Προς τι, άραγε, ο «καταιγισμός αντιδράσεων» για την παρουσία του Μητροπολίτη Κερκύρας, Παξών και Διαποντίων Νήσων κ. Νεκταρίου στη Μόσχα και τη μεταφορά της Τιμίας Δεξιάς Χείρας του Αγίου Σπυρίδωνος;
Του Γιώργου Θεοχάρη- ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ
Το ερώτημα τίθεται εύλογα, διότι μια κατεξοχήν εκκλησιαστική και προσκυνηματική πράξη κινδυνεύει να ερμηνευθεί αποκλειστικά μέσα από το πρίσμα της γεωπολιτικής αντιπαράθεσης και του πολέμου στην Ουκρανία.
Τα δεδομένα είναι συγκεκριμένα: ο Μητροπολίτης Νεκτάριος μετέβη στη Ρωσία συνοδεύοντας τη Δεξιά Χείρα του Αγίου Σπυρίδωνος, η οποία έγινε δεκτή στη Μόσχα με ιδιαίτερες τιμές. Ο Άγιος Σπυρίδων δεν ανήκει σε κυβερνήσεις
Εδώ βρίσκεται ίσως και η ουσία.
«Ο Άγιος Σπυρίδων δεν είναι διπλωματικό εργαλείο ούτε σύμβολο μιας κρατικής πολιτικής. Είναι Άγιος της Ορθόδοξης Εκκλησίας και η τιμή προς το πρόσωπό του υπερβαίνει εθνικά σύνορα, κυβερνήσεις και συγκυριακές πολιτικές αντιπαραθέσεις», υπογραμμίζει στο vimaorthodoxias.gr Ιεράρχης της Ελλαδικής Εκκλησίας .
Εκατομμύρια Ρώσοι πιστοί τιμούν βαθύτατα τον Άγιο Σπυρίδωνα. Η μεταφορά της Τιμίας Χείρας του στη Μόσχα μπορεί επομένως να ιδωθεί πρωτίστως ως μια πράξη επικοινωνίας με αυτόν τον ορθόδοξο λαό και όχι ως υιοθέτηση των επιλογών της ρωσικής πολιτικής ηγεσίας.
Άλλωστε, άλλο πράγμα είναι η απολύτως δικαιολογημένη καταδίκη του πολέμου, των βομβαρδισμών και της απώλειας αμάχων στην Ουκρανία και άλλο πράγμα η διακοπή κάθε εκκλησιαστικής, πνευματικής και ανθρώπινης γέφυρας ανάμεσα στους λαούς.
Η Εκκλησία, εάν έχει έναν ιδιαίτερο ρόλο σε περιόδους σύγκρουσης, είναι ακριβώς να κρατά ανοιχτούς διαύλους εκεί όπου η πολιτική τούς κλείνει.
Η σχέση με το Πατριαρχείο Μόσχας
Βεβαίως υπάρχει ένα πραγματικό και σοβαρό εκκλησιαστικό πρόβλημα. Το Πατριαρχείο Μόσχας έχει διακόψει μονομερώς την ευχαριστιακή κοινωνία με Ιεράρχες της Εκκλησίας της Ελλάδος μετά την αναγνώριση της Αυτοκέφαλης Εκκλησίας της Ουκρανίας το 2019.
Αυτό όμως δεν σημαίνει αυτομάτως ότι κάθε συνάντηση Έλληνα Ιεράρχη με εκπροσώπους της Ρωσικής Εκκλησίας συνιστά παραβίαση της γραμμής της Εκκλησίας της Ελλάδος.
Και εδώ έχει ιδιαίτερη σημασία μια πληροφορία που πρέπει να ξεκαθαριστεί δημόσια: Ο Μητροπολίτης Κερκύρας είχε λάβει άδεια για το συγκεκριμένο ταξίδι από την Ιερά Σύνοδο. Εφόσον αυτό επιβεβαιώνεται επισήμως, τότε αποδυναμώνεται αποφασιστικά το επιχείρημα περί «αυθαίρετης» ή αντικανονικής ενέργειας.
Τα παράσημα και οι θερμοί λόγοι
Ο Πατριάρχης Μόσχας Κύριλλος τίμησε τον Μητροπολίτη Νεκτάριο με το Παράσημο του Αγίου Σεραφείμ του Σάρωφ Β΄ Τάξεως, ενώ ο Κερκύρας επέδωσε στον Ρώσο Προκαθήμενο την ανώτατη τιμητική διάκριση της Μητροπόλεως, τον Χρυσό Σταυρό με αστέρα του Αγίου Σπυρίδωνος. Το γεγονός έχει δημοσιοποιηθεί επισήμως από εκκλησιαστικά μέσα.
Οι θερμές αναφορές του κ. Νεκταρίου προς τον Πατριάρχη Κύριλλο, ακόμη και η μνεία στον μακαριστό Αρχιεπίσκοπο Χριστόδουλο, μπορεί ασφαλώς να σχολιαστούν ή να κριθούν. Δεν πρέπει όμως να συγχέονται αυτομάτως με πολιτική υποστήριξη προς τον πόλεμο.
Ο Άγιος ως γέφυρα
Σε μια εποχή όπου Ευρώπη και Ρωσία βρίσκονται σε βαθύτατη αντιπαράθεση, η παρουσία του Αγίου Σπυρίδωνος στη Μόσχα μπορεί να αποκτήσει ακριβώς την αντίθετη ανάγνωση από αυτήν που προβάλλουν οι επικριτές της πρωτοβουλίας:
να αποτελέσει γέφυρα μεταξύ ανθρώπων που σήμερα χωρίζονται από πόλεμο, πολιτική και εκκλησιαστικές διαφορές.
Κανείς δεν μπορεί να παραγνωρίζει τον πόνο του ουκρανικού λαού ούτε τις τραγικές συνέπειες της ρωσικής πολεμικής επιχείρησης. Όμως η Ορθοδοξία δεν μπορεί να λειτουργεί με τη λογική ότι οι πιστοί ενός ολόκληρου λαού πρέπει να απομονωθούν εξαιτίας των αποφάσεων της πολιτικής εξουσίας.
Γι’ αυτό και πριν αποδοθούν βαριές κατηγορίες στον Μητροπολίτη Κερκύρας, χρειάζεται ψυχραιμία και διάκριση.
Ο Νεκτάριος δεν μετέφερε στη Μόσχα πολιτικό μήνυμα. Μετέφερε τη Δεξιά Χείρα του Αγίου Σπυρίδωνος. Και ένας Άγιος, ιδίως σε εποχές πολέμου, μπορεί να λειτουργεί ως γέφυρα ειρήνης εκεί όπου οι άνθρωποι υψώνουν τείχη.
