ΗΠΑ: Σε νέα μετωπική σύγκρουση με 25 αμερικανικές πολιτείες οδηγείται ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ, αυτή τη φορά με επίκεντρο τη νομιμότητα των νέων παγκόσμιων δασμών που επέβαλε η κυβέρνησή του σε εισαγωγές από δεκάδες χώρες και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Η προσφυγή κατατέθηκε στο Δικαστήριο Διεθνούς Εμπορίου των ΗΠΑ και αμφισβητεί δασμούς ύψους 10% και 12,5% σε προϊόντα από 59 χώρες και την Ε.Ε. Οι πολιτείες υποστηρίζουν ότι ο Αμερικανός πρόεδρος υπερέβη εκ νέου τις εξουσίες του και επιχείρησε να επαναφέρει, με διαφορετική νομική βάση, εμπορικά μέτρα τα οποία είχαν προηγουμένως ακυρωθεί από το Ανώτατο Δικαστήριο.
Η νέα νομική βάση του Λευκού Οίκου
Η κυβέρνηση Τραμπ αυτή τη φορά δεν επικαλέστηκε τις έκτακτες οικονομικές εξουσίες που είχε χρησιμοποιήσει για τους προηγούμενους δασμούς. Στήριξε τα νέα μέτρα στο Άρθρο 301 του Εμπορικού Νόμου του 1974.
Σύμφωνα με την επίσημη επιχειρηματολογία της Ουάσιγκτον, οι χώρες που επηρεάζονται δεν λαμβάνουν επαρκή μέτρα για να εμποδίσουν την εισαγωγή προϊόντων τα οποία έχουν κατασκευαστεί με καταναγκαστική εργασία. Ο εμπορικός αντιπρόσωπος των ΗΠΑ είχε ξεκινήσει από τον Μάρτιο του 2026 συνολικά 60 σχετικές έρευνες και πραγματοποίησε δημόσιες ακροάσεις τον Απρίλιο.
Οι ενάγουσες πολιτείες, όμως, θεωρούν ότι η καταναγκαστική εργασία χρησιμοποιείται ως πρόσχημα για την επαναφορά ενός εκτεταμένου δασμολογικού καθεστώτος. Ζητούν να κριθούν παράνομα τα νέα μέτρα, να ανασταλεί η εφαρμογή τους και να επιστραφούν τα ποσά που έχουν ήδη εισπραχθεί.
Η σκληρή αντίδραση της Νέας Υόρκης
Κεντρικό ρόλο στην προσφυγή έχει η γενική εισαγγελέας της Νέας Υόρκης, Λετίτια Τζέιμς. Η ίδια κατηγορεί την κυβέρνηση ότι επιχειρεί να επιβάλει νέους φόρους στις αμερικανικές οικογένειες και επιχειρήσεις, παρά την προηγούμενη δικαστική ήττα της.
Στον συνασπισμό συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, η Καλιφόρνια, η Αριζόνα, το Ιλινόις, το Μίσιγκαν, η Μασαχουσέτη, η Βιρτζίνια, η Ουάσιγκτον, το Ουισκόνσιν και η Πενσυλβάνια. Παράλληλα, μικρές αμερικανικές επιχειρήσεις έχουν προσφύγει χωριστά στη Δικαιοσύνη, υποστηρίζοντας ότι η πολιτική του Λευκού Οίκου αυξάνει το κόστος των εισαγωγών και απειλεί τη βιωσιμότητά τους.
Τι μεταδίδουν τα αμερικανικά και διεθνή μέσα
Το Associated Press σημειώνει ότι η βασική κατηγορία των πολιτειών είναι πως οι νέοι δασμοί αποτελούν έναν μηχανισμό αντικατάστασης εκείνων που ακύρωσε το Ανώτατο Δικαστήριο τον Φεβρουάριο του 2026. Παράλληλα, επισημαίνει ότι το Άρθρο 301 έχει χρησιμοποιηθεί ιστορικά για πιο στοχευμένες εμπορικές παρεμβάσεις και όχι για ένα τόσο ευρύ παγκόσμιο δασμολογικό καθεστώς. (AP News)
Το Reuters δίνει έμφαση στη συνταγματική διάσταση της διαμάχης. Το βασικό ερώτημα είναι κατά πόσο ο πρόεδρος μπορεί να επιβάλλει μονομερώς φόρους στις εισαγωγές, όταν το αμερικανικό Σύνταγμα αναθέτει στο Κογκρέσο την αρμοδιότητα ρύθμισης του διεθνούς εμπορίου. (Reuters)
Ο Guardian περιγράφει τη νέα προσφυγή ως συνέχεια μιας πολύμηνης δικαστικής σύγκρουσης για την εμπορική πολιτική Τραμπ, επισημαίνοντας παράλληλα τον κίνδυνο μετακύλισης του κόστους στους καταναλωτές.
Οι συνέπειες για οικογένειες και επιχειρήσεις
Παρότι ο δασμός καταβάλλεται αρχικά από τον Αμερικανό εισαγωγέα, σημαντικό μέρος της επιβάρυνσης μπορεί να μεταφερθεί στις τελικές τιμές. Οι αυξήσεις ενδέχεται να επηρεάσουν τρόφιμα, είδη σπιτιού, ενδύματα, βιομηχανικά εξαρτήματα και οικοδομικά υλικά.
Η κυβέρνηση αντιτείνει ότι οι δασμοί προστατεύουν την αμερικανική παραγωγή, δημιουργούν κίνητρα για την επιστροφή εργοστασίων στις ΗΠΑ και πιέζουν τους εμπορικούς εταίρους να εφαρμόσουν αυστηρότερους κανόνες κατά της καταναγκαστικής εργασίας.
Οι αντίπαλοί της απαντούν ότι η επιβολή οριζόντιων δασμών σε συμμάχους και αντιπάλους διαταράσσει τις εφοδιαστικές αλυσίδες, αυξάνει την αβεβαιότητα για τις επιχειρήσεις και μπορεί να προκαλέσει αντίμετρα εις βάρος των αμερικανικών εξαγωγών.
Τι εκτιμούν αναλυτές από τη Φιλαδέλφεια
Στην ελληνοαμερικανική κοινότητα της Φιλαδέλφειας η υπόθεση παρακολουθείται με αυξημένο ενδιαφέρον, καθώς η Πενσυλβάνια συμμετέχει στη δικαστική προσφυγή και αποτελεί μία από τις σημαντικότερες βιομηχανικές και εκλογικά κρίσιμες πολιτείες των ΗΠΑ.
Η ανάλυση που μεταφέρεται στο vimaorthodoxias.gr είναι ότι η σύγκρουση ξεπερνά τα στενά όρια της εμπορικής πολιτικής. Αφορά τα όρια της προεδρικής εξουσίας, τον ρόλο του Κογκρέσου και τη δυνατότητα των πολιτειών να ανακόπτουν αποφάσεις της ομοσπονδιακής κυβέρνησης.
Η δικαστική μάχη αναμένεται σκληρή και πιθανότατα δεν θα ολοκληρωθεί σύντομα. Μέχρι να εκδοθεί οριστική απόφαση, οι επιχειρήσεις θα λειτουργούν μέσα σε ένα περιβάλλον αβεβαιότητας, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ θα συνεχίσει να παρουσιάζει τους δασμούς ως βασικό εργαλείο της πολιτικής «Πρώτα η Αμερική».
Το αποτέλεσμα δεν θα κρίνει μόνο το μέλλον των συγκεκριμένων δασμών. Μπορεί να καθορίσει για πολλά χρόνια πόσο μακριά μπορεί να φτάσει ένας Αμερικανός πρόεδρος όταν χρησιμοποιεί την εμπορική πολιτική ως μέσο οικονομικής και γεωπολιτικής πίεσης.
