ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ: Κύρια σύνταξη από το διανεμητικό σύστημα, επικουρική από τον ατομικό λογαριασμό και πρόσθετη παροχή μέσω ΤΕΑ – Τι αλλάζει για μισθωτούς και ελεύθερους επαγγελματίες
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
News: Νέα δεδομένα διαμορφώνονται στο ασφαλιστικό σύστημα για τη νεότερη γενιά εργαζομένων, η οποία αναμένεται να λαμβάνει στο μέλλον τη σύνταξή της από περισσότερες από μία πηγές. Η βασική κατεύθυνση είναι η σταδιακή ανάπτυξη ενός μικτού μοντέλου, στο οποίο η κύρια σύνταξη θα εξακολουθήσει να χρηματοδοτείται από το διανεμητικό σύστημα, ενώ η επικουρική και η πρόσθετη επαγγελματική παροχή θα συνδέονται περισσότερο με τις ατομικές εισφορές, τη διάρκεια αποταμίευσης και τις επενδυτικές αποδόσεις.
Στο διανεμητικό σύστημα, οι εισφορές των σημερινών εργαζομένων χρησιμοποιούνται για την πληρωμή των σημερινών συνταξιούχων. Αντίθετα, στο κεφαλαιοποιητικό σύστημα οι εισφορές συγκεντρώνονται σε προσωπικό λογαριασμό και επενδύονται, ώστε να χρηματοδοτήσουν τη μελλοντική παροχή του ίδιου του ασφαλισμένου.
Η κύρια σύνταξη θα εξακολουθήσει να χορηγείται από τον e-ΕΦΚΑ και να αποτελείται από την εθνική και την ανταποδοτική σύνταξη. Το ύψος της θα εξαρτάται από τα συνολικά έτη ασφάλισης, τις συντάξιμες αποδοχές και τα ποσοστά αναπλήρωσης.
Ο ρόλος του ΤΕΚΑ
Το πρώτο κεφαλαιοποιητικό σκέλος για τους νεότερους ασφαλισμένους είναι το Ταμείο Επικουρικής Κεφαλαιοποιητικής Ασφάλισης. Στο ΤΕΚΑ οι ασφαλιστικές εισφορές καταγράφονται σε ατομικό λογαριασμό και επενδύονται σε βάθος χρόνου.
Η τελική επικουρική σύνταξη δεν θα εξαρτάται μόνο από τον αριθμό των ετών ασφάλισης, αλλά και από το σύνολο των εισφορών που καταβλήθηκαν, την πορεία των αποδοχών και τις αποδόσεις των επενδύσεων. Ο ασφαλισμένος θα μπορεί να παρακολουθεί την εξέλιξη του ατομικού του λογαριασμού μέσω των υπηρεσιών του ΤΕΚΑ.
Με βάση τη σημερινή σχέση κύριας και επικουρικής σύνταξης, εκτιμάται ότι περίπου το 80% της συνολικής παροχής ενός νέου ασφαλισμένου θα μπορεί να προέρχεται από την κύρια σύνταξη και περίπου το 20% από την επικουρική. Η αναλογία αυτή δεν αποτελεί εγγυημένο ποσοστό, καθώς θα μεταβάλλεται ανάλογα με τις εισφορές και την ασφαλιστική διαδρομή κάθε εργαζομένου.
Η τρίτη πηγή εισοδήματος μέσω των ΤΕΑ
Το νέο μοντέλο συμπληρώνεται από τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης. Τα ΤΕΑ αποτελούν τον δεύτερο πυλώνα ασφάλισης και μπορούν να δημιουργούνται για εργαζομένους ενός επαγγελματικού κλάδου, μιας επιχείρησης ή μιας ευρύτερης ομάδας ασφαλισμένων.
Η συμμετοχή σε ένα επαγγελματικό ταμείο δημιουργεί έναν πρόσθετο κουμπαρά. Οι εισφορές του εργαζομένου και, όπου προβλέπεται, του εργοδότη συγκεντρώνονται και επενδύονται. Κατά τη συνταξιοδότηση, ο ασφαλισμένος μπορεί να λάβει εφάπαξ ποσό, περιοδική σύνταξη ή συνδυασμό των δύο, ανάλογα με τον κανονισμό του ταμείου.
Ανώτατα στελέχη του ΕΦΚΑ, μιλώντας στο vimaorthodoxias.gr, επισημαίνουν ότι το νέο σύστημα δεν καταργεί τη δημόσια κύρια σύνταξη. Αντίθετα, επιχειρεί να προσθέσει δύο συμπληρωματικές πηγές εισοδήματος, την κεφαλαιοποιητική επικουρική και την επαγγελματική ασφάλιση. Τονίζουν, ωστόσο, ότι οι τελικές παροχές θα διαφέρουν σημαντικά από ασφαλισμένο σε ασφαλισμένο.
Επτά παραδείγματα για το νέο μοντέλο
Παράδειγμα 1 – Νέος μισθωτός 25 ετών
Εργαζόμενος ξεκινά στα 25 του χρόνια με μικτές αποδοχές 1.200 ευρώ. Καταβάλλει εισφορές κύριας ασφάλισης στον ΕΦΚΑ και επικουρικής στο ΤΕΚΑ. Εάν εργαστεί χωρίς μεγάλα κενά για 40 χρόνια, θα λάβει κύρια σύνταξη από τον ΕΦΚΑ και επικουρική από τον ατομικό λογαριασμό του. Η δεύτερη παροχή θα εξαρτηθεί από τις εισφορές και τις αποδόσεις που θα έχουν συσσωρευτεί.
Παράδειγμα 2 – Μισθωτός με αυξανόμενες αποδοχές
Ασφαλισμένος ξεκινά με μισθό 1.000 ευρώ και μετά από 15 χρόνια φτάνει στα 1.800 ευρώ. Οι υψηλότερες αποδοχές αυξάνουν τόσο τις συντάξιμες αποδοχές της κύριας σύνταξης όσο και τις εισφορές που καταλήγουν στον ατομικό λογαριασμό της επικουρικής. Έτσι, η εξέλιξη του μισθού επηρεάζει διπλά την τελική παροχή.
Παράδειγμα 3 – Εργαζόμενος με διαστήματα ανεργίας
Νέος εργαζόμενος ασφαλίζεται για 35 χρόνια, αλλά με συνολικά πέντε χρόνια διακοπών λόγω ανεργίας. Τα κενά μειώνουν τον χρόνο ασφάλισης και περιορίζουν τις εισφορές στον κεφαλαιοποιητικό λογαριασμό. Το αποτέλεσμα θα είναι χαμηλότερη κύρια και επικουρική σύνταξη σε σύγκριση με ασφαλισμένο που εργάστηκε συνεχόμενα.
Παράδειγμα 4 – Συμμετοχή σε Επαγγελματικό Ταμείο
Μισθωτός ηλικίας 30 ετών συμμετέχει σε ΤΕΑ με συνολική μηνιαία εισφορά εργαζομένου και εργοδότη 150 ευρώ. Σε ορίζοντα 35 ετών μπορεί να δημιουργηθεί σημαντικό συμπληρωματικό κεφάλαιο. Η τελική παροχή, όμως, θα εξαρτηθεί από τις αποδόσεις, τις χρεώσεις και τους όρους του συγκεκριμένου ταμείου.
Παράδειγμα 5 – Υψηλότερη εισφορά σε ΤΕΑ
Εργαζόμενος 28 ετών καταβάλλει 450 ευρώ τον μήνα σε επαγγελματικό πρόγραμμα για 37 χρόνια. Με μια σταθερή μακροχρόνια απόδοση, η συμπληρωματική σύνταξη μπορεί να διαμορφωθεί σε αρκετές εκατοντάδες ευρώ. Το ποσό των 600 έως 700 ευρώ αποτελεί ενδεικτική προβολή και όχι εγγυημένη παροχή.
Παράδειγμα 6 – Ελεύθερος επαγγελματίας
Επαγγελματίας ηλικίας 35 ετών καταβάλλει τις υποχρεωτικές εισφορές του στον ΕΦΚΑ και παράλληλα συμμετέχει σε ανοικτό επαγγελματικό ταμείο. Στη συνταξιοδότηση θα μπορεί να συνδυάσει την κύρια σύνταξη με την παροχή που δημιουργήθηκε από την προαιρετική αποταμίευση.
Παράδειγμα 7 – Εργαζόμενος άνω των 55 ετών
Ασφαλισμένος 57 ετών εντάσσεται σε ΤΕΑ για περιορισμένο χρονικό διάστημα. Επειδή έχει λιγότερα χρόνια μέχρι τη συνταξιοδότηση, θα χρειαστεί υψηλότερες εισφορές για να συγκεντρώσει αξιόλογη παροχή. Η συμμετοχή μπορεί να λειτουργήσει περισσότερο ως οργανωμένη αποταμίευση ή μελλοντικό εφάπαξ.
Φορολογία και πρόωρη αποχώρηση
Κρίσιμο στοιχείο είναι η φορολογική μεταχείριση των παροχών. Το πλαίσιο προβλέπει ευνοϊκότερους συντελεστές όταν η παροχή λαμβάνεται κοντά ή μετά τη νόμιμη ηλικία συνταξιοδότησης. Αντίθετα, η πρόωρη είσπραξη μπορεί να συνεπάγεται υψηλότερη φορολογική επιβάρυνση.
Για τον ασφαλισμένο, συνεπώς, η επιλογή δεν πρέπει να βασίζεται μόνο στη φορολογική έκπτωση των εισφορών. Πρέπει να εξετάζονται η διάρκεια συμμετοχής, το κόστος διαχείρισης, ο επενδυτικός κίνδυνος, οι δυνατότητες μεταφοράς δικαιωμάτων και ο τρόπος καταβολής της τελικής παροχής.
Το νέο ασφαλιστικό τοπίο δημιουργεί περισσότερους προσωπικούς λογαριασμούς και μεγαλύτερη σύνδεση εισφορών και παροχών. Δεν σημαίνει, όμως, ότι κάθε νέος εργαζόμενος θα λάβει αυτομάτως υψηλότερη σύνταξη. Το τελικό αποτέλεσμα θα κριθεί από τη σταθερότητα της εργασίας, το ύψος των εισφορών, τη διάρκεια ασφάλισης και την πορεία των επενδύσεων.
