ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΝΕΑ: Αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο θα υπολογίζονται οι αγροτικές ενισχύσεις από το 2028 συζητούνται στην Ευρωπαϊκή Ένωση, την ώρα που οι ορυζοπαραγωγοί μπαίνουν στον φετινό αλωνισμό με λιγότερα στρέμματα, υψηλό κόστος και αγωνία για την τιμή.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
«Ώρα Μηδέν» για το ΟΣΔΕ: Σε τεντωμένο σχοινί 450.000 αγρότες – Η κρυφή παγίδα των συμψηφισμών
NEWS: Τα δύο ζητήματα συναντώνται σε ένα ερώτημα: πώς θα στηριχθεί το πραγματικό εισόδημα του παραγωγού τα επόμενα χρόνια;
Η πρόταση για τη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική προβλέπει τη σταδιακή αντικατάσταση του σημερινού σύνθετου συστήματος άμεσων πληρωμών από τη Φθίνουσα Εκταρική Εισοδηματική Στήριξη, γνωστή ως DABIS. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή την παρουσιάζει ως ένα εργαλείο που θα κατευθύνει περισσότερο τη στήριξη εκεί όπου υπάρχει ανάγκη. Η τελική μορφή του, όμως, βρίσκεται ακόμη υπό διαπραγμάτευση.
Θα παίρνουν διαφορετικό ποσό Κρήτη και Μακεδονία;
Σύμφωνα με το συμβιβαστικό κείμενο της ιρλανδικής προεδρίας που παρουσιάζει η Agrenda, τα κράτη μέλη θα μπορούσαν να διαφοροποιούν την ενίσχυση με γεωγραφικά, αγρονομικά και άλλα αντικειμενικά κριτήρια. Για την Ελλάδα αυτό ανοίγει τη συζήτηση για διαφορετική στήριξη, για παράδειγμα, σε μια νησιωτική εκμετάλλευση της Κρήτης και σε μια εκμετάλλευση της Μακεδονίας.
Δεν έχει αποφασιστεί ότι η Κρήτη και η Μακεδονία θα έχουν συγκεκριμένα διαφορετικά ποσά. Ούτε έχει ανακοινωθεί νέο ποσό ανά στρέμμα για οποιαδήποτε περιοχή. Η δυνατότητα γεωγραφικής διαφοροποίησης είναι μέρος της διαπραγμάτευσης· η εφαρμογή της θα εξαρτηθεί από τον τελικό ευρωπαϊκό κανονισμό και τις επιλογές που θα κάνει κατόπιν η Ελλάδα.
Σήμερα οι ιστορικές αξίες των δικαιωμάτων εξακολουθούν να επηρεάζουν το ποσό που λαμβάνει κάθε εκμετάλλευση. Η προτεινόμενη αλλαγή θα μεταφέρει το βάρος από αυτή την κληρονομημένη αξία σε ένα νέο σύστημα υπολογισμού. Στο τραπέζι βρίσκονται σενάρια για ενιαίο βασικό ποσό με στοχευμένες προσαυξήσεις, αλλά και για μεγαλύτερη διαφοροποίηση ανάλογα με τις συνθήκες παραγωγής. Για τον αγρότη, η κρίσιμη πληροφορία θα είναι η τελική σύγκριση ανάμεσα στο σημερινό και στο μελλοντικό του ποσό.
Μικρές εκμεταλλεύσεις και νέοι αγρότες
Το ίδιο συμβιβαστικό κείμενο, κατά το δημοσίευμα της Agrenda, καθιστά προαιρετικό για τα κράτη ένα απλουστευμένο καθεστώς μικρών καλλιεργητών, με ενίσχυση έως 3.000 ευρώ ανά παραγωγό. Το αν η Ελλάδα θα το επιλέξει παραμένει ανοιχτό. Οι παραγωγοί δεν πρέπει, συνεπώς, να θεωρήσουν το ποσό αυτό εξασφαλισμένη νέα πληρωμή.
Αλλαγές συζητούνται και στο «πακέτο εκκίνησης» των νέων αγροτών. Η πρόταση δίνει στα κράτη μεγαλύτερη ευχέρεια να επιλέξουν παρεμβάσεις για την πρώτη εγκατάσταση, τις επενδύσεις και την εισοδηματική στήριξη. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή περιλαμβάνει τη στήριξη νέων αγροτών στους βασικούς στόχους της ΚΑΠ μετά το 2027. Τα ποσά και οι δεσμεύσεις για τους Έλληνες δικαιούχους θα προσδιοριστούν στον εθνικό σχεδιασμό.
Επόμενος σταθμός είναι το Συμβούλιο Γεωργίας και Αλιείας της 26ης και 27ης Οκτωβρίου 2026. Ακόμη και αν επιτευχθεί μερική γενική προσέγγιση, αυτή δεν θα ισοδυναμεί με οριστική έγκριση όλων των κανόνων ούτε με ανακοίνωση των ελληνικών πληρωμών του 2028.
Το ρύζι ζητά τιμή που να καλύπτει το κόστος
Ενώ η συζήτηση για τη νέα ΚΑΠ αφορά το μέλλον, στη Χαλάστρα και στις Σέρρες η πίεση είναι σημερινή. Εκπρόσωποι της παραγωγής και της μεταποίησης, όπως καταγράφει η Agrenda από το 3ο Φεστιβάλ Ρυζιού, περιγράφουν σημαντική συρρίκνωση των καλλιεργούμενων εκτάσεων έπειτα από δύο δύσκολες εμπορικές χρονιές. Οι παραγωγοί αντιμετωπίζουν επίσης προβλήματα ζιζανίων και εκφράζουν φόβους για μειωμένες αποδόσεις. Πρόκειται προς το παρόν για εκτιμήσεις του κλάδου, καθώς η τελική εικόνα θα φανεί μετά τον αλωνισμό.
Η προσδοκία ότι η νέα τιμή μπορεί να αρχίζει από «3» δίνει μια πρώτη ανάσα, αλλά το ύψος της θα κρίνει αν καλύπτονται τα έξοδα καλλιέργειας. Παραγωγοί θέτουν ως ζητούμενο τα 35–37 λεπτά το κιλό, ενώ εκπρόσωποι της μεταποίησης επισημαίνουν ότι η εμπορική εικόνα θα ξεκαθαρίσει αργότερα. Παράλληλα, ζητούν ελέγχους στις εισαγωγές, προστασία της ταυτότητας του ελληνικού προϊόντος και καλύτερη πρόσβαση στις αγορές.
Στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, η γενική γραμματέας Αργυρώ Ζέρβα έχει αναφερθεί δημόσια στην προετοιμασία παρέμβασης για την αντιμετώπιση ζιζανίων με ψευδοσπορά, στη συμμετοχή των παραγωγών σε συστήματα ποιότητας και σε χρηματοδοτικά εργαλεία. Κάλεσε επίσης τον κλάδο του ρυζιού να καταθέσει προτάσεις στον εθνικό διάλογο για την ΚΑΠ 2028–2034. Η δοκιμασία για τον σχεδιασμό αυτό θα είναι αν οι μελλοντικές ενισχύσεις και οι παρεμβάσεις στην αγορά μπορέσουν μαζί να κρατήσουν την καλλιέργεια βιώσιμη.
