ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ: Δύο σημαντικές αλλαγές έρχονται να ανατρέψουν δεδομένα δεκαετιών στο ασφαλιστικό σύστημα, επηρεάζοντας χιλιάδες εργαζόμενους στο Δημόσιο, στον ευρύτερο δημόσιο τομέα αλλά και ασφαλισμένους που πλησιάζουν στη συνταξιοδότηση.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
News: Η πρώτη αλλαγή ανοίγει τον δρόμο για την απόκτηση δεύτερης συνταξιοδοτικής παροχής από εργαζομένους που μέχρι σήμερα δεν είχαν δικαίωμα επικουρικής ασφάλισης. Η δεύτερη αφορά τη συζήτηση για κατάργηση της υποχρεωτικής αποχώρησης από την εργασία μετά τη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος, ιδιαίτερα στο Δημόσιο, όπου σήμερα ισχύει η αυτοδίκαιη αποχώρηση στο 67ο έτος.
Οι παρεμβάσεις αυτές δεν είναι ίδιες ούτε εφαρμόζονται με τον ίδιο τρόπο. Ωστόσο, συνδέονται μεταξύ τους, καθώς μεταβάλλουν συνολικά το μοντέλο μετάβασης από την εργασία στη σύνταξη και δημιουργούν νέες επιλογές για μεγαλύτερο εισόδημα μετά το τέλος του εργασιακού βίου.
Ποιοι αποκτούν δεύτερη συνταξιοδοτική παροχή
Η νέα ασφαλιστική ρύθμιση αφορά εργαζομένους σε φορείς της Γενικής Κυβέρνησης, νομικά πρόσωπα, οργανισμούς και υπηρεσίες του ευρύτερου δημόσιου τομέα, οι οποίοι μέχρι σήμερα δεν υπάγονταν υποχρεωτικά σε επικουρική ασφάλιση.
Οι συγκεκριμένοι εργαζόμενοι είχαν δικαίωμα μόνο στην κύρια σύνταξη, χωρίς τη δυνατότητα να δημιουργήσουν συμπληρωματική παροχή μέσω επικουρικού Ταμείου. Πλέον μπορούν να υπαχθούν προαιρετικά είτε στον κλάδο επικουρικής ασφάλισης του e-ΕΦΚΑ είτε στο ΤΕΚΑ, ανάλογα με το έτος γέννησής τους.
Η υπαγωγή δεν θα είναι υποχρεωτική. Ο κάθε ενδιαφερόμενος θα πρέπει να αποφασίσει αν τον συμφέρει να καταβάλλει επιπλέον εισφορές, με στόχο να λάβει στο μέλλον μια δεύτερη μηνιαία παροχή πέρα από την κύρια σύνταξη.
Δεν είναι δεύτερη εθνική σύνταξη
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στην ορολογία. Η αλλαγή δεν χορηγεί δεύτερη εθνική σύνταξη. Η εθνική σύνταξη αποτελεί τμήμα της κύριας σύνταξης και δεν διπλασιάζεται με την προαιρετική ασφάλιση.
Αυτό που αποκτούν οι δικαιούχοι είναι δικαίωμα επικουρικής σύνταξης, εφόσον πληρώσουν τις προβλεπόμενες εισφορές και συμπληρώσουν τον απαιτούμενο χρόνο ασφάλισης.
Στην πράξη, ο εργαζόμενος θα μπορεί να λαμβάνει δύο διαφορετικές καταβολές: την κύρια σύνταξη και την επικουρική παροχή. Το τελικό ύψος της δεύτερης σύνταξης θα εξαρτάται από τα χρόνια ασφάλισης, το ύψος των εισφορών και το Ταμείο στο οποίο θα υπαχθεί.
Το όριο του 1987 και οι δύο κατηγορίες
Το έτος γέννησης αποτελεί βασικό κριτήριο για την επιλογή του ασφαλιστικού φορέα.
Όσοι έχουν γεννηθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 1986 μπορούν να ενταχθούν προαιρετικά στον κλάδο επικουρικής ασφάλισης του e-ΕΦΚΑ. Πρόκειται για το παραδοσιακό διανεμητικό σύστημα, στο οποίο οι εισφορές των σημερινών εργαζομένων χρηματοδοτούν τις παροχές των σημερινών συνταξιούχων.
Οι γεννημένοι από την 1η Ιανουαρίου 1987 και μετά θα εντάσσονται στο ΤΕΚΑ. Εκεί δημιουργείται ατομικός λογαριασμός για κάθε ασφαλισμένο, στον οποίο καταγράφονται οι εισφορές και οι αποδόσεις τους.
Για τους νεότερους εργαζόμενους, η πολυετής παραμονή στο σύστημα μπορεί να οδηγήσει στη δημιουργία μεγαλύτερου αποθεματικού. Για όσους βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση, όμως, το όφελος μπορεί να είναι μικρότερο.
Τι αλλάζει για όσους έχουν περάσει τα 47
Με τη νέα ρύθμιση καταργείται ο περιορισμός που απέκλειε μεγαλύτερους σε ηλικία εργαζομένους από ορισμένες δυνατότητες προαιρετικής ένταξης.
Αυτό σημαίνει ότι ασφαλισμένοι οι οποίοι έχουν ήδη συμπληρώσει το 47ο έτος μπορούν πλέον να εξετάσουν την ένταξή τους στην επικουρική ασφάλιση. Η ηλικία, πάντως, παραμένει καθοριστικός παράγοντας.
Ένας εργαζόμενος 50 ετών έχει αρκετά χρόνια μπροστά του για να δημιουργήσει επικουρική παροχή. Αντίθετα, ένας εργαζόμενος 65 ετών θα πρέπει να υπολογίσει αν οι εισφορές που θα καταβάλει για περιορισμένο χρονικό διάστημα μπορούν να του εξασφαλίσουν ουσιαστικό όφελος.
Τι ανέφεραν στελέχη των δύο υπουργείων
Στο vimaorthodoxias.gr μίλησαν ανώτατα υπηρεσιακά στελέχη του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης και του Υπουργείου Οικονομικών, τα οποία επισήμαναν ότι η επιλογή προαιρετικής ασφάλισης πρέπει να γίνεται μετά από εξατομικευμένο οικονομικό υπολογισμό.
Όπως ανέφεραν, ο ασφαλισμένος θα πρέπει να εξετάζει τον χρόνο που απομένει έως τη συνταξιοδότηση, το συνολικό ποσό των εισφορών και το εκτιμώμενο ύψος της μελλοντικής παροχής.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν επίσης παλαιότεροι χρόνοι επικουρικής ασφάλισης, η παράλληλη απασχόληση και τυχόν διαδοχική υπαγωγή σε διαφορετικά Ταμεία. Στοιχεία για τις γενικές προϋποθέσεις και τις ασφαλιστικές επιλογές παρέχει και το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης.
7 χαρακτηριστικά παραδείγματα
1. Υπάλληλος γεννημένος το 1982: Εργάζεται σε δημόσιο οργανισμό χωρίς επικουρική ασφάλιση. Μπορεί να ενταχθεί προαιρετικά στον e-ΕΦΚΑ και, μετά τη συμπλήρωση των προϋποθέσεων, να λάβει κύρια και επικουρική σύνταξη.
2. Εργαζόμενη γεννημένη το 1992: Εντάσσεται στο ΤΕΚΑ και αποκτά ατομικό λογαριασμό, στον οποίο συγκεντρώνονται οι εισφορές της μέχρι τη συνταξιοδότηση.
3. Υπάλληλος 50 ετών: Μπορεί πλέον να εξετάσει την προαιρετική ένταξη, παρά το γεγονός ότι έχει ξεπεράσει το προηγούμενο ηλικιακό όριο.
4. Εργαζόμενος 64 ετών: Έχει τη δυνατότητα ένταξης, αλλά πρέπει να υπολογίσει αν λίγα χρόνια εισφορών θα του εξασφαλίσουν αξιόλογη επικουρική παροχή.
5. Υπάλληλος με παλαιότερη επικουρική ασφάλιση: Ο προηγούμενος χρόνος μπορεί να επηρεάσει τη θεμελίωση δικαιώματος και τον τελικό υπολογισμό.
6. Νεότερος εργαζόμενος με 30 χρόνια εργασίας μπροστά του: Έχει μεγαλύτερο χρονικό περιθώριο συσσώρευσης εισφορών και πιθανότητα υψηλότερης συμπληρωματικής σύνταξης.
7. Ασφαλισμένος που ήδη καλύπτεται επικουρικά: Δεν επηρεάζεται ουσιαστικά από τη νέα διάταξη, καθώς διαθέτει ήδη δικαίωμα δεύτερης συνταξιοδοτικής παροχής.
Στο τραπέζι η εργασία μετά τα 67
Το δεύτερο μεγάλο θέμα αφορά την πρόταση του ΟΟΣΑ να καταργηθεί η υποχρεωτική αποχώρηση εργαζομένων που έχουν θεμελιώσει συνταξιοδοτικό δικαίωμα.
Η αλλαγή θα είχε ιδιαίτερη σημασία για το Δημόσιο, όπου σήμερα οι υπάλληλοι αποχωρούν κατά κανόνα αυτοδίκαια με τη συμπλήρωση του 67ου έτους. Εξαίρεση μπορεί να προβλέπεται για όσους δεν έχουν συμπληρώσει τον ελάχιστο χρόνο ασφάλισης και χρειάζονται επιπλέον χρόνια για να θεμελιώσουν σύνταξη.
Στον ιδιωτικό τομέα το καθεστώς είναι διαφορετικό. Η συμπλήρωση του ορίου ηλικίας δεν οδηγεί αυτομάτως σε λύση της σύμβασης. Ο εργαζόμενος μπορεί να συνεχίσει να εργάζεται, εφόσον δεν υπάρξει καταγγελία της σύμβασης ή οικειοθελής αποχώρηση.
Τα δύο όρια που παραμένουν
Η πρόταση για παραμονή στην εργασία δεν αλλάζει τα γενικά όρια συνταξιοδότησης.
Η πλήρης σύνταξη εξακολουθεί να χορηγείται στα 67 έτη με τουλάχιστον 15 χρόνια ασφάλισης ή στα 62 έτη με 40 χρόνια ασφάλισης.
Η συζήτηση αφορά αποκλειστικά το αν ένας εργαζόμενος που έχει ήδη θεμελιώσει δικαίωμα θα μπορεί να παραμένει στην εργασία του, εφόσον το επιθυμεί, χωρίς να υποχρεώνεται να αποχωρήσει μόνο λόγω ηλικίας.
Οι δύο αλλαγές δημιουργούν ένα εντελώς διαφορετικό ασφαλιστικό περιβάλλον: περισσότερες επιλογές για συμπληρωματική σύνταξη, αλλά και μεγαλύτερη διάρκεια εργασιακού βίου. Το κρίσιμο για κάθε ασφαλισμένο είναι να υπολογίσει το πραγματικό οικονομικό όφελος πριν λάβει οποιαδήποτε απόφαση.
