Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές που επικαλούνται διεθνή μέσα, η μεταστροφή της Γερμανίας θεωρείται καθοριστική. Το Βερολίνο, που παραδοσιακά προτιμούσε τη μετριοπάθεια στις εμπορικές αντιπαραθέσεις, ευθυγραμμίζεται πλέον με τη γαλλική γραμμή, εκτιμώντας ότι η Ευρώπη οφείλει να επιδείξει αποτρεπτική ισχύ απέναντι στην Ουάσινγκτον. Όπως μεταδίδει το Reuters, ανώτατοι αξιωματούχοι της ΕΕ θεωρούν ότι οι απειλές Τραμπ για τη Γροιλανδία και οι προαναγγελθέντες δασμοί «δεν αφήνουν περιθώρια αδράνειας».
Το Anti-Coercion Instrument (ACI), το οποίο εγκρίθηκε το 2023, δίνει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή τη δυνατότητα να απαντά με δασμούς, περιορισμούς εισαγωγών, αποκλεισμό εταιρειών από δημόσιους διαγωνισμούς ή ακόμα και περιορισμούς στην πρόσβαση στην ενιαία αγορά, εφόσον διαπιστωθεί οικονομικός εξαναγκασμός, όπως περιγράφεται αναλυτικά στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ωστόσο, η ενεργοποίησή του απαιτεί πολιτική συναίνεση και στήριξη τουλάχιστον 15 κρατών-μελών στο Συμβούλιο.
Η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν εμφανίζεται πιο αυστηρή από ποτέ, προειδοποιώντας ότι μια κλιμάκωση της έντασης με τις ΗΠΑ «θα ενθαρρύνει τους γεωπολιτικούς αντιπάλους της Δύσης», σύμφωνα με όσα δήλωσε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και μετέδωσε το France24. Παράλληλα, τόνισε ότι η ασφάλεια στην Αρκτική και ειδικά στη Γροιλανδία αποτελεί πεδίο συνεργασίας στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, απορρίπτοντας μονομερείς κινήσεις.
Το παρασκήνιο της σύγκλισης Παρισιού-Βερολίνου ενισχύεται και από τη βιομηχανική πίεση. Γερμανικοί εξαγωγικοί κλάδοι προειδοποιούν ότι νέοι αμερικανικοί δασμοί θα πλήξουν καίρια την ευρωπαϊκή παραγωγή, ιδίως σε μηχανήματα, αυτοκίνητα και τρόφιμα. Όπως σημειώνει ανάλυση του Politico, η άποψη που κερδίζει έδαφος είναι ότι «μόνο η απειλή σοβαρών αντιμέτρων μπορεί να αποτρέψει έναν γενικευμένο εμπορικό πόλεμο».
Πέρα από το ACI, στο τραπέζι βρίσκεται και ένα έτοιμο πακέτο αντιποίνων ύψους περίπου 93 δισ. ευρώ σε αμερικανικά προϊόντα, το οποίο θα μπορούσε να εφαρμοστεί ταχύτερα. Διπλωμάτες στις Βρυξέλλες εξηγούν ότι αυτό το σενάριο θα μπορούσε να λειτουργήσει ως «ενδιάμεσο βήμα», ενώ η Επιτροπή θα κινεί παράλληλα τη πιο σύνθετη διαδικασία του ACI μέσω του Συμβουλίου της ΕΕ.
Καθοριστική παραμένει η στάση της Ιταλίας. Η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι, η οποία διατηρεί ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας με τον Τραμπ, εμφανίζεται πιο επιφυλακτική απέναντι σε μια μετωπική σύγκρουση. Ωστόσο, όπως επισημαίνουν ευρωπαϊκές πηγές, η ισχυρή σύμπλευση Γαλλίας και Γερμανίας αυξάνει την πίεση προς τη Ρώμη να μην απομονωθεί. Ανάλογο δίλημμα αντιμετωπίζουν και χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, που ανησυχούν για το κόστος μιας εμπορικής κλιμάκωσης.
Διεθνή πρακτορεία επισημαίνουν ότι το επόμενο καθοριστικό τεστ θα είναι η στάση του Τραμπ στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός. Σύμφωνα με το Reuters, Ευρωπαίοι ηγέτες εξετάζουν μέχρι την τελευταία στιγμή το ενδεχόμενο αποκλιμάκωσης μέσω διαλόγου, χωρίς όμως να αποκλείουν την ενεργοποίηση όλων των διαθέσιμων εργαλείων.
Το βέβαιο είναι ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση εισέρχεται σε μια νέα φάση στρατηγικής αυτονομίας. Όπως σχολιάζουν αναλυτές στο France24, το δίλημμα δεν αφορά μόνο τους δασμούς, αλλά το αν η Ευρώπη είναι έτοιμη να υπερασπιστεί συλλογικά τα οικονομικά και γεωπολιτικά της συμφέροντα. Και αυτή τη φορά, το «εμπορικό μπαζούκα» δεν μοιάζει πια θεωρητικό σενάριο, αλλά πραγματική επιλογή στο τραπέζι.
