ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΝΕΑ: Συναγερμός έχει σημάνει στον αγροτικό κόσμο για το ύψος των άμεσων ενισχύσεων μετά το 2027, καθώς οι διαπραγματεύσεις για τη νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική ανοίγουν ένα δύσκολο κεφάλαιο για την Ελλάδα.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
News: Σύμφωνα με το πλαίσιο που εξετάζεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η επιβολή ανώτατου εθνικού μέσου όρου στην εισοδηματική στήριξη ανά στρέμμα μπορεί να οδηγήσει σε αισθητή συρρίκνωση του ετήσιου «τσεκ» για χιλιάδες παραγωγούς.
Οι αποφάσεις δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί. Ωστόσο, οι προτάσεις που βρίσκονται στο τραπέζι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου δημιουργούν πίεση στην ελληνική πλευρά, η οποία καλείται να διαμορφώσει ένα εναλλακτικό σχέδιο προστασίας του αγροτικού εισοδήματος.
Το όριο που απειλεί τις ελληνικές ενισχύσεις
Στο επίκεντρο βρίσκεται η προβλεπόμενη μέση ενίσχυση ανά εκτάριο για τη νέα φθίνουσα εισοδηματική στήριξη βάσει έκτασης. Η πρόταση που έχει συζητηθεί σε επίπεδο Συμβουλίου και Ευρωπαϊκής Επιτροπής προβλέπει εύρος από 130 έως 240 ευρώ ανά εκτάριο, δηλαδή από 13 έως 24 ευρώ ανά στρέμμα.
Ακόμη πιο περιοριστική εμφανίζεται η προσέγγιση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η οποία κατεβάζει το ανώτατο επίπεδο στα 200 ευρώ ανά εκτάριο ή 20 ευρώ ανά στρέμμα.
Για την Ελλάδα, η διαφορά αυτή δεν είναι λογιστική λεπτομέρεια. Μπορεί να καθορίσει το συνολικό ύψος της στήριξης που θα φτάνει κάθε χρόνο στις αγροτικές εκμεταλλεύσεις.
Με βάση τα στοιχεία του έτους ενίσχυσης 2023, η βασική εισοδηματική στήριξη, η αναδιανεμητική ενίσχυση και το συμπληρωματικό πριμ των νέων γεωργών αντιστοιχούσαν συνολικά σε περίπου 982,8 εκατ. ευρώ. Με επιλέξιμη έκταση περίπου 38,36 εκατ. στρεμμάτων, ο μέσος όρος διαμορφωνόταν στα 25,62 ευρώ ανά στρέμμα.
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο σύνθετη για το 2025. Οι πληρωμές των τριών συγκεκριμένων καθεστώτων υπολογίζονται κοντά στα 948,3 εκατ. ευρώ, ενώ οι πραγματικά επιδοτούμενες εκτάσεις εκτιμάται ότι έχουν περιοριστεί στα 32 έως 33 εκατ. στρέμματα.
Εφόσον ο υπολογισμός γίνει πάνω στις πραγματικές επιλέξιμες εκτάσεις, ο σημερινός εθνικός μέσος όρος μπορεί να προσεγγίζει τα 28 έως 29 ευρώ ανά στρέμμα. Κατά συνέπεια, ένα ευρωπαϊκό ανώτατο όριο 20 ή 24 ευρώ θα απαιτούσε σημαντική ανακατανομή των διαθέσιμων πόρων.
Ποιοι παραγωγοί κινδυνεύουν να χάσουν περισσότερα
Η μείωση δεν αναμένεται να είναι οριζόντια για όλους. Το ύψος της απώλειας θα εξαρτηθεί από τον τρόπο με τον οποίο θα σχεδιαστεί το νέο ελληνικό στρατηγικό σχέδιο, τις κατηγορίες που θα λάβουν προσαύξηση και τις εκτάσεις που θα χρησιμοποιηθούν για τον υπολογισμό του εθνικού μέσου όρου.
Σε ένα δυσμενές σενάριο, η υποχώρηση του συνολικού «τσεκ» μπορεί να κινηθεί μεταξύ 15% και 30%. Μεγαλύτερο κίνδυνο αντιμετωπίζουν οι εκμεταλλεύσεις που δεν θα εντάσσονται σε ειδική κατηγορία προτεραιότητας ή δεν θα δικαιούνται συμπληρωματική ενίσχυση.
Αντίθετα, η Ελλάδα αναμένεται να επιχειρήσει να προστατεύσει τους νέους αγρότες, τους μικροκαλλιεργητές, τις οικογενειακές εκμεταλλεύσεις και τους παραγωγούς ορεινών, νησιωτικών ή μειονεκτικών περιοχών.
Τι αναφέρουν στελέχη του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης
Εξειδικευμένα υπηρεσιακά στελέχη του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, τα οποία μίλησαν στο vimaorthodoxias.gr, επισημαίνουν ότι η τελική εικόνα θα εξαρτηθεί από τον ορισμό της επιλέξιμης έκτασης, τον τρόπο εφαρμογής της φθίνουσας στήριξης και τη δυνατότητα μεταφοράς πόρων σε καθεστώτα που δεν υπόκεινται στο ίδιο ανώτατο όριο.
Όπως σημειώνουν, καμία μείωση της τάξεως του 30% δεν μπορεί σήμερα να θεωρηθεί οριστική. Πρόκειται για ένα δυσμενές σενάριο εργασίας, το οποίο προκύπτει εφόσον επιβληθεί χαμηλό πλαφόν και δεν εξασφαλιστούν επαρκείς εξαιρέσεις ή αντισταθμιστικές παρεμβάσεις.
Η ελληνική διαπραγματευτική θέση αναμένεται να επιμείνει είτε στην αύξηση του ανώτατου ορίου είτε στην παροχή μεγαλύτερης ευελιξίας στα κράτη-μέλη, λόγω των διαφορετικών παραγωγικών, γεωγραφικών και οικονομικών συνθηκών.
Το Plan B με διπλασιασμό των συνδεδεμένων
Το βασικό ελληνικό σχέδιο άμυνας περιλαμβάνει τη μεταφορά περισσότερων πόρων σε ενισχύσεις που δεν επηρεάζονται άμεσα από το όριο του εθνικού μέσου όρου. Στην πρώτη γραμμή βρίσκονται οι συνδεδεμένες ενισχύσεις, η εξισωτική αποζημίωση και ένα ενισχυμένο καθεστώς μικροκαλλιεργητών.
Σήμερα, σύμφωνα με το εγκεκριμένο Στρατηγικό Σχέδιο της ΚΑΠ, οι συνδεδεμένες ενισχύσεις απορροφούν περίπου το 14% των άμεσων ενισχύσεων. Στη νέα περίοδο εξετάζεται η δυνατότητα διάθεσης έως και του 20% συγκεκριμένων πόρων για συνδεδεμένη στήριξη, με δυνατότητα πρόσθετων πέντε ποσοστιαίων μονάδων υπό προϋποθέσεις.
Το επιπλέον 5% θα μπορεί να κατευθυνθεί, μεταξύ άλλων, σε πρωτεϊνούχες καλλιέργειες, μικτές εκμεταλλεύσεις φυτικής και ζωικής παραγωγής ή περιοχές που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο εγκατάλειψης.
Εφόσον το ευρωπαϊκό πλαίσιο παραμείνει σε αυτή την κατεύθυνση και η Ελλάδα αξιοποιήσει ολόκληρο το περιθώριο, ο ετήσιος προϋπολογισμός των συνδεδεμένων θα μπορούσε να πλησιάσει ή ακόμη και να ξεπεράσει τα 500 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για ποσό σχεδόν διπλάσιο από το σημερινό επίπεδο.
Ποια προϊόντα μπορεί να ενισχυθούν
Η αύξηση του προϋπολογισμού δεν σημαίνει αυτομάτως ότι θα διπλασιαστεί η πληρωμή σε κάθε υφιστάμενο δικαιούχο. Η χώρα θα πρέπει να αποφασίσει ποιοι κλάδοι αντιμετωπίζουν πραγματική οικονομική, παραγωγική ή περιβαλλοντική δυσκολία και να τεκμηριώσει τις επιλογές της απέναντι στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Προβάδισμα αναμένεται να διεκδικήσουν η κτηνοτροφία, τα πρωτεϊνούχα κτηνοτροφικά φυτά, τα ψυχανθή, κρίσιμες δενδρώδεις καλλιέργειες και προϊόντα που κινδυνεύουν με εγκατάλειψη. Στο νέο πλαίσιο εξετάζεται, επίσης, η δυνατότητα συνδεδεμένης στήριξης για το μέλι, εξέλιξη που ενδιαφέρει άμεσα τον ελληνικό μελισσοκομικό κλάδο.
Ανοιχτή μάχη μέχρι τον Τρίλογο
Η τελική μορφή του κανονισμού θα προκύψει από τις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Συμβουλίου και Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Συνεπώς, τα ποσά των 20 ή 24 ευρώ ανά στρέμμα, όπως και το ποσοστό των συνδεδεμένων ενισχύσεων, αποτελούν ακόμη αντικείμενο πολιτικής διαπραγμάτευσης και όχι οριστικές αποφάσεις.
Για την Ελλάδα, το διακύβευμα είναι διπλό: να αποτραπεί μια βίαιη μείωση της βασικής εισοδηματικής στήριξης και, παράλληλα, να δημιουργηθεί ένα σύστημα που θα κατευθύνει περισσότερους πόρους στους πραγματικά ενεργούς παραγωγούς.
Οι κρίσιμες συζητήσεις αναμένεται να ενταθούν από τον Σεπτέμβριο, ενώ τα τελικά ευρωπαϊκά κείμενα τοποθετούνται χρονικά προς τις αρχές του 2027. Μέχρι τότε, η μάχη για το πλαφόν και τις συνδεδεμένες θα καθορίσει ποιοι αγρότες θα κερδίσουν και ποιοι θα βρεθούν αντιμέτωποι με σημαντικές απώλειες μετά το 2027.
