Σουδάν: Σύμφωνα με το Πανεπιστήμιο της Βαρσοβίας, νέα αρχαιολογικά ευρήματα στην Παλιά Ντονγκόλα του Σουδάν αποκαλύπτουν σταδιακά τη μεγαλοπρέπεια της Μεγάλης Εκκλησίας του Ιησού.
Επιμέλεια: Κατερίνα Θεοχάρη
Η πολωνοσουδανική αποστολή έφτασε στο αρχικό δάπεδο του μνημείου, ανοίγοντας έναν νέο δρόμο για τη μελέτη της χριστιανικής ιστορίας της Νουβίας και της αρχιτεκτονικής ενός ναού με εξαιρετικά μεγάλες διαστάσεις.
Πρόκειται για ένα οικοδόμημα που οι ερευνητές συνδέουν με την ακμή της μεσαιωνικής Μακουρίας. Η αποκάλυψή του προσφέρει στοιχεία για μια χριστιανική κοινωνία που αναπτύχθηκε κατά μήκος του Νείλου, αφήνοντας πίσω της ναούς, ζωγραφική και γραπτές μαρτυρίες της θρησκευτικής ζωής της.
Η σκάλα που οδήγησε στο αρχικό δάπεδο
Όπως μεταδίδει το Associated Press και αναφέρει το ertnews.gr, οι αρχαιολόγοι αποκάλυψαν μια μνημειώδη σκάλα, πλαισιωμένη από τοίχους που διατηρούνται σε ύψος περίπου έντεκα μέτρων. Ακολουθώντας την κατασκευή, κατάφεραν να προσεγγίσουν το αρχικό επίπεδο του δαπέδου.
Η εξέλιξη αυτή είναι σημαντική για την κατανόηση του κτιρίου. Το δάπεδο αποτελεί βασικό σημείο αναφοράς για την αποτύπωση των χώρων, των εισόδων και της σχέσης μεταξύ των επιμέρους αρχιτεκτονικών τμημάτων. Μέχρι σήμερα, σύμφωνα με το δημοσίευμα της ΕΡΤ, η συγκεκριμένη σκάλα είναι το μοναδικό σημείο όπου η ανασκαφή έχει φτάσει σε αυτό το επίπεδο.
Το μεγαλύτερο μέρος του ναού παραμένει θαμμένο. Επομένως, η εικόνα που διαθέτουν οι επιστήμονες εξακολουθεί να συμπληρώνεται, ενώ οι επόμενες ανασκαφικές εργασίες αναμένεται να επιτρέψουν ακριβέστερες εκτιμήσεις για τη μορφή του.
Ένας ναός εντυπωσιακών διαστάσεων
Οι εκτιμήσεις που παρουσιάζονται στο ρεπορτάζ αποδίδουν στην εκκλησία πλάτος περίπου 47 μέτρων και μήκος 57 μέτρων. Οι διαστάσεις αυτές εξηγούν γιατί το μνημείο εξετάζεται ως πιθανώς ο μεγαλύτερος ναός της μεσαιωνικής Νουβίας.
Ο επικεφαλής της αποστολής, Άρτουρ Ομπλούσκι, χρησιμοποίησε τη σύγκριση με τον Λευκό Οίκο για να περιγράψει το μέγεθος του οικοδομήματος. Η αναφορά αποδίδει παραστατικά την κλίμακα της κατασκευής, χωρίς να υποκαθιστά την επιστημονική τεκμηρίωση που προκύπτει από την ανασκαφή.
Η εκκλησία είχε εντοπιστεί το 2021. Τα πρόσφατα ευρήματα αποτελούν συνέχεια της έρευνας σε ένα ήδη γνωστό μνημείο, του οποίου η έκταση και η αρχιτεκτονική σημασία αποσαφηνίζονται σταδιακά.
Γιατί συγκρίνεται με την Αγία Σοφία
Ο χαρακτηρισμός «Αγία Σοφία της Νουβίας» αποτυπώνει την εκτίμηση του Ομπλούσκι για τον ρόλο που μπορεί να διαδραμάτισε ο ναός στην περιοχή. Η σύγκριση αφορά κυρίως την αρχιτεκτονική επιρροή και τη σημασία του οικοδομήματος για τη θρησκευτική ζωή της Μακουρίας.
Η Αγία Σοφία της Κωνσταντινούπολης, που ανεγέρθηκε επί Ιουστινιανού και εγκαινιάστηκε το 537, αποτέλεσε κορυφαίο μνημείο της βυζαντινής αρχιτεκτονικής. Αντίστοιχα, ο ερευνητής εξετάζει εάν η Μεγάλη Εκκλησία του Ιησού λειτούργησε ως πρότυπο για τη Νουβία και τη βορειοανατολική Αφρική.
Η παρομοίωση δεν σημαίνει ότι οι δύο ναοί είχαν ίδια κάτοψη, διακόσμηση ή κατασκευαστική ιστορία. Εκφράζει μια ερευνητική προσέγγιση για τη θέση του μνημείου στο αρχιτεκτονικό περιβάλλον του.
Ελληνικές επιγραφές και δεύτερη εκκλησία
Η ανακοίνωση του Πανεπιστημίου της Βαρσοβίας προσθέτει ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον στοιχείο: οι αρχαιολόγοι εντόπισαν ακόμη μία εκκλησία στον όροφο κτιρίου που είχε προστεθεί δίπλα στον μεγάλο ναό.
Στους τοίχους διασώζονται ίχνη ζωγραφικής, ενώ μέσα στα ανασκαφικά στρώματα βρέθηκαν πολλά θραύσματα ζωγραφισμένου κονιάματος. Η μελέτη τους μπορεί να βοηθήσει τους ειδικούς να κατανοήσουν καλύτερα τον διάκοσμο του χώρου.
Ανάμεσα στα ευρήματα περιλαμβάνονται επίσης θραύσματα με ελληνικές επιγραφές. Σύμφωνα με την επιγραφολόγο Αγκάτα Ντεπτούλα, πρόκειται για αποσπάσματα βιβλικών ωδών, δηλαδή προσευχητικών κειμένων που συνδέονται με τη λατρευτική παράδοση. Τα τεκμήρια αυτά προσφέρουν πολύτιμη μαρτυρία για τη χρήση της ελληνικής γλώσσας στο εκκλησιαστικό περιβάλλον της Ντονγκόλα.
Η χριστιανική ιστορία της Νουβίας
Η Παλιά Ντονγκόλα βρίσκεται στην ανατολική όχθη του Νείλου, περίπου 160 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά της σημερινής Ντονγκόλα. Υπήρξε πρωτεύουσα του χριστιανικού βασιλείου της Μακουρίας και σημαντικό κέντρο της περιοχής.
Η διάδοση του Χριστιανισμού στη Νουβία συνδέεται με την άφιξη ιεραποστόλων τον έκτο αιώνα. Στον μέσο ρου του Νείλου αναπτύχθηκαν τρία βασίλεια, μέσα στα οποία η χριστιανική πίστη απέκτησε θεσμική, κοινωνική και καλλιτεχνική παρουσία.
Η ανασκαφή της Μεγάλης Εκκλησίας επιτρέπει να εξεταστεί αυτή η ιστορία μέσα από υλικά κατάλοιπα. Οι τοίχοι, οι κλίμακες, οι ζωγραφικές παραστάσεις και οι επιγραφές προσφέρουν διαφορετικές όψεις της ζωής μιας μεσαιωνικής πόλης.
Τα ερωτήματα της επόμενης ημέρας
Οι ερευνητές καλούνται πλέον να διευκρινίσουν τις οικοδομικές φάσεις, τη λειτουργία των γειτονικών χώρων και τη σχέση των επιμέρους εκκλησιών. Η πλήρης αποκάλυψη απαιτεί χρόνο, προσεκτική τεκμηρίωση και συντήρηση των ευρημάτων.
Η σημασία της ανακάλυψης βρίσκεται τόσο στο μέγεθος του μνημείου όσο και στις πληροφορίες που μπορεί να προσφέρει για τους ανθρώπους που το κατασκεύασαν και προσευχήθηκαν μέσα σε αυτό. Κάθε νέο εύρημα προσθέτει ένα τεκμήριο στη μελέτη της χριστιανικής Αφρικής.
Το ΒήμαΟρθοδοξίας.gr παρουσιάζει όλο το ιστορικό, από τη χριστιανική Μακουρία και τον εντοπισμό του ναού το 2021 μέχρι τις πρόσφατες αποκαλύψεις, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία του Πανεπιστημίου της Βαρσοβίας, του Associated Press και του ertnews.gr.
























