ΤΟΥΡΚΙΑ: Ένα ακόμα επεισόδιο στη διαρκώς εντεινόμενη αντιπαράθεση μεταξύ ελευθερίας έκφρασης και θρησκευτικής ευαισθησίας καταγράφεται στην Τουρκία, όπου έντονες αντιδράσεις ξέσπασαν έπειτα από τη δημοσίευση σκίτσου που φέρεται να απεικονίζει τον προφήτη Μωάμεθ στο σατιρικό περιοδικό Leman.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Το σκίτσο, που κυκλοφόρησε στο τεύχος της 26ης Ιουνίου, απεικονίζει δύο μορφές – εκ των οποίων η μία ταυτίστηκε από τους αναγνώστες με τον προφήτη – να χαιρετιούνται πάνω από μια πόλη που φλέγεται στη Μέση Ανατολή.
Η υπόθεση πήρε τεράστιες διαστάσεις στα κοινωνικά δίκτυα από το βράδυ της 30ής Ιουνίου και προκάλεσε μαζικές συγκεντρώσεις έξω από τα γραφεία του περιοδικού στην Κωνσταντινούπολη, όπου εκατοντάδες πολίτες προσευχήθηκαν και φώναξαν συνθήματα, ενώ καταγράφηκαν και επεισόδια με υλικές ζημιές στις εγκαταστάσεις του περιοδικού.
Τρεις συλλήψεις, άλλα τρία εντάλματα
Σύμφωνα με ανακοίνωση της Αστυνομίας της Κωνσταντινούπολης, συνελήφθησαν τρία πρόσωπα: ο δημιουργός του σκίτσου, ο διευθυντής της έκδοσης και ο διευθυντής σύνταξης του περιοδικού. Παράλληλα, εκδόθηκαν εντάλματα σύλληψης για άλλα τρία πρόσωπα που συμμετείχαν στην παραγωγή και τη διάδοση του τεύχους. Οι αρχές προχώρησαν και στην απόσυρση του τεύχους, ενώ διατάχθηκε απαγόρευση πρόσβασης μέσω διαδικτύου στο επίμαχο σκίτσο.
Η εντολή εδόθη από την Εισαγγελία Κωνσταντινούπολης, η οποία επικαλέστηκε το άρθρο 216 του Ποινικού Κώδικα για την «δημόσια προσβολή θρησκευτικών αξιών». Όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση του Υπουργείου Δικαιοσύνης της Τουρκίας:
«Καμία ελευθερία δεν δίνει το δικαίωμα να γίνονται αντικείμενο σάτιρας τα ιερά ενός θρησκεύματος. Η γελοιοποίηση του προφήτη μας ή οποιαδήποτε προσπάθεια οπτικής αναπαράστασής του βλάπτει όχι μόνο τις θρησκευτικές μας αξίες, αλλά και την κοινωνική ειρήνη».
Η αντίδραση του Τούρκου ΥΠΕΣ: «Προκλητική και άσεμνη καρικατούρα»
Ακόμα πιο επιθετικός ήταν ο Υπουργός Εσωτερικών της Τουρκίας, Αλί Γερλίκαγια, ο οποίος ανέφερε πως πρόκειται για μια «προκλητική πράξη που δεν έχει καμία σχέση με την ελευθερία του Τύπου», υπογραμμίζοντας πως τέτοιες κινήσεις «προκαλούν βαθιές πληγές στη συνείδηση των μουσουλμάνων» και πως όσοι τις διαπράττουν θα λογοδοτήσουν ενώπιον της Δικαιοσύνης.
Σημειώνεται ότι βάσει των τουρκικών κατευθυντήριων θρησκευτικών αρχών, κάθε οπτική απεικόνιση του προφήτη Μωάμεθ θεωρείται βλασφημία και δεν μπορεί να γίνει ανεκτή, ανεξαρτήτως προθέσεων.
🔴 SON DAKİKA: Leman dergisinin Bakırköy’deki mekanına Müslüman gençler tarafından baskın yapıldı. Polis havaya ateş açarak müdahale etti pic.twitter.com/nh4t72Y3jR
— Daily Islamist (@dailyislamist) June 30, 2025
Η θέση του περιοδικού: «Δεν απεικονίσαμε τον προφήτη – πρόκειται για παρεξήγηση»
Το ίδιο το Leman αρνείται πως στο σκίτσο απεικονίζεται ο προφήτης. Σε εκτενή ανακοίνωσή του επισημαίνει ότι:
«Ο δημιουργός της γελοιογραφίας ήθελε να τονίσει το δίκαιο του καταπιεσμένου μουσουλμανικού λαού, αναφερόμενος σε έναν μουσουλμάνο που σκοτώθηκε από το Ισραήλ. Δεν υπήρξε καμία πρόθεση υποτίμησης των θρησκευτικών αξιών».
Η συντακτική ομάδα προσθέτει ότι η λέξη “Μωάμεθ” είναι από τα πιο συχνά ονόματα στον μουσουλμανικό κόσμο, με εκατοντάδες εκατομμύρια να φέρουν το όνομα αυτό, κάτι που «δεν καθιστά κάθε αναφορά ή οπτική παρουσία με αυτό το όνομα ως απεικόνιση του προφήτη».
Παράλληλα, υποστηρίζουν ότι έχουν στηρίξει επανειλημμένα την παλαιστινιακή υπόθεση, έχοντας εκδώσει πέντε ειδικά τεύχη για τη Γάζα και δεκάδες εξώφυλλα για τις ισραηλινές επιθέσεις. Η ομάδα δηλώνει ότι πρόκειται για παρερμηνεία κακόβουλων κύκλων, με σκοπό να πλήξουν την αξιοπιστία και το κύρος του περιοδικού.
Leman Önündeyiz!#LemanDergisiKapatılsın pic.twitter.com/rstOKv1Bzl
— Büyük Doğu Akıncıları Gençlik Teşkilâtı (@bdagenclik) June 30, 2025
Η κοινωνική αντίδραση και ο κίνδυνος γενικευμένης καταστολής
Το θέμα έχει διχάσει την τουρκική κοινωνία. Από τη μία πλευρά, υπάρχουν έντονες φωνές υποστήριξης της ποινικής δίωξης, με θρησκευτικές ενώσεις να ζητούν αυστηρότερη νομοθεσία για την «προστασία των ιερών». Από την άλλη, οργανώσεις υπέρ της ελευθερίας του Τύπου και ανεξάρτητα μέσα υπογραμμίζουν ότι η υπόθεση κινδυνεύει να γίνει εργαλείο λογοκρισίας και φίμωσης κάθε εναλλακτικής άποψης.
Όπως σημειώνει το Διεθνές Ινστιτούτο Τύπου, οι πρόσφατες εξελίξεις στην Τουρκία δείχνουν ότι ορισμένα θέματα, κυρίως θρησκευτικά, έχουν μετατραπεί σε «κόκκινα πανιά» για την Εισαγγελία και το κράτος ασφαλείας, με αποτέλεσμα τη ραγδαία αύξηση των συλλήψεων και διώξεων κατά δημοσιογράφων.
Η οργάνωση καλεί τις τουρκικές αρχές να σεβαστούν τις διεθνείς δεσμεύσεις για την ελευθερία έκφρασης, που απορρέουν και από τη συμμετοχή της Τουρκίας στο Συμβούλιο της Ευρώπης.
Ένα σκίτσο, ένα έθνος σε κρίση ταυτότητας
Η υπόθεση δεν είναι ένα μεμονωμένο περιστατικό. Αντιθέτως, έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά καταγγελιών για εργαλειοποίηση της θρησκείας από το τουρκικό κράτος, ιδιαίτερα από το Διευθυντήριο
Peygamber Efendimizin (S.A.V) karikatürünü yaparak nifak tohumları ekmeye çalışanları bir kez daha lanetliyorum.
Bu alçak çizimi yapan D.P. adlı şahıs yakalanarak gözaltına alınmıştır.
Bir kez daha yineliyorum:
Bu hayasızlar hukuk önünde hesap verecektir. pic.twitter.com/7xYe94B65d— Ali Yerlikaya (@AliYerlikaya) June 30, 2025
Hadsiz derginin grafikeri C.O. adlı şahıs da yakalanarak gözaltına alındı.
Sevgili Peygamberimize (S.A.V.) yönelik gerçekleştirilen bu alçaklık hukuk önünde hak ettiği cezayı görecektir. pic.twitter.com/deWsbRWPFi
— Ali Yerlikaya (@AliYerlikaya) June 30, 2025
