ΗΠΑ : Η εύθραυστη εκεχειρία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν δεν αποτελεί λύση αλλά ένα προσωρινό «πάγωμα» μιας σύγκρουσης που μεταβάλλει ήδη τον γεωπολιτικό χάρτη.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Τα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας πετρελαϊκής ροής, παραμένουν στο επίκεντρο ενός παιχνιδιού ισχύος με τεράστιες επιπτώσεις για τις αγορές, την ενέργεια και τη σταθερότητα στη Μέση Ανατολή.
Σύμφωνα με ανάλυση του Reuters, η αποτυχία των συνομιλιών στο Ισλαμαμπάντ επιβεβαιώνει ότι οι βασικές διαφορές μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης όχι μόνο παραμένουν, αλλά βαθαίνουν, με το πυρηνικό πρόγραμμα και τον περιφερειακό ρόλο του Ιράν να αποτελούν τα βασικά σημεία σύγκρουσης.
Η εκεχειρία που δεν είναι ειρήνη
Η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός επέτρεψε τη μερική επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, χωρίς όμως να διασφαλίζει τη σταθερότητα. Όπως επισημαίνει το Associated Press, η συμφωνία δεν τερματίζει τη σύγκρουση αλλά απλώς μεταθέτει την κρίση χρονικά.
Η αγορά ενέργειας λειτουργεί πλέον με βάση το «χειρότερο σενάριο». Τα πλοία κινούνται, αλλά οι ασφαλιστικές εταιρείες ανεβάζουν τα κόστη, ενώ οι ναυτιλιακές διατηρούν επιφυλακτικότητα. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν συνεχιστεί η ροή πετρελαίου, οι τιμές δύσκολα θα επιστρέψουν στα προπολεμικά επίπεδα.
Στο vimaorthodoxias.gr μίλησαν διεθνείς αναλυτές, όπως ο Γάλλος γεωπολιτικός ειδικός Jean-Pierre Dufour και ο Αμερικανός αναλυτής Michael Reynolds, οι οποίοι εκτιμούν ότι «η εκεχειρία είναι τεχνική και όχι πολιτική – και αυτό την καθιστά εξαιρετικά εύθραυστη».
Τα Στενά του Ορμούζ ως όπλο πίεσης
Το Ιράν, χωρίς να προχωρήσει σε πλήρες κλείσιμο των Στενών, κατάφερε να τα μετατρέψει σε στρατηγικό μοχλό πίεσης. Σύμφωνα με το Al Jazeera, η Τεχεράνη γνωρίζει πλέον ότι δεν χρειάζεται να μπλοκάρει πλήρως τη ναυσιπλοΐα – αρκεί να διατηρεί την απειλή.
Αυτό δημιουργεί μια νέα πραγματικότητα:
• Οι αγορές τιμολογούν τον κίνδυνο μόνιμα
• Οι ενεργειακές εταιρείες καθυστερούν επενδύσεις
• Οι χώρες του Κόλπου λειτουργούν υπό καθεστώς αβεβαιότητας
Η γεωπολιτική αξία του Ορμούζ έχει εκτοξευθεί, καθιστώντας το Ιράν αναπόφευκτο παράγοντα στις εξελίξεις.
Το ενεργειακό σύστημα σε «τραύμα διαρκείας»
Οι ζημιές στις ενεργειακές υποδομές δεν περιορίζονται στις εικόνες καταστροφής. Όπως αναφέρει το Bloomberg, το πραγματικό πρόβλημα βρίσκεται στις εφοδιαστικές αλυσίδες, στην απώλεια τεχνικού προσωπικού και στις καθυστερήσεις αποκατάστασης.
Η επαναλειτουργία πεδίων και διυλιστηρίων απαιτεί:
• τεχνικές επιθεωρήσεις
• επαναφορά πίεσης στα κοιτάσματα
• αντικατάσταση εξοπλισμού
• εγγυήσεις ασφάλειας
Ακόμη και στο πιο αισιόδοξο σενάριο, η πλήρης αποκατάσταση θα χρειαστεί μήνες – ίσως και χρόνια.
Το σχέδιο Τραμπ και το πρόβλημα εξόδου
Ο Ντόναλντ Τραμπ επιχειρεί να παρουσιάσει την εκεχειρία ως επιτυχία, όμως η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Οι ΗΠΑ φαίνεται να αναζητούν μια «έξοδο» χωρίς σαφή νίκη, επαναλαμβάνοντας ένα ιστορικό μοτίβο.
Όπως σημειώνει το BBC, η αμερικανική στρατηγική βασίζεται πλέον στη διαχείριση της κρίσης και όχι στην επίλυσή της.
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι:
• Η Ουάσινγκτον θέλει αποκλιμάκωση για οικονομικούς λόγους
• Το Ιράν θέλει αναγνώριση ισχύος
• Το Ισραήλ αναζητά νέο πεδίο δράσης
Ο Λίβανος ως «επόμενο μέτωπο»
Ένα από τα πιο ανησυχητικά σενάρια αφορά τη μεταφορά της σύγκρουσης στον Λίβανο. Η Χεζμπολάχ εμφανίζεται ως ο πιθανός στόχος μιας νέας φάσης επιχειρήσεων.
Η λογική είναι σαφής:
• Πίεση στο Ιράν → εκτόνωση στον Λίβανο
• Εκεχειρία στον Κόλπο → ένταση στον Βορρά
Αυτό όμως ενέχει τεράστιο ρίσκο. Μια κλιμάκωση στον Λίβανο μπορεί να οδηγήσει σε ευρύτερη περιφερειακή σύγκρουση, ακυρώνοντας κάθε προσπάθεια αποκλιμάκωσης.
Οι αγορές «βλέπουν» μόνιμο κίνδυνο
Το σημαντικότερο ίσως συμπέρασμα είναι ότι η κρίση έχει ήδη αλλάξει τον τρόπο λειτουργίας της παγκόσμιας οικονομίας.
Οι τιμές ενέργειας:
• δεν επιστρέφουν εύκολα
• ενσωματώνουν γεωπολιτικό ρίσκο
• επηρεάζουν μεταφορές, βιομηχανία και νοικοκυριά
Η Μέση Ανατολή επανέρχεται ως μόνιμη εστία αβεβαιότητας.
Το πραγματικό ερώτημα: τι έρχεται μετά
Η σημερινή εκεχειρία δεν απαντά στο βασικό ερώτημα: ποια θα είναι η επόμενη ημέρα.
Οι πιθανότητες είναι τρεις:
1. Ελεγχόμενη αποκλιμάκωση
2. Παρατεταμένη ένταση χαμηλής έντασης
3. Νέα κλιμάκωση σε διαφορετικό μέτωπο
Όπως εκτιμούν οι διεθνείς αναλυτές που μίλησαν στο vimaorthodoxias.gr, «ο πόλεμος δεν τελείωσε – απλώς άλλαξε φάση».
Και σε αυτή τη φάση, το Ορμούζ, η ενέργεια και η γεωπολιτική ισχύς θα καθορίσουν όχι μόνο την περιοχή, αλλά και την παγκόσμια οικονομία.
