ΣΕΡΡΕΣ – Με την επιστροφή πολύτιμων εκκλησιαστικών κειμηλίων, που είχαν αφαιρεθεί το 1917 και μεταφερθεί στη Βουλγαρία, συνδέεται ο φετινός εορτασμός των πολιούχων της πόλης, Παμμεγίστων Ταξιαρχών Μιχαήλ και Γαβριήλ.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης – ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ
Αλλά υπάρχει και ένα εύλογο ερώτημα . Τα υπόλοιπα χιλιάδες κειμήλια από τη γειτονική χώρα πότε άραγε θα επιστρέψουν;! Και εδώ οι Επίσκοποι πρέπει να μιλήσουν !
Την Κυριακή 8 Νοεμβρίου 2026, στις εκδηλώσεις αναμένεται να παραστεί ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, σύμφωνα με δημοσιεύματα του τοπικού Τύπου, ενώ αναμένεται η ανακοίνωση του αναλυτικού προγράμματος της επίσκεψής του.
Για την τοπική Εκκλησία, η επάνοδος των κειμηλίων αποτελεί σημαντική στιγμή ιστορικής αποκατάστασης. Πρόκειται για αντικείμενα άμεσα συνδεδεμένα με τη λατρευτική ζωή, την καλλιτεχνική δημιουργία και τη μνήμη των εκκλησιαστικών κοινοτήτων της Μακεδονίας.
Το vimaorthodoxias.gr παρουσιάζει το ιστορικό της επιστροφής, η οποία επισφραγίζει πολυετείς προσπάθειες της Εκκλησίας και της Ελληνικής Πολιτείας, ανοίγοντας παράλληλα τον δρόμο για τη συνέχιση των διεκδικήσεων.
Τα υπόλοιπα ιερά κειμήλια πότε θα επιστρέψουν;
Η επιστροφή των εκκλησιαστικών θησαυρών αποτελεί αναμφίβολα μια σημαντική και χαρμόσυνη εξέλιξη. «Τα υπόλοιπα κειμήλια, όμως, πότε θα επιστρέψουν;» διερωτώνται πολλοί αναγνώστες του Βήματος Ορθοδοξίας. Το επόμενο βήμα χρειάζεται συνέχεια στις διεκδικήσεις, σαφή ενημέρωση για όσα παραμένουν εκτός συμφωνίας και συγκεκριμένο σχεδιασμό για τον επαναπατρισμό τους. Η θετική αυτή αρχή δημιουργεί δικαιολογημένες προσδοκίες: να επιστρέψουν στον τόπο τους και οι υπόλοιποι θησαυροί της εκκλησιαστικής μας κληρονομιάς.
Από την αφαίρεση του 1917 στη συμφωνία επιστροφής
Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση της Ελληνικής Κυβέρνησης, τα κειμήλια προέρχονται από την Ιερά Μονή Παναγίας Εικοσιφοινίσσης, την Ιερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρών και την Ιερά Μητρόπολη Σερρών και Νιγρίτης.
Είχαν μεταφερθεί στη Σόφια το 1917, κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, και στη συνέχεια εκτίθεντο ή φυλάσσονταν στο Εθνικό Μουσείο Ιστορίας της Βουλγαρίας. Η επιστροφή τους, 109 χρόνια αργότερα, επανασυνδέει σημαντικά τεκμήρια της εκκλησιαστικής κληρονομιάς με τους τόπους προέλευσής τους.
Η συμφωνία περιλαμβάνει ιερές εικόνες, σταυρούς, λειψανοθήκες, άμφια και έναν εντυπωσιακό επισκοπικό θρόνο. Η επίσημη πρωθυπουργική ανακοίνωση κάνει λόγο για 48 κειμήλια, υπογραμμίζοντας την πολιτιστική, πνευματική και συναισθηματική αξία τους.
Η υπογραφή στη Θεσσαλονίκη
Καθοριστικός σταθμός υπήρξε η υπογραφή του Μνημονίου Κατανόησης μεταξύ των υπουργών Πολιτισμού Ελλάδας και Βουλγαρίας, Λίνας Μενδώνη και Evtim Miloshev. Ακολούθησε, στις 3 Οκτωβρίου 2026, η τελετή υπογραφής του πρωτοκόλλου παράδοσης και παραλαβής στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού Θεσσαλονίκης, παρουσία του Κυριάκου Μητσοτάκη.
Στο πλαίσιο της συμφωνίας, προβλέπεται επίσης η παράδοση στη Βουλγαρία των λειψάνων που έχουν ταυτοποιηθεί ως ανήκοντα στον Τσάρο Σαμουήλ, μαζί με το υπόλοιπο ανθρωπολογικό υλικό των τεσσάρων σαρκοφάγων της Βασιλικής του Αγίου Αχιλλείου στη Μικρή Πρέσπα.
Τα εκκλησιαστικά κειμήλια εκτίθενται στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού έως τις 5 Νοεμβρίου 2026. Στη συνέχεια προβλέπεται να παραδοθούν στις μονές και στη Μητρόπολη, ανάλογα με την προέλευσή τους.
Οι διεκδικήσεις συνεχίζονται
Η επιστροφή αποτελεί σημαντική επιτυχία, χωρίς να εξαντλεί το σύνολο των εκκρεμοτήτων. Οι δύο χώρες έχουν συμφωνήσει να συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις για την ταυτοποίηση και την ένταξη σε επόμενη συμφωνία ιστορικών αντικειμένων που δεν περιλαμβάνονται στην παρούσα.
Στην προσπάθεια επαναπατρισμού είχε αναφερθεί επανειλημμένα ο Μητροπολίτης Σερρών και Νιγρίτης κ. Θεολόγος. Σύμφωνα με την ΕΡΤ, στη συνάντησή του με τον Πρωθυπουργό στις 29 Μαΐου 2026, είχε ζητήσει τη συνδρομή της κυβέρνησης για την επιστροφή των αφαιρεθέντων εκκλησιαστικών θησαυρών, αναδεικνύοντας τον διαχρονικό χαρακτήρα του αιτήματος.
Ο φετινός εορτασμός των Ταξιαρχών αποκτά έτσι ιδιαίτερο βάρος για τις Σέρρες. Η επιστροφή των κειμηλίων προσφέρει στην τοπική κοινωνία τη δυνατότητα να συναντήσει ξανά ένα μέρος της κληρονομιάς της και στις νεότερες γενιές την ευκαιρία να γνωρίσουν από κοντά τεκμήρια της ιστορίας του τόπου τους.
