύ μεγαλύτερη της Παλαιάς, η οποία την προτύπωνε. Η αγιότητα αυτή, την οποία απαιτεί ο Θεός από ημάς («άγιοι έσεσθε») αποκτάται με την υπακοή στον άγιο Νόμο Του. Ας μην ξεχνάμε το 16ο κεφ. του Λευιτικού, που μας λέγει ότι σ᾽ αυτόν που τηρεί τις εντολές του Θεού θα έλθει επάνω του μεγάλη ευλογία· σ᾽ αυτόν όμως που τις παραβαίνει θα έλθουν τιμωρίες. Όχι ότι ο Θεός είναι τιμωρός, γιατί δεν παύει ποτέ ο Θεός να είναι αγάπη, αλλά η ίδια η αμαρτία που κάνουμε, αυτή μας τιμωρεί εμάς τους παραβάτες. Και πράττοντας εμείς την αμαρτία, ο Θεός αποσύρει την Χάρη Του από πάνω μας, γιατί το βιβλίο του Λευιτικού μας διδάσκει ότι δεν μπορεί ο πεντακάθαρος Θεός να ενωθεί με τον ακάθαρτο.
Χρειάζεται πρώτα εμείς οι αμαρτωλοί να καθαρθούμε με την «Γιόμ Κιππούρ», την Ημέρα του Εξιλασμού των Εβραίων, η οποία για μας είναι η μετάνοιά μας, τα δάκρυά μας και η εξομολόγηση των αμαρτιών μας.
Με πολλές ευχές,
† Ο Μητροπολίτης Γόρτυνος και Μεγαλοπόλεως Ιερεμίας
