ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΟ: Ιερό «καμπανάκι» για την Ελλάδα που «χάνεται» και το έντονο πρόβλημα στην Περιφέρεια, χτυπούν οι Μητροπολίτες Διδυμοτείχου, Μαρωνείας, Θεσσαλιώτιδος και Λαρίσης μέσω της «Ορθόδοξης Αλήθειας»
Από τους ΜΑΚΗ ΑΔΑΜΟΠΟΥΛΟ, ΙΑΣΟΝΑ ΤΣΟΛΗ
Σήμα κινδύνου για το έντονο δημογραφικό πρόβλημα, κυρίως στις ακριτικές περιοχές, εκπέμπουν οι Μητροπολίτες Διδυμοτείχου, Μαρωνείας, Θεσσαλιώτιδος και Λαρίσης, εφιστώντας την προσοχή σε κάθε αρμόδιο. Μιλώντας στην «Ορθόδοξη Αλήθεια», οι τέσσερις Ιεράρχες εκφράζουν τον προβληματισμό και την ανησυχία τους, καθώς όπως λένε, τα χωριά ερημώνουν, οι νέοι φεύγουν, οι οικογένειες μειώνονται, σχολεία κλείνουν, ενώ το πρόβλημα είναι πλέον ορατό ακόμα και στους βρεφονηπιακούς σταθμούς, όπου μειώνονται τα τμήματα. Οι Μητροπολίτες εστιάζουν στα αίτια της δημογραφικής συρρίκνωσης και ζητούν σοβαρή αντιμετώπιση από πλευράς Πολιτείας αλλά και να δοθούν κίνητρα στους νέους ανθρώπους.
Το δημογραφικό πρόβλημα έρχεται να επιβεβαιώσει και η πρόσφατη έρευνα της Eurostat που προβλέπει ότι η Ελλάδα θα έχει το τρίτο υψηλότερο ποσοστό πληθυσμιακής μείωσης το 2100 με 30,1% πίσω μόνο από τις Λετονία και Λιθουανία.
ΔΙΔΥΜΟΤΕΙΧΟΥ: «Σπίτια κλείνουν και χωριά ερημώνουν». Αυτή είναι η εικόνα που μεταφέρει από τον Εβρο ο Μητροπολίτης Διδυμοτείχου, Ορεστιάδος και Σουφλίου κ. Δαμασκηνός, κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου για το δημογραφικό. «Το δημογραφικό είναι ένα πρόβλημα, το οποίο βασανίζει την Ελλάδα. Και προσλαμβάνει οξείες διαστάσεις, πολλώ δε μάλλον στις ακριτικές περιοχές» τονίζει στην «Ορθόδοξη Αλήθεια» ο Μητροπολίτης κ. Δαμασκηνός και προσθέτει: «Στην ακριτική περιοχή της Θράκης και ιδιαίτερα στον Έβρο, έχουμε σοβαρότατο πρόβλημα, διότι κλείνουν σπίτια και συρρικνώνονται τα χωριά μας, με αποτέλεσμα να ερημοποιούνται». Επίσης, εξέφρασε τον φόβο ότι κάποια στιγμή θα έρθουν κάποιοι άλλοι να μείνουν σε αυτά τα χωριά και σε αυτά τα μέρη, να αναπληρώσουν την έλλειψη κατοίκων.
Ο Σεβασμιώτατος επισημαίνει ότι για την αντιμετώπιση του δημογραφικού προβλήματος θα πρέπει να υπάρξει μια συνολική προσέγγιση και από την Πολιτεία, υπογραμμίζοντας, ωστόσο, ότι ο ίδιος θα ήθελε να εστιάσει περισσότερο στη διάσταση της παιδείας. Όπως σημειώνει, είναι σημαντικό να δοθεί στους ανθρώπους που ζουν στις ακριτικές περιοχές η γνώση, ώστε να γνωρίσουν την ιστορία τους και να αποκτήσουν εμπιστοσύνη στην ίδια τη διαδικασία επιβίωσης και παραμονής στον τόπο τους. Οπως εξηγεί, αυτό σημαίνει να γνωρίσουν τον τόπο τους, να κατανοήσουν τις αξίες που εκπροσωπεί και, κυρίως, να τον αγαπήσουν. Διότι, όπως παρατηρεί, μέχρι σήμερα ολόκληρες γενιές μεγάλωσαν με την προοπτική να φύγουν. Οι οικογένειες μεγάλωναν τα παιδιά τους με την προσδοκία ότι κάποια στιγμή θα εγκαταλείψουν τον τόπο τους. «Πρέπει, πρώτα απ’ όλα, τα παιδιά όχι μόνο να έχουν δουλειά και να υπάρχει στον τόπο τους απορροφητικότητα, αλλά, κυρίως, να αγαπήσουν τον τόπο τους και να μην ζουν με το όραμα να φύγουν και να πάνε σε μια μεγάλη πόλη», τόνισε ο Ιεράρχης.
ΛΙΓΟΤΕΡΟΙ ΓΑΜΟΙ
Στην ερώτηση αν οι θάνατοι ξεπερνούν πλέον τις γεννήσεις, ο κ. Δαμασκηνός επεσήμανε ότι στη δική του Μητρόπολη πραγματοποιούνται περίπου 90 γάμοι κάθε χρόνο και 220-240 βαπτίσεις, ενώ οι θάνατοι φτάνουν περίπου τους 1.100, καταδεικνύοντας το μέγεθος της δημογραφικής ανισορροπίας.
Όπως εξήγησε, η πληθυσμιακή συρρίκνωση αποτυπώνεται πλέον και στα σχολεία, καθώς σχολικές μονάδες κλείνουν, ενώ ακόμη και όπου παραμένουν σε λειτουργία, μειώνονται οι τάξεις. Έτσι, εξαθέσια σχολεία μετατρέπονται σε τετραθέσια και τετραθέσια σε διθέσια, με αποτέλεσμα να περιορίζεται αντίστοιχα και το διδακτικό προσωπικό, αλλά και οι σχολικές δραστηριότητες. «Η Εκκλησία βοηθάει, εμείς είμαστε κοντά τους. Η Εκκλησία δίνει επίδομα στις τρίτεκνες χριστιανικές οικογένειες της Θράκης» τονίζει και καταλήγει: «Και εδώ έχω να προσθέσω ένα ακόμη στοιχείο που αναδεικνύει το μέγεθος του προβλήματος: Τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια έχουν μειωθεί στο μισό οι επιδοτούμενες οικογένειες. Πριν από δεκαπέντε χρόνια είχαμε 150 τρίτεκνες οικογένειες και τώρα έχουμε μόλις 75».
ΜΑΡΩΝΕΙΑΣ: «Αν αργήσουμε λίγο ακόμα να λάβουμε μέτρα, θα γίνει αυτό που λέμε ‘η επέμβαση ήταν επιτυχής, αλλά ο ασθενής απεβίωσε’», επισημαίνει στην «Ορθόδοξη Αλήθεια» ο Μητροπολίτης Μαρωνείας και Κομοτηνής κ. Παντελεήμων, σκιαγραφώντας με μελανά χρώματα την κατάσταση στην Ροδόπη.
«Το μεγαλύτερο πρόβλημα στην περιοχή μας είναι ότι οι νέοι άνθρωποι την εγκαταλείπουν. Είναι μεγάλη και ορατή πια αυτή η «αιμορραγία». Εμείς ζητούμε την ανάπτυξη, μια υγιή ανάπτυξη, η οποία δεν πρέπει να αργήσει. Εδώ και πολλά χρόνια βλέπουμε ότι η περιοχή μας «γερνάει» και αδειάζει. Υπάρχουν νέοι άνθρωποι, ντόπιοι, που θέλουν να επιστρέψουν, αλλά δεν υπάρχουν θέσεις εργασίας. Πώς θα επιστρέψουν στη Ροδόπη μας, τα παιδιά που έφυγαν στο εξωτερικό; Κατά την οικονομική κρίση της χώρας, έπαψαν να ισχύουν τα ειδικά φορολογικά προνόμια που ίσχυαν για επιχειρήσεις στην Ροδόπη. Αυτό ήταν ένας σημαντικός λόγος να μειωθούν οι θέσεις εργασίας, γιατί πολλές επιχειρήσεις έφυγαν από την περιοχή. Η εκκλησία μας εδώ κάνει τον δικό της αγώνα για να ενισχύσει τους νέους να μείνουν στην περιοχή. Από το 1998 και έπειτα, επιδοτούμε τη γέννηση κάθε τρίτου παιδιού, οικογενειών που ζουν εδώ, με 400€ κάθε τρίμηνο, μέχρι την ηλικία των 6 ετών. Πάντοτε συμπορευόμαστε με τη ζωή των νέων παιδιών και των νέων ανθρώπων».
ΘΕΣΣΑΛΙΩΤΙΔΟΣ: Την έντονη ανησυχία του για τις διαστάσεις που λαμβάνει το δημογραφικό πρόβλημα στη χώρα μας εξέφρασε και ο Μητροπολίτης Θεσσαλιώτιδος και Φαναριοφερσάλων κ. Τιμόθεος, επισημαίνοντας ότι η υπογεννητικότητα δεν αποτελεί πλέον μόνο ελληνικό πρόβλημα, αλλά αφορά ολόκληρο τον κόσμο. Ο Σεβασμιώτατος στάθηκε ιδιαίτερα στη συνεχή μείωση των γεννήσεων, επισημαίνοντας ότι οι συνέπειες του δημογραφικού προβλήματος είναι πλέον ορατές στην καθημερινότητα και στην εικόνα ολόκληρων περιοχών. Σχολεία και νηπιαγωγεία οδηγούνται σε κλείσιμο ή συγχώνευση, καθώς οι μαθητές λιγοστεύουν χρόνο με τον χρόνο, ενώ ολόκληρες τοπικές κοινωνίες βλέπουν τον πληθυσμό τους να μειώνεται και τη ζωή τους να συρρικνώνεται. Όπως σημείωσε, πίσω από τους αριθμούς των γεννήσεων και τις δημογραφικές στατιστικές βρίσκονται άνθρωποι, οικογένειες και χωριά που χρόνο με τον χρόνο γίνονται μικρότερα, με λιγότερα παιδιά, λιγότερες οικογένειες και ολοένα περισσότερους ηλικιωμένους.
Εστιάζοντας στα αίτια του προβλήματος, επεσήμανε ότι δεν εξετάζουμε πάντοτε τους πραγματικούς λόγους της υπογεννητικότητας και κάλεσε όλους να προσεγγίζουν το ζήτημα με σκέψη και προβληματισμό, χωρίς να περιορίζονται στην εύκολη απόδοση ευθυνών στους νέους ανθρώπους. Παράλληλα, ο κ. Τιμόθεος αναφέρθηκε στις πολύτεκνες οικογένειες της παλαιότερης εποχής και στους λόγους για τους οποίους οι άνθρωποι αποκτούσαν περισσότερα παιδιά. Από τη μία πλευρά, υπήρχε η αυξημένη παιδική θνησιμότητα και οι περιορισμένες δυνατότητες της ιατρικής και της φαρμακευτικής περίθαλψης και, από την άλλη, η ανάγκη για εργατικά χέρια, ιδιαίτερα στις αγροτικές οικογένειες. «Η κοινωνία μας ζητά συχνά πρώτα να εξασφαλιστούν όλες οι υλικές προϋποθέσεις, το σπίτι, η εργασία, η κοινωνική αναγνώριση και όλα όσα θεωρούνται απαραίτητα, προτού οι άνθρωποι αποφασίσουν να δημιουργήσουν οικογένεια και να αποκτήσουν παιδιά», σημείωσε ο Ιεράρχης και αντιπαρέβαλε αυτή τη νοοτροπία με την αγάπη, την προσωπική σχέση και την αφοσίωση που πρέπει να αποτελούν το θεμέλιο της οικογένειας.
ΛΑΡΙΣΗΣ: Η κάμψη που είναι ορατή ακόμα και στους βρεφονηπιακούς σταθμούς και οι σημαντικές απώλειες που άφησε πίσω του ο «Ντάνιελ»
Τον έντονο προβληματισμό του για τις πρώτες εμφανείς επιπτώσεις του δημογραφικού προβλήματος ακόμη και στους βρεφονηπιακούς σταθμούς της Λάρισας, εξέφρασε ο Μητροπολίτης Λαρίσης και Τυρνάβου κ. Ιερώνυμος. «Έχει αρχίσει να φαίνεται και στους βρεφονηπιακούς σταθμούς η δημογραφική κάμψη», σημείωσε ο Ιεράρχης, υπογραμμίζοντας πως το γεγονός αυτό θα πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο σοβαρού προβληματισμού για ολόκληρη την κοινωνία. Όπως τόνισε: «Δύο βρεφονηπιακοί σταθμοί έμειναν με κενές θέσεις, που σημαίνει λιγότερα παιδιά. Και αυτό είναι κάτι που όλοι πρέπει να το προσέξουμε και όλους πρέπει να μας απασχολεί».
Μιλώντας στην «Ορθόδοξη Αλήθεια» ο Ιεράρχης επισήμανε: «Τα προηγούμενα χρόνια η χώρα μας έλαβε “τονωτικές ενέσεις” σε πληθυσμό ανθρώπων που μετανάστευσαν στην Ελλάδα για μια καλύτερη ζωή. Αν δεν υπήρχαν αυτοί τότε, τώρα δεν ξέρω που θα βρισκόμασταν. Ήταν το DNA του ορθόδοξου τότε, που τους αγκαλιάσαμε και τους ενσωματώσαμε στην κοινωνία μας, γιατί δεν ελήφθη κάποιο μέτρο για τους ανθρώπους αυτούς από το κράτος». Μάλιστα, προειδοποιεί ότι αν αδειάζει η Θεσσαλία, αδειάζει η ίδια η παραγωγική Ελλάδα, καθώς εκεί όπου χτυπά η καρδιά του πρωτογενούς τομέα, εκεί όπου η γη, η αγροτική παραγωγή και η περιφέρεια κρατούν ένα κρίσιμο κομμάτι της ελληνικής οικονομίας, η δημογραφική συρρίκνωση δεν είναι απλώς ένα ακόμη πρόβλημα. Είναι σήμα κινδύνου για ολόκληρη τη χώρα. Και αν η καρδιά της περιφέρειας αρχίζει να χτυπά πιο αργά, η Αθήνα δεν έχει την πολυτέλεια να προσποιείται ότι δεν ακούει τον κρότο.
ΕΦΥΓΑΝ
«Η μεγάλη απώλεια οικογενειών -κυρίως νέων ζευγαριών με παιδιά- συνέβη μετά την κακοκαιρία “Ντάνιελ”. Εκεί πραγματικά είδαμε πάρα πολλές οικογένειες να εγκαταλείπουν τα χωριά της Λάρισας και να μετακομίζουν οριστικά σε αστικά κέντρα εκτός Θεσσαλίας. Το ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι δεν μπορώ να φανταστώ αν και πώς αυτοί οι άνθρωποι θα επιστρέψουν κάποια στιγμή. Γιατί δεν είναι ότι απλώς καταστράφηκαν ή υπέστησαν ζημιές τα σπίτια τους. Είναι ότι καταστράφηκαν τα χωράφια και οι καλλιέργειές τους. Δεν θα μπορούσαν να ζήσουν δηλαδή, αν έμεναν εδώ», επισημαίνει ο κ. Ιερώνυμος.
Η κακοκαιρία “Ντάνιελ” που έπληξε τη χώρα στις αρχές Σεπτεμβρίου 2023, άφησε πίσω της 17 νεκρούς, προκάλεσε ανυπολόγιστες καταστροφές κυρίως στη Θεσσαλία, ενώ τρία χρόνια μετά οι επιπτώσεις της συνεχίζουν να στοιχειώνουν τους Θεσσαλούς. «Ημασταν η πρώτη περιοχή που υπέστη, με τον πιο σκληρό τρόπο, τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Όσο και αν ακούγεται παράξενο, οι Θεσσαλείς είναι οι πρώτοι μετανάστες λόγω κλιματικής κρίσης. Αυτή η κατάσταση θυμίζει τη μεταπολεμική Ελλάδα. Η περιοχή εδώ καταστράφηκε και παραμένει κατεστραμμένη. Και υπάρχει ακόμη ο φόβος και ο κίνδυνος να συμβεί το ίδιο και να καταστραφούμε ξανά. Παρά τις φιλότιμες και σημαντικά αποδοτικές προσπάθειες της τοπικής αυτοδιοίκησης, χρειάζονται στήριξη και έργα από την κεντρική διοίκηση. Και αντιπλημμυρικά έργα και έργα για να επιστρέψει το νερό στις καλλιέργειες των ανθρώπων», επισημαίνει ο Μητροπολίτης.
Στην ελληνική περιφέρεια, η πληθυσμιακή συρρίκνωση δεν αποτυπώνεται απλώς σε στατιστικούς πίνακες, αλλά στην καθημερινότητα: λιγότερα παιδιά στα σχολεία, νέοι που φεύγουν, οικογένειες που δεν δημιουργούνται και ολόκληρες κοινότητες που χρόνο με τον χρόνο αδειάζουν. Η ύπαιθρος βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτής της κρίσης, καθώς η γήρανση του πληθυσμού και η φυγή των παραγωγικών ηλικιών αποδυναμώνουν όχι μόνο τον κοινωνικό ιστό, αλλά και την οικονομική ζωή των περιοχών.
«Βλέπω τα αποτελέσματα των Πανελλαδικών κάθε χρόνο. Ξέρετε πόσα παιδιά φεύγουν για να σπουδάσουν; Έχει αναρωτηθεί κανείς πόσα από αυτά επιστρέφουν στον τόπο τους, μετά το τέλος των σπουδών τους;», διερωτάται ο Ιεράρχης. «Μακάρι να ήμουν επιχειρηματίας ή βιομήχανος να μπορούσα να δημιουργήσω εγώ θέσεις εργασίας για να γυρίσουν τα παιδιά μας πίσω», αναφέρει ο Μητροπολίτης κ. Ιερώνυμος. Και προσθέτει: «Δεν είμαι ούτε επιχειρηματίας, ούτε βιομήχανος, ούτε μπορώ να πάρω εγώ αποφάσεις. Εμείς κάνουμε αυτό που μπορούμε, αυτό που μας λέει η καρδιά μας, από τη δική μας θέση. Μπορούμε να καλλιεργήσουμε την αγάπη για τον τόπο μας, μπορούμε ακόμη και να πιέσουμε τους αρμόδιους φορείς να λάβουν μέτρα. Αλλά είμαι σίγουρος ότι όταν καλλιεργούμε τους ανθρώπους σωστά, για να γνωρίζουν ότι η οικογένεια είναι ένα μεγάλο αποκούμπι, μόνο τότε προχωράμε σαν κοινωνία».
«ΕΧΟΥΜΕ ΑΝΑΓΚΗ ΝΑ ΕΡΘΟΥΝ ΝΕΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ»
«Φυσικά και βλέπουμε μείωση των γάμων», επιβεβαιώνει ο κ. Ιερώνυμος. «Δεν έρχονται νέοι άνθρωποι, νέα ζευγάρια να μείνουν στα χωριά της Λάρισας και της Θεσσαλίας. Βέβαια, δεν τους καλλιέργησε κανείς ποτέ και την αγάπη για τη ζωή στην ύπαιθρο, άρα πώς να επιλέξουν να ζήσουν εδώ;», αναρωτιέται. «Είναι ανάγκη οι νέοι άνθρωποι, τα νέα ζευγάρια, να δημιουργήσουν τις οικογένειές τους στην ελληνική περιφέρεια. Τους έχουμε ανάγκη. Έχουν δοθεί και κάποια οικονομικά κίνητρα για να επιστρέψουν, δεν ξέρω βέβαια αν είναι αρκετά», αναφέρει ο κ. Ιερώνυμος υπογραμμίζοντας πως το γεγονός αυτό θα πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο σοβαρού προβληματισμού για ολόκληρη την κοινωνία.
*Αναδημοσίευση από την εφημερίδα “Ορθόδοξη Αλήθεια”
