ΟΗΕ: Έντονο προβληματισμό σε εκκλησιαστικούς, διπλωματικούς και διεθνείς κύκλους προκαλεί το σχέδιο που φέρεται να επεξεργάζεται η κυβέρνηση Τραμπ για τη δημιουργία ενός νέου μηχανισμού «διαχείρισης ειρήνης», ο οποίος –σύμφωνα με αποκαλύψεις διεθνών μέσων– θα λειτουργεί παράλληλα ή ακόμη και ανταγωνιστικά προς τον ΟΗΕ, εισάγοντας οικονομικά κριτήρια συμμετοχής και πολιτική καθοδήγηση από την Ουάσιγκτον.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Σύμφωνα με όσα μετέδωσε το Reuters, το προσχέδιο προβλέπει τη σύσταση ενός λεγόμενου Board of Peace, όπου τα κράτη που επιθυμούν μόνιμο ρόλο θα πρέπει να καταβάλλουν ετήσια εισφορά ύψους ενός δισεκατομμυρίου δολαρίων. Η εξέλιξη αυτή ερμηνεύεται από πολλούς ως έμμεση αποδόμηση της μεταπολεμικής διεθνούς τάξης, στην οποία η ειρήνη δεν αποτελεί αντικείμενο οικονομικής συναλλαγής αλλά συλλογική ευθύνη.
Διεθνή πρακτορεία: «Αλλαγή φιλοσοφίας στη διεθνή διακυβέρνηση»
Όπως επισημαίνει το Associated Press, το σχέδιο φέρεται να προβλέπει καθοριστικό ρόλο του εκάστοτε προέδρου των ΗΠΑ στη σύνθεση και τη λειτουργία του νέου οργάνου, γεγονός που δημιουργεί ερωτήματα για τη δημοκρατική νομιμοποίηση και την ισοτιμία των κρατών-μελών. Αναλυτές μιλούν για «μοντέλο εταιρικής διοίκησης» της ειρήνης, με γεωπολιτικά και οικονομικά φίλτρα.
Παράλληλα, το Agence France-Presse μεταδίδει ότι αρκετές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες αντιμετωπίζουν με καχυποψία την πρωτοβουλία, θεωρώντας πως υπονομεύει το ήδη εύθραυστο σύστημα διεθνούς συνεννόησης και ενισχύει τη λογική των μπλοκ και των ισχυρών παικτών.
Εκκλησιαστικός προβληματισμός: «Η ειρήνη δεν αγοράζεται»
Στο vimaorthodoxias.gr, εκκλησιαστικοί παρατηρητές επισημαίνουν ότι η ειρήνη, όπως την αντιλαμβάνεται η Ορθόδοξη Παράδοση, δεν μπορεί να αποτελεί προϊόν χρηματοδότησης ή γεωπολιτικής διαχείρισης. «Η ειρήνη είναι καρπός δικαιοσύνης και αλήθειας, όχι αποτέλεσμα οικονομικών συμφωνιών», τονίζουν, παραπέμποντας στη διαχρονική διδασκαλία της Εκκλησίας.
Δεν είναι τυχαίο ότι προβληματισμός καταγράφεται και σε κύκλους που παρακολουθούν στενά τις διεθνείς παρεμβάσεις του Βατικανού, όπου –σύμφωνα με διπλωματικές πηγές– εκφράζονται φόβοι για περαιτέρω εργαλειοποίηση της ειρήνης σε περιοχές όπως η Μέση Ανατολή και η Ουκρανία.
Αναλυτές από το εξωτερικό μιλούν στο vimaorthodoxias.gr
Στο vimaorthodoxias.gr μίλησαν διεθνείς αναλυτές, οι οποίοι –ανεξαρτήτως θρησκευτικής ή πολιτικής αφετηρίας– συγκλίνουν σε έναν βασικό άξονα: ότι η αποδυνάμωση του πολυμερούς συστήματος θα έχει συνέπειες και για τις θρησκευτικές ελευθερίες.
Ο δρ. Michael Anderson, ειδικός σε ζητήματα διεθνούς ασφάλειας από τις ΗΠΑ, εκτιμά ότι «η αντικατάσταση των διεθνών θεσμών με ευέλικτους, αλλά ελεγχόμενους μηχανισμούς, ανοίγει τον δρόμο για αυθαιρεσίες». Αντίστοιχα, η πολιτική αναλύτρια Elena Rossi από την Ιταλία σημειώνει πως «όταν η ειρήνη περνά μέσα από οικονομικά φίλτρα, οι πιο αδύναμοι λαοί μένουν εκτός προστασίας».
Ορθόδοξη ματιά στη γεωπολιτική αναδιάταξη
Ιδιαίτερη ανησυχία εκφράζεται και για τον τρόπο με τον οποίο τέτοιες πρωτοβουλίες μπορεί να επηρεάσουν περιοχές με έντονη εκκλησιαστική παρουσία, όπου οι τοπικές Εκκλησίες βρίσκονται ήδη υπό πίεση. Εκκλησιαστικές πηγές υπενθυμίζουν ότι ο ΟΗΕ, παρά τις αδυναμίες του, εξακολουθεί να αποτελεί βασικό θεσμικό ανάχωμα για την προστασία των μειονοτήτων και των θρησκευτικών κοινοτήτων.
Το ερώτημα που τίθεται πλέον διεθνώς δεν είναι μόνο αν ο ΟΗΕ αποδυναμώνεται, αλλά ποιο αξιακό πλαίσιο θα τον αντικαταστήσει. Και, κυρίως, αν σε αυτό το νέο πλαίσιο θα υπάρχει χώρος για την έννοια της ειρήνης ως πνευματικής και ηθικής κατάστασης – ή αν θα περιοριστεί σε έναν ακόμη δείκτη ισχύος.
