Του Γέροντος Μαξίμου Ιβηρίτου – Διά το ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ
ΓΕΡΟΝΤΑΣ ΜΑΞΙΜΟΣ ΙΒΗΡΙΤΗΣ: Με την απελευθέρωσιν του Αγιωνύμου Όρους Άθω την 2 Νοεμβρίου 1912 από τον Οθωμανικόν ζυγόν και την προσάρτησιν αυτού εις την Ελλάδα, επηκολούθησεν η Συνθήκη του Λονδίνου τον Μάιον του 1913, διά της οποίας η Τουρκία κατέλιπε και την Αθωνικήν χερσόνησον και δι’ ετέρου πρωτοκόλλου ταυτοχρόνως το Άγιον Όρος ανεκηρύχθη Πολιτεία Ανεξάρτητος και Αυτόνομος.
Μετέπειτα η Συνθήκη της Λωζάνης τον Ιούλιον του 1923 προσήρτησεν ωριστικώς το Άγιον Όρος εις την Ελλάδα, με την υποχρέωσιν όπως η Μοναχική Πολιτεία του Άθω διατηρήση τα εκ παραδόσεως δικαιώματα και τας ελευθερίας αυτής, τα οποία απελάμβανον όλαι αι μη Ελληνικαί Μοναστηριακαί και Εξαρτηματικαί Κοινότητες του Αγίου Όρους (= Ρώσων, Σέρβων, Βουλγάρων τε και Ρουμάνων) κατά τας διατάξεις του άρθρου 62 της Συνθήκης του Βερολίνου τον Ιούλιον του 1878.
Κατά το θλιβερόν έτος της Μικρασιατικής τραγωδίας του 1922, η οποία είχεν ως επακόλουθον την εκρίζωσιν του επί τρεις χιλιάδας (3.000) έτη ακμάζοντος γηγενούς Ελληνικού στοιχείου εις την Μικρασίαν και πέραν αυτής, το Άγιον Όρος επέδειξεν ιδιαιτέραν χριστιανικήν φιλαδελφίαν και ανυπόκριτον συμπαράστασιν προς το εν και ήμισυ εκατομμύριον (1.500.000) δεινοπαθούντων Ελλήνων αδελφών.
Κατόπιν συμφωνίας μετά της τότε Ελληνικής Κυβερνήσεως, εγένετο εγκατάστασις μεγάλου ποσοστού προσφύγων τον Νοέμβριον του 1922 εις πεντήκοντα και οκτώ (58) προνομιούχα Αγιορειτικά Μετόχια εις τας νέας χώρας. Τα Μετόχια ταύτα ήσαν συνολικής εκτάσεως ενός εκατομμυρίου στρεμμάτων (= 800.000 γαίαι και 200.000 βοσκότοποι). Επίσης, ωρισμένα κτήρια του Άθω πέριξ της Ιεράς Μονής του Αγίου Παντελεήμονος (Ρωσικού) εδεσμεύθησαν από την Ιεράν Κοινότητα, προς περίθαλψιν χιλίων (1.000) τραυματιών Ελλήνων στρατιωτών.
Πέραν τούτων, άλλοι τετρακόσιοι (400) εστεγάσθησαν εις κτήρια των Ιερών Μονών Ξηροποτάμου και Σίμωνος Πέτρας εν Δάφνη. Εξ ίσου σημαντική ήτο και η προσφορά των πεντήκοντα τεσσάρων χιλιάδων (54.000) δραχμών εξ εράνου μεταξύ των Ιερών Μονών· ποσόν ουχί ευκαταφρόνητον, δεδομένου ότι τότε, η τιμή της λίρας είχεν είκοσι και τρεις (23) δραχμάς, το δε ημερομίσθιον τέσσαρας έως εξ (4-6) δραχμάς.
Εκ τούτων, η ευγνωμοσύνη προς το Άγιον Όρος των εξ ανατολής προσφύγων είναι βαθεία· βαθεία ομολογουμένως είναι και η αγάπη των Αγιορειτών προς πάντας τους Μικρασιάτας, οίτινες διά πολλών αγώνων και προσφορών κατηγλάισαν το Γένος και την Εκκλησίαν μας, κατηγλάισαν ωσαύτως και τον Αγιορειτικόν Μοναχισμόν. Μεγάλη επίσης είναι και η ευγνωμοσύνη της Ελληνικής Πολιτείας προς τους Αθωνίτας, οίτινες εδέχθησαν όπως πάσαι αι γεωργικαί εκμεταλλεύσιμοι εκτάσεις ιδιοκτησίας των Αγιορειτικών Ιερών Μονών εις την περιοχήν της Χαλκιδικής να απαλλοτριωθούν και να διανεμηθούν προς γεωργικήν και οικιστικήν αποκατάστασιν προσφύγων, αλλά και γηγενών ακτημόνων της περιοχής,άνευ αποζημιώσεως. Αλλ’ αντί αυτής, από του έτους 1932 εθεσπίσθη υπό του Ελληνικού κράτους, όπως το Δημόσιον καταβάλλη κατ’ έτος συμβολικόν χρηματικόν ποσόν εις τας ιδιοκτήμονας του Όρους Ιεράς Μονάς προς συντήρησιν αυτών, ανάλογον της τότε προσόδου, της οποίας εστερήθησαν αύται εκ των απαλλοτριωθεισών εκτάσεών των.
Πρέπει να είπωμεν ότι, παρά την δεινήν καταστροφήν την οποίαν υπέστη η Μικρά Ασία ένεκα του Νεοτουρκισμού και του Γερμανισμού και εν γένει την προδοσίαν των τότε Συμμαχικών Δυνάμεων και των ημετέρων επίσης λαθών, ο ομφάλιος λώρος μεταξύ Μικράς Ασίας και Αγίου Όρους δεν απεκόπη.
Οι Αθωνίται ουδέποτε έπαυσαν να επισκέπτωνται την δακρύβρεκτον Ιεράν Μικρασιατικήν γην ( Ιωνίας, Πόντου, Καππαδοκίας και Ανατ. Θράκης), είτε ως προσκυνηταί καθ’ ομάδας, είτε ως Πνευματικοί πατέρες προς εξομολόγησιν πολλών εκεί Κρυπτοχριστιανών, ο αριθμός των οποίων υπερβαίνει τας εκτιμήσεις πολλών καλοθελητών.
Ο αείμνηστος Αρχιμανδρίτης Γαβριήλ Διονυσιάτης (†1983), Καθηγούμενος της Ιεράς Μονής Διονυσίου, είχε πολλάς τοιαύτας εμπειρίας από τας κατά καιρούς περιοδείας του εις περιοχάς της Μικρασίας, τας οποίας έχει
καταγράψει εις τα συγγράμματά του. Πλείστας αναλόγους εμπειρίας εκ της Μικρασίας έχει και ο γράφων, τινάς εκ των οποίων απεθησαύρισα εις δύο εκδοθέντα πονήματά μου, υπό τίτλον: α) «Ο πολύαθλος Μητροπολίτης Δράμας~Σμύρνης Χρυσόστομος, Ήρως και Μάρτυς» ( Άγιον Όρος 2010, σσ. 419)· και β) «Τα μυστικά του Πόντου» ( Άγιον Όρος 2014/2015, σσ. 306). Επί τη ευκαιρία της εκατονταετηρίδος της Μικρασιατικής μαύρης βίβλου 1922- 2022, και της απαρχής νέας τοιαύτης από του νέου σωτηρίου έτους 2023, ο νούς μας στρέφεται και πάλιν εις τας αλυτρώτους Πατρίδας του Ελληνισμού, με την προσδοκίαν και την ευχήν: Μικρασιατικής καταστροφής τέλος! Μικρασιατικής επιστροφής αρχή!
