ΡΟΥΜΑΝΙΑ: Μια εντυπωσιακή μετατόπιση αξιών καταγράφει πρόσφατη κοινωνική έρευνα στη Ρουμανία, με την Εκκλησία να αναδεικνύεται πρώτος θεσμός εμπιστοσύνης για την κοινωνία.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
Η έρευνα δείχνει ότι το 63,9% των Ρουμάνων δηλώνει ότι “έχει αρκετή ή πολύ εμπιστοσύνη στην Εκκλησία”, ποσοστό που υπερβαίνει τόσο εκείνα του στρατού όσο και άλλων θεσμικών δομών, και μάλιστα έχει αυξηθεί σημαντικά μέσα σε λίγους μήνες.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποίησε το ειδησεογραφικό πρακτορείο Basilica.ro, η εμπιστοσύνη στην Εκκλησία ανήλθε στο 63,9% τον Ιανουάριο του 2026, από 57,7% που είχε καταγραφεί στην ίδια έρευνα τον Ιούλιο του 2025. Η αύξηση αυτή δείχνει μια ενίσχυση του ρόλου των θρησκευτικών θεσμών στη δημόσια συνείδηση, σε μια περίοδο όπου οι πολιτικές και κοινωνικές αναταραχές έχουν επηρεάσει την αξιοπιστία παραδοσιακών κομμάτων.
Οι θεσμοί που εμπιστεύονται περισσότερο οι Ρουμάνοι
Στην ίδια έρευνα, που διεξήχθη με μεθοδολογία CATI (Computer Assisted Telephone Interviewing)μεταξύ 12 και 15 Ιανουαρίου 2026 σε δείγμα 1.100 ενηλίκων αντιπροσωπευτικό του συνολικού πληθυσμού, η Εκκλησία κατατάχθηκε πρώτη, ξεπερνώντας τον στρατό, τις υπηρεσίες επιβολής του νόμου και άλλα κράτη θεσμικούς φορείς. Το περιθώριο σφάλματος της έρευνας είναι ±3% με επίπεδο εμπιστοσύνης 95%.
Ο Διευθυντής Έρευνας του INSCOP, Remus Ștefureac, εξηγεί αυτήν την τάση ως μια στροφή των πολιτών προς θεσμούς που θεωρούνται «μη πολιτικοί» και συμβολικοί, που προσφέρουν αίσθημα σταθερότητας και ταυτότητας. «Η Εκκλησία και ο Στρατός παραμένουν σταθερά σύμβολα σταθερότητας και ταυτότητας, ιδιαίτερα σε κοινωνίες με δυσπιστία προς το πολιτικό σύστημα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Εκκλησία και κοινωνική συνοχή
Η εμπιστοσύνη στην Εκκλησία δεν αποτελεί μόνο θρησκευτικό φαινόμενο: λειτουργεί ως δείκτης κοινωνικής συνοχής σε περιόδους αβεβαιότητας. Για πολλούς Ρουμάνους, η Εκκλησία εκπροσωπεί αξίες όπως η ελπίδα, η ηθική και η αλληλεγγύη, στοιχεία που θεωρούνται κρίσιμα όταν η εμπιστοσύνη στους πολιτικούς θεσμούς υποχωρεί. Η αύξηση από 57,7% σε 63,9% μέσα σε έξι μήνες δείχνει ότι ο ρόλος της δεν είναι καθαρά πνευματικός, αλλά και κοινωνικός.
Η έννοια της εμπιστοσύνης εκφράζει όχι μόνο θρησκευτική σύνδεση αλλά και αναζήτηση σταθερότητας απέναντι σε κοινωνικές προκλήσεις: οικονομικές κρίσεις, μεταναστευτικά ρεύματα, διεθνείς εντάσεις και γενική δυσπιστία στους πολιτικούς φορείς έχουν οδηγήσει πολλούς να αναζητούν νόημα και στήριξη σε δομές που δεν εμπλέκονται άμεσα με την κομματική πολιτική.
Τι δείχνουν τα υπόλοιπα στοιχεία της έρευνας
Η έρευνα, πέρα από την Εκκλησία, περιέλαβε και άλλους θεσμούς για σύγκριση. Ο στρατός, παραδοσιακά ένας από τους πιο αξιόπιστους θεσμούς σε πολλές χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, βρέθηκε δευτερος σε εμπιστοσύνη, αλλά με μικρότερο ποσοστό από την Εκκλησία. Άλλοι θεσμοί, όπως τα πολιτικά κόμματα ή οι κυβερνητικές υπηρεσίες, εμφανίζουν σαφώς πιο χαμηλά επίπεδα εμπιστοσύνης, γεγονός που υπογραμμίζει την απόσταση που έχουν δημιουργήσει μεταξύ τους οι πολίτες.
Αν και η μεθοδολογία CATI είναι ευρέως αποδεκτή στον χώρο των κοινωνικών ερευνών, οι αναλυτές επισημαίνουν ότι τα αποτελέσματα ανεβάζουν ένα σημαντικό ζήτημα: την ανάγκη ερμηνείας πίσω από τα ποσοστά. Πώς ενσωματώνουν οι πολίτες την έννοια της «εμπιστοσύνης» σε ένα θεσμό που ταυτόχρονα είναι πνευματικός και κοινωνικός; Πώς επηρεάζονται οι αντιλήψεις αυτές από βιοτικές ανάγκες, καθημερινές δυσκολίες και συζητήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης;
Η Εκκλησία στη σημερινή κοινωνία
Οι επικριτές θα μπορούσαν να υποστηρίξουν ότι η αύξηση της εμπιστοσύνης σε μη πολιτικούς θεσμούς είναι μια αντίδραση στην αδυναμία της πολιτικής σκηνής να προσφέρει σταθερότητα ή έμπνευση. Αντίθετα, οι υποστηρικτές της έρευνας επισημαίνουν ότι τέτοιες τάσεις δεν είναι απαραίτητα αντιδημοκρατικές, αλλά μπορεί να αντικατοπτρίζουν μια εντονότερη αναζήτηση αξιών πέρα από την καθημερινή πολιτική αντιπαράθεση.
Για την Εκκλησία, όμως, η ανάδειξη αυτού του ρόλου εγείρει υπαρξιακά ερωτήματα: πώς μεταφράζεται η εμπιστοσύνη σε πρακτική στήριξη και κοινωνική συνεισφορά; Πώς ενισχύει η Εκκλησία δομές κοινωνικής αλληλεγγύης σε περιόδους κρίσης; Και τι σημαίνει αυτή η εμπιστοσύνη για τις σχέσεις της με τον σύγχρονο κόσμο;
Επόμενα βήματα και ερμηνείες
Η δημοσίευση της έρευνας έρχεται να ανοίξει ουσιαστικό δημόσιο διάλογο στη Ρουμανία για το ρόλο των θεσμών. Η εμπιστοσύνη στην Εκκλησία μπορεί να λειτουργήσει ως δείκτης κοινωνικής ανάγκης: ανάγκης για σταθερότητα, αξιοπιστία και νοήματα που ξεφεύγουν από τη στενή πολιτική αντιπαράθεση.
Παράλληλα, η δημοσίευση της έρευνας από φορείς όπως το INSCOP δημιουργεί αφορμές για συγκρίσεις με άλλες ευρωπαϊκές κοινωνίες. Σε μια Ευρωπαϊκή Ένωση όπου οι πολίτες συχνά δηλώνουν μειωμένη εμπιστοσύνη σε παραδοσιακούς θεσμούς, τα αποτελέσματα της Ρουμανίας μπορούν να λειτουργήσουν ως ένα πολύτιμο παράδειγμα προς μελέτη.
Σε κάθε περίπτωση, η επικαιροποίηση των κοινωνικών στάσεων και των αξιών που συνδέονται με την εμπιστοσύνη αποτελεί μια δυναμική διαδικασία. Οι ερευνητές και οι κοινωνιολόγοι θα συνεχίσουν να παρακολουθούν αν αυτή η τάση διατηρηθεί ή αν διαφοροποιηθεί, ανάλογα με τις εξελίξεις στα κοινωνικά, πολιτικά και πνευματικά πεδία.
