ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΟ ΕΓΚΥΚΛΙΟ ΚΗΡΥΓΜΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΓΟΡΤΥΝΟΣ ΙΕΡΕΜΙΑ
Η ΘΕΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΣΤΑΥΡΟΥ
1. Η σημερινή Κυριακή, αδελφοί μου χριστιανοί, η Γ´ Κυριακή των Νηστειών της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, έχει ένα ιδιαίτερο όνομα. Λέγεται «Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως».
Έχει μεγάλο ενδιαφέρον το γιατί η Κυριακή αυτή έχει το όνομα αυτό. Νομίζω σας το είχα εξηγήσει άλλοτε. Σας είχα πεί αυτό που ξέρετε ήδη, ότι την Μεγάλη Τεσσαρακοστή δεν εορτάζονται μνήμες αγίων, γιατί η Θεία Λειτουργία επιτρέπεται μόνο το Σάββατο και την Κυριακή. Αν δε σε κάποια μέρα της Μεγάλης Τεσσαρακοστής πέσει μία μεγάλη εορτή, αυτή η εορτή μετατίθεται σε κάποια Κυριακή της Τεσσαρακοστής, για να εορταστεί με Θεία Λειτουργία. Ο Μάρτης δεν λείπει από την Τεσσαρακοστή!
Στις 6 Μαρτίου, χριστιανοί μου, εορτάζουμε μία μεγάλη-μεγάλη εορτή. Εορτάζουμε την εύρεση του Τιμίου Σταυρού από την αγία Ελένη, την μητέρα του αγίου Κωνσταντίνου. Το καταλαβαίνετε ότι είναι μεγάλη η εορτή αυτή και δεν πρέπει λοιπόν να μην εορταστεί. Επειδή όμως συνήθως πέφτει μεσοβδόμαδα, πρέπει να μετατεθεί σε κάποια Κυριακή της Τεσσαρακοστής. Σε ποιά Κυριακή; Οι άγιοι Πατέρες καθόρισαν αυτήν την εορτή του Σταυρού να την εορτάζουμε την Τρίτη Κυριακή της Τεσσαρακοστής, που σχεδόν είναι το μέσον της αγίας αυτής περιόδου. Έτσι, βλέποντες οι χριστιανοί και επικαλούμενοι τον Σταυρό του Χριστού, παίρνουν δύναμη για να συνεχίσουν να σηκώσουν τον σταυρό του αγώνα της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Γιατί Μεγάλη Τεσσαρακοστή πραγματικά είναι πνευματικός αγώνας εναντίον των αμαρτωλών παθών για τον καθαρμό της ψυχής μας. Είναι σταυρός η Μεγάλη Τεσσαρακοστή και σηκώνω ελαφρότερα τον σταυρό αυτό εγώ ο χριστιανός, εάν κοιτάξω τον Σταυρό του Κυρίου μου Ιησού Χριστού!
2. Σήμερα λοιπόν, αδελφοί μου χριστιανοί, εορτάζουμε τον Σταυρό του Κυρίου. Καί το Ευαγγελικό και το Αποστολικό ανάγνωσμα και τα τροπάρια της Εκκλησίας μας έλεγαν για τον Τίμιο Σταυρό. Γιά τον Σταυρό λοιπόν θα σας πω και εγώ λίγα λόγια σήμερα και παρακαλώ πολύ να τα προσέξετε. Ο Σταυρός, αγαπητοί μου, έχει μια μεγάλη θεολογία, είναι όλη η θεολογία της Εκκλησίας μας.
Γιά να φανταστείτε πόσο βαθιά θεολογική έννοια έχει ο Σταυρός, σας λέγω αυτό μόνο, ότι ταυτίζεται και παραλληλίζεται με την Παναγία! Ο,τι λέγεται για τον Σταυρό, λέγεται για την Παναγία· και ο,τι λέγεται για την Παναγία λέγεται και για τον Σταυρό. Ο Σταυρός είναι το κλειδί, με το οποίο ο Χριστός άνοιξε τον κλεισμένο Παράδεισο. Καί ο Σταυρός πάλι είναι το δένδρο με τον γλυκό καρπό την θεία Κοινωνία, με την οποία τρέφονται οι πιστοί. Αυτό είναι ο Σταυρός. Αλλά την περασμένη Παρασκευή είπαμε στην Παναγία μας με την Γ´ Στάση των Χαιρετισμών Της: «Χαίρε η κλείς της Χριστού Βασιλείας» και «Χαίρε δένδρον αγλαόκαρπον εξ ου τρέφονται πιστοί». Ο,τι δηλαδή λέμε για τον Σταυρό, αυτό λέγεται και για την Παναγία. Σταυρός και Παναγία, Παναγία και Σταυρός, αυτά είναι τα δύο μεγάλα δόγματα της Ορθόδοξης πίστης μας.
3. Είναι μεγάλη λοιπόν, σας ξαναλέγω, η θεολογία του Σταυρού, είναι όλη η θεολογία της πίστης μας και θα ήθελα αυτό να σας το αποδείξω τώρα. Όλη-όλη η πίστη μας, αδελφοί μου, είναι αυτά τα τρία: (α) Δημιουργηθήκαμε σταυροειδώς· (β) αμαρτήσαμε σταυροειδώς και (γ) σωθήκαμε σταυροειδώς. Αυτά τα τρία θα σας αναπτύξω τώρα.
(α) Δημιουργηθήκαμε σταυροειδώς. Τι σημαίνει αυτό; Ο Σταυρός, αγαπητοί μου, είναι δύο γραμμές ενωμένες. Η μία είναι η κατακόρυφη, που πάει προς τα πάνω, και η άλλη είναι η οριζόντια, η πλάγια. Αυτές οι δύο γραμμές μας δείχνουν τον προορισμό μας, το γιατί, δηλαδή, ήλθαμε στον κόσμο. Η κατακόρυφη γραμμή μας λέει ότι σκοπό έχουμε να ενωθούμε με τον Θεό. Να πηγαίνουμε όλο προς τα πάνω. «Άνω σχώμεν τας καρδίας».
Η κατακόρυφη γραμμή μας λέει αγάπη στον Θεό. Η άλλη, η οριζόντια γραμμή, μας λέει να έχουμε αγάπη στον πλησίον, αυτούς που έχουμε δίπλα μας, από την μία και την άλλη πλευρά μας. Πραγματικά, αυτός είναι ο σκοπός του ανθρώπου, αγαπητοί μου, αυτή είναι η τέλεια πνευματική ζωή: Αγάπη στον Θεό και αγάπη στον πλησίον. Όμως, (β) αμαρτήσαμε σταυροειδώς. Γκρεμίσαμε την κατακόρυφη γραμμή, γιατί τα χαλάσαμε με τον Θεό. Παραβήκαμε την άγια εντολή Του.
Μας είπε να μην το κάνουμε και εμείς το κάναμε. Μας είπε να μην φάμε τον απαγορευμένο καρπό και εμείς τον φάγαμε. Τα χαλάσαμε λοιπόν με τον Θεό και έτσι γκρεμίσαμε, ξαναλέγω, την κατακόρυφη γραμμή. Αλλά χαλάσαμε και την οριζόντια γραμμή, που σημαίνει αγάπη με τον πλησίον. Αφού τα χαλάσαμε με τον Θεό, έπειτα ο Κάιν φόνευσε τον Άβελ και χαλάσαμε λοιπόν και την οριζόντια γραμμή. Έτσι, καταστρέψαμε τον Σταυρό. Αυτό σημαίνει το αμαρτήσαμε σταυροειδώς. Αλλά, χαρείτε, χριστιανοί, γιατί θα σας πω τώρα ότι (γ) σωθήκαμε σταυροειδώς. Ο Υιός του Θεού έγινε άνθρωπος, ήλθε εδώ κάτω στην γη μας, στην μιζέρια μας. Μας κήρυξε ωραία διδασκαλία που την γράφει το άγιο Ευαγγέλιο και μια ημέρα, Παρασκευή ημέρα, επάνω στού Γολγοθά τον βράχο, καρφωμένος στον Σταυρό, πρόσφερε τον Εαυτό Του θυσία στον ουράνιο Πατέρα για την άφεση των αμαρτιών μας. Το Αίμα του Χριστού είναι λυτρωτικό και σωτήριο και σβήνει τις αμαρτίες μας. «Το αίμα Ιησού Χριστού καθαρίζει ημάς από πάσης αμαρτίας» (Α´ Ιωάν. 1,7). Αυτή, χριστιανοί μου, με λίγα απλά λόγια είναι η θεολογία του Τιμίου Σταυρού κατά την ορθόδοξη διδασκαλία.
4. Χριστιανοί μου! Ο Σταυρός έχει δύναμη και μόνο η όψη του και μόνο στο σχήμα του φυγαδεύει τους δαίμονες. Αν νοιώθετε κάτι το πειρασμικό, αν βλέπετε στα σπίτια σας, στα χωράφια σας ή κάπου αλλού κάτι το σατανικό – «μάγια» δηλαδή –, μη φοβάστε. Σταυρώστε τα και πετάξτε τα στο ρέμα. Με τον Σταυρό εξαφανίζονται όλα τα σατανικά. Εμείς οι Ιερείς λέμε στις ευχές μας: «Συντριβήτωσαν υπό την σημείωσιν του τύπου του Τιμίου Σταυρού Σου πάσαι αι εναντίαι δυνάμεις».
Καλή υπόλοιπη Μεγάλη Τεσσαρακοστή.
