Ένα σημαντικό έργο συνολικού ύψους 170.000 ευρώ, υλοποιείται στην Ιερά Μονή Επάνω Χρέπας, γνωστή ως το «μπαλκόνι της Τρίπολης», με στόχο να διασωθεί ένας ανεκτίμητος θησαυρός
Από τον ΑΠΟΣΤΟΛΟ ΣΠΥΡΟΥ
Μια νέα σελίδα γράφεται για την ιστορική Μονή Επάνω Χρέπας, το περίφημο «μπαλκόνι της Τρίπολης», που εδώ και αιώνες δεσπόζει στο αρκαδικό τοπίο και παραμένει άρρηκτα συνδεδεμένη με την πίστη και την ιστορία του τόπου. Εκεί όπου, σύμφωνα με την ιστορική παράδοση, ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης είχε το στρατηγείο του και όπου διασώζονται κειμήλια που συνδέονται με τον Γέρο του Μοριά, ο χρόνος έχει αφήσει τα σημάδια του. Οι πολύτιμες τοιχογραφίες του καθολικού χρειάζονται πλέον άμεση φροντίδα και η προσπάθεια για τη διάσωσή τους ξεκινά. Με ένα σημαντικό έργο αποκατάστασης, η Μονή επιχειρεί να προστατεύσει όχι μόνο τις εικόνες που κοσμούν το ιστορικό της καθολικό, αλλά και ένα ζωντανό κομμάτι της πνευματικής και εθνικής κληρονομιάς της Αρκαδίας.
Η προσπάθεια για τη διάσωση των ιστορικών τοιχογραφιών περνά πλέον από τη θεωρία στην πράξη. Η Περιφέρεια Πελοποννήσου και η Μητρόπολη Μαντινείας και Κυνουρίας, σε συνεργασία με το Υπουργείο Πολιτισμού, προχωρούν στην υλοποίηση του έργου, μετά και την υπογραφή της σχετικής προγραμματικής σύμβασης από τον Περιφερειάρχη Δημήτρη Πτωχό και τον Μητροπολίτη κ. Επιφάνιο. Ο προϋπολογισμός ανέρχεται στις 170.000 ευρώ και στόχος είναι η συντήρηση και αποκατάσταση των τοιχογραφιών, ώστε να διασωθεί και να αναδειχθεί ένα σημαντικό μνημείο της εκκλησιαστικής και πολιτιστικής κληρονομιάς της Αρκαδίας.
Μιλώντας στην «Ορθόδοξη Αλήθεια» ο Μητροπολίτης Μαντινείας και Κυνουρίας κ. Επιφάνιος περιγράφει ότι η Ιερά Μονή Επάνω Χρέπας βρίσκεται σε απόσταση περίπου 10-15 χιλιομέτρων από την Τρίπολη, χτισμένη στις δυτικές πλαγιές του Μαινάλου, σε ένα σημείο με πανοραμική θέα στον Μαντινειακό κάμπο. Η προνομιακή θέση της, αλλά και η ιστορική της διαδρομή, την έχουν καταστήσει έναν από τους σημαντικότερους και πλέον αγαπητούς προσκυνηματικούς τόπους της Αρκαδίας. Σήμερα, η Μονή λειτουργεί ως γυναικεία αδελφότητα και συνεχίζει να αποτελεί σημείο αναφοράς για τους προσκυνητές. Στο καθολικό της, μια απλή βασιλική που χρονολογείται περίπου στον 11ο αιώνα, φυλάσσεται η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Επάνω Χρέπας, ενώ οι τοιχογραφίες του, λίγο μεταγενέστερες, φέρουν πλέον έντονα τα σημάδια του χρόνου. Η φθορά τους έχει καταστήσει αναγκαία τη συντήρηση και την αποκατάστασή τους.
«Σε συνεργασία, λοιπόν, της Ιεράς Μητροπόλεως με το Υπουργείο Πολιτισμού και την Περιφέρεια Πελοποννήσου, με την Υπουργό Πολιτισμού κ. Μενδώνη και τον Περιφερειάρχη κ. Πτωχό, καθώς και τους συνεργάτες του, τον Αναπληρωτή Περιφερειάρχη κ. Λαμπρόπουλο και τον χωρικό Αντιπεριφερειάρχη κ. Μανδρώνη, ξεκίνησε αυτή η προσπάθεια για την ανακαίνιση και την ένταξη του έργου σε πρόγραμμα χρηματοδότησης» αναφέρει ο Σεβασμιώτατος και τονίζει: «Αυτή τη στιγμή το έργο βρίσκεται σε εξέλιξη, προκειμένου να γίνει η αποκατάσταση των τοιχογραφιών. Εξάλλου, κάθε Ιερά Μητρόπολη είναι και φορέας πολιτισμού και έχει μεγάλη ευθύνη για τη διαφύλαξη των κειμηλίων της, των ιστορικών και ιερών εικόνων, των τοιχογραφιών, αλλά και όλων των χώρων που υπάρχουν στα μοναστήρια, στους ιερούς ναούς και στα παρεκκλήσια μας».
Ακόμη, ο Μητροπολίτης Μαντινείας κάνει γνωστό ότι αυτή την περίοδο βρίσκεται σε εξέλιξη ένα ακόμη σημαντικό έργο, η αποκατάσταση και αποπεράτωση της ιστορικής Ιεράς Μονής Αγίου Νικολάου Καλτεζών. «Τώρα, με τη χάρη του Θεού, ξεκινάμε και αυτό το έργο, το οποίο οι Αρκάδες περιμένουν με πολύ μεγάλη αγωνία, καθώς οι τοιχογραφίες είναι θαυμάσιες, όμως το πέρασμα των χρόνων έχει στερήσει από αυτές την καθαρή τους αποτύπωση» σημειώνει και συμπληρώνει: «Πιστεύουμε ότι το έργο αυτό θα δώσει μια νέα πνοή στο μοναστήρι και θα αποτελέσει μια σημαντική ευκαιρία για τον επισκέπτη να προσκυνά τη Μονή και την εικόνα της Παναγίας, αλλά και να βλέπει, να διδάσκεται και να αποκτά πνευματικές εμπειρίες μέσα από τη θέα των τοιχογραφιών».
Ο Ιεράρχης εκφράζει την πεποίθηση ότι το έργο θα ολοκληρωθεί αρκετά σύντομα, καθώς το καθολικό δεν είναι πολύ μεγάλο και οι εργασίες καθαρισμού και αποκατάστασης των τοιχογραφιών δεν αναμένεται να απαιτήσουν μεγάλο χρονικό διάστημα. «Ευελπιστούμε, συνολικά, μέσα σε έναν έως ενάμιση χρόνο από την στιγμή που θα αρχίσουν οι εργασίες να έχει ολοκληρωθεί το έργο» τονίζει ο κ. Επιφάνιος.
Ένα όνομα με βαθιές ρίζες και μια Μονή άρρηκτα συνδεδεμένη με την Επανάσταση και τον Κολοκοτρώνη
Η Ιερά Μονή είναι αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου και έχει επικρατήσει να είναι γνωστή ως Μονή της Επάνω Χρέπας, ενώ η Παναγία της τιμάται και με την προσωνυμία Επανωχρεπίτισσα. Πρόκειται για μια ονομασία που είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τον τόπο στον οποίο βρίσκεται η ιστορική μονή, στις πλαγιές του Μαινάλου, σε μια από τις πλέον χαρακτηριστικές και επιβλητικές τοποθεσίες της Αρκαδίας.
Η ονομασία «Επανωχρεπίτισσα» προέρχεται, σύμφωνα με την επικρατέστερη ερμηνεία, από το όνομα του πλησιέστερου βουνού του Μαινάλου, πάνω στο οποίο είναι χτισμένη η Μονή. Η σχέση του μοναστηριού με το φυσικό τοπίο είναι, άλλωστε, ιδιαίτερα έντονη, καθώς η Επάνω Χρέπα δεσπόζει σε μεγάλο υψόμετρο και προσφέρει πανοραμική θέα προς τον Μαντινειακό κάμπο και την Τρίπολη. Η προέλευση, ωστόσο, της ίδιας της λέξης «Χρέπα» δεν θεωρείται απολύτως βέβαιη και έχουν διατυπωθεί διαφορετικές απόψεις από τους μελετητές. Μία από τις ερμηνείες υποστηρίζει ότι η ονομασία προέρχεται από τη σλαβική λέξη «χρέπα», η οποία σημαίνει «σωρός». Η άποψη αυτή επιχειρεί να συνδέσει την ονομασία με τα ιδιαίτερα γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά της περιοχής.
Μια διαφορετική ετυμολογική προσέγγιση διατυπώνει ότι η λέξη «Χρέπα» προέρχεται από τη λέξη «χαλεπός», μέσω των τύπων «χαλέπα», «χλέπα» και «χρέπα». Η συγκεκριμένη ερμηνεία παραπέμπει σε έδαφος πετρώδες και άγονο, χαρακτηριστικό που θα μπορούσε να αποδώσει τη φυσιογνωμία του ορεινού τόπου στον οποίο βρίσκεται η Μονή.
Η Μονή είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την Επανάσταση του 1821, καθώς αποτέλεσε προπύργιο και χώρο στρατηγείου του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη. Εκεί φυλάσσονται το Ιερό Ευαγγέλιο που ασπάστηκε ο Γέρος του Μοριά πριν από την έναρξη του Αγώνα, καθώς και το Άγιο Ποτήριο από το οποίο κοινώνησε.
ΚΕΙΜΗΛΙΑ
Κειμήλια που ενισχύουν την ιδιαίτερη ευλάβεια των Αρκάδων προς την Παναγία της Επάνω Χρέπας, η οποία τιμάται στις 15 Αυγούστου και στις 13 Σεπτεμβρίου. «Είναι αλήθεια ότι η σημερινή εποχή, λόγω και της τεράστιας τεχνολογικής εξέλιξης, πολλές φορές μας οδηγεί σε δρόμους λησμονιάς. Όμως η ίδια η ιστορία έχει αποδείξει ότι, ακόμη και σε κρίσιμες ιστορικές καμπές, όσα έχουν σχέση με τον άνθρωπο και τις αξίες του παραμένουν ζωντανά» υπογραμμίζει ο Μητροπολίτης Μαντινείας.
ΙΔΑΝΙΚΑ
Και προσθέτει: «Οι αξίες που ανέδειξε η Επανάσταση, τα ιδανικά της αγάπης προς τον Θεό και την πατρίδα, είναι πολύ έντονα στους Αρκάδες.
Αυτό το βίωμα, η παράδοση και η εμπειρία που κουβαλάμε αποτελούν μια πολύ σημαντική παρακαταθήκη για τους νέους μας, ιδιαίτερα για τους νέους της Ιεράς Μητροπόλεώς μας. Και σας διαβεβαιώνω ότι τη διατηρούν με πολύ μεγάλο σεβασμό, τόσο προς την παράδοση όσο και προς τα πρόσωπα των ηρώων και, ιδιαιτέρως, προς τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη. Εδώ βρίσκεται και το Λιμποβίσι, ενώ εδώ σώζεται και η εικόνα της Παναγίας στην οποία ο Κολοκοτρώνης είχε ιδιαίτερη ευλάβεια. Η παράδοση αναφέρει ότι η Παναγία τού έδωσε δύναμη και ελπίδα, λέγοντάς του ουσιαστικά να προχωρήσει και να μην απογοητεύεται από τις διαιρέσεις και τους διχασμούς. Η Ιερά Μητρόπολή μας καυχάται για τα πολλά και ιστορικά μοναστήρια που βρίσκονται στη δικαιοδοσία της. Είναι ιερά σεβάσματα και αποτυπώματα της ευλάβειας των ανθρώπων που έζησαν και ζουν στην Αρκαδία. Οι Αρκάδες είναι άρρηκτα συνδεδεμένοι με τα μοναστήρια τους. Ακόμη και σήμερα υπάρχει η παράδοση να μεταβαίνουν ολόκληρες οικογένειες ή χωριά στα μοναστήρια και να τελούν τη Θεία Λειτουργία, αποδεικνύοντας με αυτόν τον τρόπο την πίστη και την ευλάβειά τους».
*Αναδημοσίευση από την εφημερίδα “Ορθόδοξη Αλήθεια”
