ΤΟΥΡΚΙΑ: Η Ανατολική Μεσόγειος βρίσκεται ξανά σε τροχιά κλιμάκωσης, με την Τουρκία να επιχειρεί να ανακόψει την υλοποίηση κρίσιμων έργων στρατηγικής σημασίας για την Ελλάδα, την Κύπρο και τους περιφερειακούς τους εταίρους.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Από την ηλεκτρική διασύνδεση Κρήτης – Κύπρου – Ισραήλ (GSI)μέχρι το τηλεπικοινωνιακό καλώδιο East to Med Data Corridor (EMC) που ενώνει τη Σαουδική Αραβία με την Ευρώπη, η Άγκυρα χρησιμοποιεί τη ρητορική της «τουρκικής υφαλοκρηπίδας» για να αμφισβητήσει, να καθυστερήσει ή και να ακυρώσει έργα που παρακάμπτουν την τουρκική επικράτεια.
Ηλεκτρική διασύνδεση GSI: Ενεργειακός διάδρομος υπό πίεση
Το GSI θεωρείται από τον ΑΔΜΗΕ το σημαντικότερο έργο ενεργειακής διασύνδεσης της περιοχής, καθώς θα ενώσει τα ηλεκτρικά δίκτυα Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, δημιουργώντας έναν ασφαλή διάδρομο μεταφοράς ενέργειας από Ανατολή προς Δύση. Το έργο έχει ήδη λάβει χρηματοδότηση 657 εκατ. ευρώ από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και υλοποιείται από τη γαλλική Nexans, με συνολικό κόστος 1,4 δισ. ευρώ.
Ωστόσο, οι τουρκικές παρεμβάσεις στην περιοχή της Καρπάθου και της Κάσου έχουν «παγώσει» τις θαλάσσιες έρευνες από τον Ιούλιο του 2024. Παρά τις συμφωνίες μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου, η κυπριακή Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕΚ) έχει εκφράσει επανειλημμένα επιφυλάξεις, προκαλώντας καθυστερήσεις στην εκταμίευση των απαραίτητων κονδυλίων.
Η Nexans προειδοποιεί ότι, αν η αβεβαιότητα συνεχιστεί, ενδέχεται να μεταφέρει τον εξοπλισμό και τα υλικά του GSI σε άλλα διεθνή έργα, υπονομεύοντας ουσιαστικά την υλοποίηση της διασύνδεσης.
Τηλεπικοινωνιακό καλώδιο EMC: Στρατηγική ψηφιακή σύνδεση
Το έργο EMC, ύψους 850 εκατ. ευρώ, έχει στόχο να ενώσει την Ευρώπη με τη Μέση Ανατολή μέσω υποθαλάσσιου καλωδίου οπτικών ινών. Την κατασκευή έχει αναλάβει κοινοπραξία υπό τη Saudi Telecom, με τη ΔΕΗ να συμμετέχει με ποσοστό 20%.
Την περασμένη εβδομάδα, το ερευνητικό πλοίο «Fugro Gauss», που πραγματοποιούσε προκαταρκτικές έρευνες νοτίως της Κύπρου με σχετική NAVTEX από το Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, δέχθηκε τουρκική «αντι-NAVTEX» και βρέθηκε αντιμέτωπο με ναυτικές και αεροπορικές δυνάμεις της Άγκυρας. Το επεισόδιο ξυπνά μνήμες από τις παρενοχλήσεις του καλοκαιριού 2024 στο GSI, αποδεικνύοντας ότι η Τουρκία εφαρμόζει κοινή στρατηγική παρεμπόδισης και για τα δύο έργα.
Ο τουρκικός σχεδιασμός
Πίσω από τη ρητορική περί «υφαλοκρηπίδας» βρίσκεται η πάγια τουρκική επιδίωξη να αποκλείσει έργα που ενισχύουν τη γεωπολιτική θέση Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ. Παράλληλα, η Άγκυρα προωθεί τη δική της ηλεκτρική διασύνδεση με τα κατεχόμενα της Κύπρου, επιδιώκοντας να δημιουργήσει τετελεσμένα.
Η Τουρκία επιχειρεί να διαμορφώσει νέους όρους «συνεννόησης» στη Μεσόγειο, θέτοντας ως προϋπόθεση για την πρόοδο διεθνών έργων τη δική της συμμετοχή ή έγκριση. Αυτή η τακτική όχι μόνο καθυστερεί, αλλά και αποθαρρύνει διεθνείς εταίρους και επενδυτές.
Διεθνείς αντιδράσεις και εναλλακτικές στρατηγικές
Οι ΗΠΑ και η Ε.Ε. έχουν εκφράσει προφορικά τη στήριξή τους στα έργα, αλλά μέχρι στιγμής αποφεύγουν δημόσιες και δεσμευτικές τοποθετήσεις. Το Ισραήλ, αν και παραμένει εταίρος του GSI, φέρεται να εξετάζει διμερή διασύνδεση με την Κύπρο στο πλαίσιο του διαδρόμου India – Middle East – Europe Corridor (IMEC), που ανταγωνίζεται τον κινεζικό «Δρόμο του Μεταξιού».
Αρμόδιες πηγές στην Αθήνα υπογραμμίζουν ότι χωρίς συντονισμένη πολιτική βούληση και πίεση από την Ε.Ε., υπάρχει κίνδυνος τα έργα να χαθούν ή να παραπεμφθούν στις ελληνικές καλένδες.
Το κρίσιμο σταυροδρόμι
Το μέλλον του GSI και του EMC εξαρτάται από μια εύθραυστη ισορροπία:
• Πολιτικές αποφάσεις σε Ελλάδα, Κύπρο και Ισραήλ.
• Ρυθμιστικές εγκρίσεις από την Κύπρο και την Ε.Ε.
• Γεωπολιτική βούληση για υπεράσπιση διεθνών έργων απέναντι σε τουρκικές προκλήσεις.
Η εμπλοκή της Τουρκίας αναδεικνύει ότι τα έργα αυτά δεν είναι απλές υποδομές, αλλά κόμβοι στρατηγικής σημασίας, που διαμορφώνουν το ενεργειακό και ψηφιακό μέλλον της περιοχής. Όπως σημειώνουν αναλυτές, η έγκαιρη λήψη αποφάσεων από την Ευρωπαϊκή Ένωση θα αποτελέσει μήνυμα πολιτικής αποφασιστικότητας.
Η Άγκυρα επιδιώκει να επιβάλει όρους και όρια σε έργα που δεν περιλαμβάνουν την ίδια, θέλοντας να αποτρέψει τη δημιουργία ενός ανεξάρτητου άξονα Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ στη Μεσόγειο. Η Ελλάδα και οι εταίροι της καλούνται να απαντήσουν άμεσα, καθώς η αδράνεια θα σημάνει απώλεια πολύτιμου χρόνου και κεφαλαίων.
Η πρόκληση πλέον δεν είναι μόνο τεχνική, αλλά και βαθιά πολιτική: αν θα μπορέσουν οι χώρες της περιοχής να ολοκληρώσουν έργα που ενισχύουν την ενεργειακή ασφάλεια και την ψηφιακή συνδεσιμότητα, χωρίς να υποκύψουν σε αναθεωρητικές πιέσεις.
