Ο ΤΡΙΤΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΟΥ ΚΟΛΠΟΥ ΚΡΙΝΕΙ ΤΗ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗΣ ΗΓΕΜΟΝΙΑΣ ΣΤΗ ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ ΚΑΙ ΤΟ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΩΝ ΕΝΔΙΑΜΕΣΩΝ ΕΚΛΟΓΩΝ
Πέτρος Τάσσιος
Ο πόλεμος μεταξύ Ιράν-ΗΠΑ/ Ισραήλ που συμπληρώνει πέντε μήνες βρίσκεται σε σημείο καμπής, έχοντας διανύσει τέσσερεις διαφορετικές χρονολογικές φάσεις.
▪️ ΟΙ ΤΕΣΣΕΡΕΙΣ ΦΑΣΕΙΣ
α) 28 Φεβρουαρίου – 7 Απριλίου
Η κυρία φάση όπου η ένταση και έκταση του πόλεμου ήταν πρωτοφανής με εξάπλωσης της σύγκρουσης σε ολόκληρη την περιοχή, μην αφήνοντας ανεπηρέαστο κανένα κράτος του Κόλπου
β) 8 Απριλίου – 20 Ιουνίου
Η περίοδος της ανεπίσημης ανακωχής (αρχικά για δυο εβδομάδες) όπου οι αντιμαχόμενοι δρομολογήσαν διαπραγματεύσεις με τη διαμεσολάβηση του Πακιστάν. Οι ΗΠΑ παρεμπόδισαν την είσοδο στα Ιρανικά λιμάνια και η εκεχειρία παραβιάστηκε σποραδικά και από τις δυο πλευρές
γ) 21 Ιουνίου – 7 Ιουλίου
Η υπογραφή του Μνημονίου Κατανόησης στην Ελβετία ως βάση της συζήτησης προκειμένου να επιτευχθεί συμφωνία ειρήνευσης
δ) 8 Ιουλίου – έως τώρα
Αδιέξοδο στις συζητήσεις, τέλος της εκεχειρίας και επανέναρξη των εχθροπραξιών. Η αμερικανική πλευρά στοχοποιεί εκτός των στρατιωτικών, ενεργειακούς και πολιτικούς στόχους
▪️ ΟΙ ΗΠΑ ΑΥΤΟ-ΕΓΚΛΩΒΙΖΩΝΤΑΙ ΣΕ ΑΝΟΡΘΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ
Η 47η προεδρία επέλεξε τη μετωπική σύγκρουση με το ιρανικό καθεστώς την οποία κανένας άλλος πρόεδρος δεν είχε αποτολμήσει. Όμως η ασάφεια στόχων, ο μη ακριβής προσδιορισμός των μέσων, το ακαθόριστο χρονοδιάγραμμα και η έλλειψη σχεδίου εξόδου από τον πόλεμο, ανέδειξαν την αδυναμία των ΗΠΑ να φέρουν τα αποτελέσματα που επιτρέπει την απεμπλοκή τους με πρόσημο νίκης.
Η απουσία του αμερικανικού στρατηγικού σχεδιασμού αντανακλάται στον ανορθολογικό τρόπο που οι ΗΠΑ πορεύονται, ακολουθώντας τα γεγονότα και τις εξελίξεις, ενώ αδυνατούν να ελέγξουν σε μεγάλο βαθμό τη δυναμική του πολέμου. Η στρατιωτική υπέροχη δεν μετουσιώνεται σε πολιτικά αποτελέσματα επι του πεδίου. Οι αμφίσημες και αλλοπρόσαλλες δήλωσες του Ντόναλντ Τραμπ επιτείνουν τη σύγχυση και αποδομούν κάθε προοπτική σοβαρού σχεδιασμού από την αμερικανική διοίκηση. Η αδυναμία των ΗΠΑ να διατηρήσουν την ελεύθερη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Όρμουζ έχει και σημειολογική σημασία, αφού ο έλεγχος των θαλάσσιων διαδρομών και των «σημείων πνιγμού» είναι συστατικά στοιχεία της αμερικανικής προβολής ισχύος σε παγκόσμιο επίπεδο. Η αμερικανική θαλασσοκρατία τίθεται υπό αμφισβήτηση. Με ιστορικές αναλογίες, η υπερδύναμη βρίσκεται στην ίδια κατάσταση με την Αγγλία και τη Γαλλία το 1956. Αν και οι αποικιοκρατικές δυνάμεις νίκησαν στρατιωτικά την Αίγυπτο, η Διώρυγα του Σουέζ έμεινε στον έλεγχο του νασερικού καθεστώτος καταρρακώνοντας το κύρους τους.
▪️ Η ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ. Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΤΟΥ ΚΟΛΠΟΥ ΚΑΘΟΡΙΖΕΙ ΤΙΣ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ
Ο όρος «εσωτερικοποίηση» της εξωτερικής πολιτικής αναφέρεται στη σύνδεση ενός διεθνούς θέματος, επίκαιρου και μείζονος, με εσωτερικά πολιτικά ζητήματα που θιγούν άμεσα την αμερικανική κοινωνία. Εν προκειμένω, η εξωτερική πολιτική αποτελεί θέμα συζήτησης στο εσωτερικό των ΗΠΑ και καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από τηγ κοινή γνώμη όπως συμβαίνει με τους υπόλοιπους τομείς της δημόσιας πολιτικής. Επιδρά στο αίσθημα εθνικής ασφάλειας, στη δημόσια ευμάρεια και γίνεται προτεραιότητα της εκλογικής βάσης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα τέτοιας κατάστασης είναι οι μακροχρόνιες και δαπανηρές στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ στο εξωτερικό.
Το Ιράν εργαλειοποιεί στο έπακρο τον έλεγχο των Στενών του Όρμουζ, προκαλώντας ενεργειακή ασφυξία και οικονομική κρίση σε παγκόσμιο επίπεδο, μετακυλίοντας μέρος των επιπτώσεων και στο εσωτερικό των ΗΠΑ. Οι περιορισμοί που τίθενται από τη διάχυση του χάους εγκλωβίζουν την αμερικανική πλευρά στη λήψη κομβικών αποφάσεων μιας και η σχέση κόστους-οφέλους αποτελεί σημαντική πλέον παράμετρο υπολογισμού σε κάθε επιλογή που έχει επιπτώσεις στην ίδια τη χώρα. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει ότι δεν ενδιαφέρεται για την πρόσκαιρη κατάσταση της οικονομίας και το αποτέλεμα των ενδιάμεσων εκλογών στο βαθμό που οι ΗΠΑ θα επιτύχουν μακροχρόνια τετελεσμένα έναντι του Ιράν. Η δημοτικότητα κινείται δημοσκοπικά στην κλίμακα του 30%, τα 2/3 των Αμερικανών δεν εγκρίνουν τον τρόπο διαχείρισης και την αποτελεσματικότητα του πόλεμου, οι ΗΠΑ έχουν δαπανήσει 20,50 δις. δολ. και αλλά 80 δις. δολ. έχουν ζητηθεί από το Κογκρέσο. Η παρατεταμένη εμπλοκή στο Ιράν έχει γίνει αντικείμενο σφοδρής πολιτικής αντιπαράθεσης και έχει διχάσει την κοινωνία.
Η δημόσια συναίνεση στους προεδρικούς χειρισμούς δεν είναι αυτονόητη. Μια σειρά από επιτυχημένους προέδρους στην ιστορία των ΗΠΑ δεν κατάφεραν να επανεκλεγούν ή να τελειώσουν τη θητεία τους με εξαιρετικά χαμηλό ποσοστά δημοτικότητας λόγω λανθασμένων επιλογών ή κακών χειρισμών σε θέματα ανάμειξης της Αμερικής στο διεθνές γίγνεσθαι (Λίντον Τζόνσον, Τζιμ Κάρτερ, Τζιμ Ο. Μπους). Η τωρινή κυβέρνηση με την αποτυχημένη εμπλοκή στο Ιράν (έως τώρα) ζημιώνει το κύρος της χώρας διεθνώς και έχει ηθικό και οικονομικό αντίκτυπο στο εσωτερικό που θα κρίνει εν πολλοίς το αποτέλεσμα των ενδιάμεσων εκλογών.
▪️ ΤΟ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΟ ΔΙΛΛΗΜΑ
Η Μέση Ανατολή έχει ταυτιστεί με τις τραγωδίες της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ. Δεν είναι η πρώτη φορά που «βουλιάζουν στην κινούμενη άμμο» της περιοχής. Ο κύριος λόγος της αποτυχίας τους έγκειται στη λάθος ανάγνωση και στην υποτίμηση των πολιτιστικών, πολιτισμικών και θρησκευτικών δεδομένων που λειτουργούν διαφορετικά σε σχέση με τη Δύση. Η κατοχή του Ιράκ επέφερε στο τέλος της δεύτερης θητείας του Τζορτζ Μπους τη δύση της αμερικανικής μονοκρατορίας και την ανάδειξη ενός νέου πολυπολικού κόσμου. Η παρούσα σύγκρουση δημιουργεί ισχυρές μοχλεύσεις και λαμβάνουν χώρα τεκτονικές αλλαγές στον επαναπροσδιορισμό συμφερόντων και στις ανακατανομές ισχύος. Μια νέα Μέση Ανατολή αναδύεται. Τα αραβικά κράτη του Κόλπου αναλαμβάνουν τα βάρη από τις ΗΠΑ, αναζητούν νέες συμμαχίες και επιδιώκουν (έστω και μερικώς) την απευθείας συνεννόηση με το Ιράν ώστε να αντιμετωπίσουν τα πολλαπλά διλήμματα ασφαλείας.
Η αμερικανική προεδρία βρίσκεται εν όψη ενός κομβικού διλήμματος. Η πρώτη επιλογή I είναι να συνεχίσει τη μέγιστη πίεση στο Ιράν, χωρίς όμως να καταφέρει να επαναφέρει το status quo ante στα Στενά και να θέσει υπό έλεγχο το πυρηνικό πρόγραμμα. Στην περίπτωση αυτή θα πρόκειται για ήττα των ΗΠΑ. Η δεύτερη επιλογή είναι να προχωρήσει σε χερσαία επιχείρηση αμφιβόλου αποτελέσματος που πιθανόν να εγκλωβίσει τα αμερικανικά στρατεύματα σε μια ατέρμονη διαδικασία
Ο τρίτος πόλεμος του Κόλπου με τα σημερινά δεδομένα εξελίσσεται σε φιάσκο για τις ΗΠΑ, ανασύροντας μνήμες από τις αποτυχίες του Αφγανιστάν και του Ιράκ.
Συζήτηση με το Lambros Kalarrytis στα Παραπολιτικά 90.1.
