Ι.Μ.ΒΕΡΟΙΑΣ: Την Πέμπτη 18 Ιουνίου το πρωί διοργανώθηκε στο πλαίσιο των ΛΒ΄ Παυλείων, στον Ιερό Ναό Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης και Οσίου Νικοδήμου Βεροίας, Επιστημονική Ημερίδα για τους Θεολόγους Καθηγητές της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης με θέμα: «Ορθόδοξη πνευματικότητα και σύγχρονη κοινωνική ζωή». Νωρίτερα τελέστηκε θεία Λειτουργία στο Παρεκκλήσιο του Αγίου Αμφιλοχίου.
Τους συνέδρους προσεφώνησε ο Πρωτοπρεσβύτερος του Οικουμενικού Θρόνου π. Στυλιανός Μακρής, Δρ. Θεολογίας. Μετά τους χαιρετισμούς, την έναρξη των εργασιών κήρυξε ο Μητροπολίτης Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας κ. Παντελεήμων ο οποίος στη συνέχεια εκφώνησε την εναρκτήρια εισήγησή του.
Στην πρώτη συνεδρία προήδρευσε η κ. Ευρώπη Παπαδοπούλου, Σύμβουλος Εκπαίδευσης Θεολόγων Ν. Ημαθίας.
Πρώτος εισηγητής ήταν ο κ. Κωνσταντίνος Κωτσιόπουλος, Καθηγητής Θεολογικής Σχολής ΑΠΘ, με θέμα «Θεσμός και χάρισμα στην Εκκλησία και την κοινωνία». Δεύτερος εισηγητής ήταν ο κ. Παύλος Σεραφείμ, Επίκουρος Καθηγητής του Τμήματος Θεολογίας ΑΠΘ, με θέμα «Η θεία ευχαριστία σε στιγμές κρίσης».
Στο τέλος έγινε συζήτηση επί των θεμάτων των εισηγήσεων και ο Μητροπολίτης έδωσε στους συντελεστές τα αναμνηστικά των ΛΒ΄ Παυλείων.
Εναρκτήρια εισήγηση του Μητροπολίτη
Με ιδιαίτερη χαρά σᾶς καλωσορίζω και εγώ στον ιερό αυτό χώρο, στον ναό των αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης και του οσίου Νικοδήμου του Βεροιέως και στην Ημερίδα των Θεολόγων, την οποία διοργανώνει και φέτος η Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαιδεύσεως Ημαθίας σε συνεργασία με την Ιερά μας Μητρόπολη και με τη στήριξη της Σχολικής Συμβούλου Θεολόγων και τη σύμπραξη της Ενώσεως Θεολόγων Ημαθίας.
Η Ημερίδα, όπως κάθε χρόνο, εντάσσεται στο πρόγραμμα των Παυλείων, που φέτος πραγματοποιούνται για 32η φορά, και αποτελούν αφενός ένα φόρο τιμής και ευγνωμοσύνης προς τον μέγα απόστολο και ιδρυτή της τοπικής μας Εκκλησίας, πρωτοκορυφαίο απόστολο Παύλο, και αφετέρου μία ευκαιρία διαδραστικής συναντήσεως μεταξύ της τοπικής Εκκλησίας που με την ύπαρξή της, με τον λόγο και το έργο της, θεολογεί και αγωνίζεται να «ορθοτομεί τον λόγο της αληθείας» του Χριστού και του ευαγγελίου του, και των εκπαιδευτικών-θεολόγων στα Γυμνάσια και τα Λύκεια της επαρχίας μας, που δίδουν με τη διδασκαλία τους αλλά και με τη ζωή τους τη μαρτυρία της ορθοδόξου πίστεως και ζωής. Χριστιανικάπροϊόντα
Είναι αλήθεια ότι το έργο αυτό είναι αναγκαίο περισσότερο ίσως από κάθε άλλη εποχή και είναι συγχρόνως αδιαμφισβήτητα πιο δύσκολο από αυτό κάθε άλλης εποχής. Δεν χρειάζεται νομίζω να το διευκρινίσω. Όλοι μας ζούμε και κινούμεθα στους ίδιους χώρους. Όλοι μας πληροφορούμεθα από τα ίδια μέσα μαζικής ενημερώσεως τι συμβαίνει σ᾽ αυτόν τον κόσμο που ο Θεός έπλασε «καλόν λίαν», τι συμβαίνει στον κόσμο, όταν ο άνθρωπος «εν τιμή ων ου συνήκε, παρεσυνεβλήθη τοις κτήνεσι τοις ανοήτοις και ωμοιώθη αυτοίς».
Αυτή είναι η κατάσταση που επικρατεί σήμερα. Μια κατάσταση βέβαια που δεν είναι αποκλειστικότητα της εποχής μας, αλλά χαρακτήριζε και σε άλλες χρονικές περιόδους τον κόσμο και την κοινωνία μας.
Και τότε, θα πείτε, πού είναι το περίεργο; Γιατί το έργο της Εκκλησίας, των θεολόγων, είναι πιο δύσκολο ή πιο αναγκαίο σήμερα από ό,τι άλλοτε;
Θα μπορούσα να απαντήσω ότι είναι για δύο λόγους. Ο πρώτος είναι ότι σήμερα, σε σχέση με το παρελθόν, υπάρχει μεγαλύτερη πληροφόρηση σχετικά με την πίστη, με την εν Χριστώ ζωή, με την Εκκλησία μας. Υπάρχει πλήθος ευκαιριών, υπάρχουν πολλά βιβλία, υπάρχουν ομιλίες, εκπομπές, συνέδρια και πολλά άλλα που μεταδίδονται από την τηλεόραση και το διαδίκτυο, έτσι ώστε ο λόγος του Θεού φθάνει και στο πιο απομακρυσμένο σημείο της γης. Οι άνθρωποι παραμένουν όμως μακριά του.
Ο δεύτερος λόγος είναι ο συστηματικός πόλεμος που διεξάγεται εναντίον των ανθρωπίνων αρχών και αξιών. Ένας πόλεμος εναντίον ενός τρόπου ζωής σύμφωνα με το Ευαγγέλιο, σύμφωνα με τις αρχές και τις παραδόσεις που ακολουθούσαν επί αιώνες οι άνθρωποι, και τώρα ξαφνικά ενοχλεί και πρέπει να καταργηθεί.
Στο όνομα της ελευθερίας και της αυτοδιαθέσεως κάθε ανθρώπου, γινόμαστε μάρτυρες μιας κοινωνίας που γίνεται με ή χωρίς τη θέλησή της θεατής θλιβερών και κάποτε τραγικών γεγονότων, με θύματα δυστυχώς συχνά παιδιά.
Όλα αυτά δημιουργούν σε πολλούς συνανθρώπους μας το ερώτημα: είναι συμβατή η ζωή μέσα στην Εκκλησία με τη ζωή στον 21ο αιώνα; Είναι συμβατή η ορθόδοξη πνευματικότητα με τη σύγχρονη κοινωνική ζωή;
Σχετικά με αυτό το ερώτημα που αποτελεί, άλλωστε, και το θέμα της Ημερίδος μας, θα μου επιτρέψετε να διατυπώσω κάποιες σκέψεις.
Η απάντηση είναι πρωτίστως ανεπιφύλακτα καταφατική. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η ορθόδοξη πνευματικότητα συμβαδίζει άνετα με τη σύγχρονη κοινωνική ζωή. Αυτό αποτελεί σταθερή και αδιαμφισβήτητη πίστη της Εκκλησίας μας, η οποία αδίκως κατηγορείται από ορισμένους ως συντηρητική ή ως ένας θεσμός που δεν ανανεώνεται και δεν εκσυγχρονίζεται.
Και αυτό δεν αποτελεί μία επιπόλαιη απάντηση, αλλά μία αλήθεια που αποδεικνύεται με πολλούς και διάφορους τρόπους.
Όταν ο πρωτοκορυφαίος απόστολος Παύλος διακηρύττει ότι «Ιησούς Χριστός χθες και σήμερον ο αυτός και εις τους αιώνας», διακηρύσσει συγχρόνως ότι ο λόγος του είναι διαχρονικός και αιώνιος. Ισχύει πάντοτε χωρίς αλλαγές και προσαρμογές, γιατί η διδασκαλία του Χριστού που έχει ως σκοπό τη σωτηρία του ανθρώπου δεν εξαρτάται ούτε επηρεάζεται από τα επίκαιρα και μεταβαλλόμενα γεγονότα.
Ο Χριστός θέλει τη σωτηρία του ανθρώπου κάθε εποχής, και κατά συνέπεια δεν θα ήταν δυνατόν να περιέγραφε τον δρόμο προς αυτή τη σωτηρία με τρόπο που να είχε ανάγκη προσαρμογής στα δεδομένα της κάθε εποχής. Επομένως η εν Χριστώ ζωή ταιριάζει και μπορεί να βιωθεί σε οποιοδήποτε κοινωνικό περίγυρο, γιατί δεν εξαρτάται από αυτόν, γιατί δεν αφορά τον «έξω» αλλά τον «έσω» άνθρωπο.
Και εάν αυτό ακούεται κάπως θεωρητικό, υπάρχουν και πρακτικές αποδείξεις και τεκμήρια, που μας τα περιγράφουν οι ιεροί ευαγγελιστές.
Ο Χριστός δεν έζησε κατά την επίγεια ζωή του έξω από τον κόσμο μόνο προσευχόμενος. Έζησε ανάμεσα στους ανθρώπους. Έζησε όλες τις στιγμές και τις εκφάνσεις της ζωής τους. Συμμετείχε σε γάμο, επισκέφθηκε σπίτια πτωχών και πλουσίων, συναναστράφηκε με τελώνες και με πόρνες. Θεράπευσε αρρώστους, δαιμονισμένους και λεπρούς. Συζήτησε με γραμματείς και φαρισαίους, με άρχοντες της Συναγωγής αλλά και με τη Σαμαρείτιδα και τη Χαναναία. Και συμμετείχε με τέτοιον τρόπο στη σύγχρονή του κοινωνική ζωή, ώστε ορισμένοι τον κατηγορούσαν γιατί δεν ακολουθούσε τον νόμο και τις παραδόσεις.
Αν όμως ο Χριστός έζησε με αυτόν τον τρόπο, πιστεύει κανείς ότι δεν μπορούμε και εμείς σήμερα να ζούμε την εν Χριστώ ζωή μέσα στον κόσμο και ακολουθώντας τη σύγχρονη κοινωνική ζωή;
Ο ίδιος ο Χριστός, άλλωστε, επανειλημμένα τόνιζε την ανάγκη να ζει ο άνθρωπος πνευματικά, να ζει σύμφωνα με το θέλημα του Θεού χωρίς να το προβάλλει και να το διαφημίζει.
Το τόνισε για την προσευχή. Τι είπε: «Συ δε όταν προσεύχῃ, είσελθε εις το ταμιείον σου και κλείσας την θύραν σου πρόσευξαι τω πατρί σου τω εν τω κρυπτώ».
Το συνέστησε για την ελεημοσύνη και τις καλές πράξεις: «Σου δε ποιούντος ελεημοσύνην μη γνώτω η αριστερά σου τι ποιεί η δεξιά σου».
Το υπογράμμισε για τη νηστεία: «Συ δε νηστεύων άλειψαί σου την κεφαλήν και το πρόσωπόν σου νίψαι, όπως μη φανής τοις ανθρώποις νηστεύων».
Και όλα αυτά τα είπε για ποιον λόγο;
Αφενός για να δείξει ότι η εν Χριστώ ζωή, η πνευματικότητα, η σχέση του ανθρώπου με τον Θεό, είναι μία προσωπική υπόθεση, είναι μία εσώτερη υπόθεση, ένα βίωμα της ψυχής που αντανακλάται στο πρόσωπο και στη ζωή του ανθρώπου, αλλά και αφετέρου για να μας δείξει ότι η ζωή αυτή επ᾽ ουδενί δεν προσκρούει και δεν έρχεται σε αντίθεση με την καθημερινότητα του ανθρώπου.
Αυτό αποδεικνύεται και από τη ζωή των αγίων της Εκκλησίας μας. Χριστιανικάπροϊόντα
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα που θα ήθελα να αναφέρω, καθώς μάλιστα φιλοξενούμεθα στον ναό αυτό που τιμάται και στο όνομά του, είναι ο όσιος Νικόδημος ο Βεροιεύς.
Γόνος επιφανούς οικογενείας, όπως γνωρίζετε, έγινε μοναχός στη μονή Φιλοκάλου στη Θεσσαλονίκη, και έθεσε ως πνευματική άσκηση στη ζωή του να βοηθήσει ανθρώπους που είχαν πέσει στην αμαρτία να σωθούν. Αυτό και έκανε στα καταγώγια και στις κακόφημες συνοικίες της Θεσσαλονίκης ζώντας και κινούμενος ως διά Χριστόν σαλός, ζώντας δηλαδή, για να το προσαρμόσω και στο θέμα μας, την ορθόδοξη πνευματικότητα μέσα στην πιο κακή, στην πιο αμαρτωλή έκφανση της σύγχρονής του κοινωνικής ζωής, στον 14ο αιώνα.
Και το αποτέλεσμα; Μπορεί οι συμμοναστές του να μην κατάλαβαν τίποτε και να τον άφησαν να πεθάνει έξω από την πύλη της Μονής, ο Θεός όμως αποκάλυψε την αγιότητά του, κάνοντας το ιερό λείψανό του να ευωδιάζει.
Ανάλογα παραδείγματα έχουμε και από τους συγχρόνους μας αγίους, για να μην θεωρηθεί ότι αυτά ίσχυαν κάποτε. Άλλοι άγιοι έζησαν στον κόσμο, μέσα στον θόρυβο και την αμαρτία, όπως ο όσιος Πορφύριος ο Καυσοκαλυβίτης, που επί πολλά έτη ζούσε και διακονούσε στην Πολυκλινική Αθηνών, στην Ομόνοια, και ο Θεός του έδωσε πλήθος πνευματικών δωρεών και χαρισμάτων.
Αλλά και ο όσιος Νικηφόρος ο λεπρός, που μέσα στις φρικτές συνθήκες των λεπροκομείων του περασμένου αιώνα προσευχόταν, νήστευε, αγίαζε τον εαυτό του και οδηγούσε και άλλους ανθρώπους στη σωτηρία.
Άλλοι πάλι σύγχρονοι όσιοι, όπως ο όσιος Παΐσιος ή ο όσιος Γεράσιμος ο Μικραγιαναννίτης, μπορεί να έζησαν μέσα στην αυστηρή άσκηση, μέσα στην έρημο του Αγίου Όρους την ισάγγελη πολιτεία και την ορθόδοξη πνευματικότητα στον υπέρτατο βαθμό της, το κελί τους όμως ήταν πάντοτε ανοιχτό σε κάθε άνθρωπο, σε ανθρώπους που όχι μόνο δεν είχαν καμία σχέση με τον μοναχισμό και την ορθοδοξία, αλλά ήταν βυθισμένοι στην κοσμική ζωή και τη ζωή της αμαρτίας. Και αυτοί οι άνθρωποι εύρισκαν κοντά τους ανάπαυση, παρηγορία και σωτηρία.
Όλα αυτά και πολλά άλλα τα οποία θα μπορούσα να πω αποδεικνύουν ότι η ορθόδοξη πνευματικότητα συμβαδίζει άριστα με τη σύγχρονη κοινωνική ζωή. Υπό την προϋπόθεση ότι ο άνθρωπος γνωρίζει τι ζητά και πώς μπορεί να το επιτύχει. Και ο Χριστός μας έδωσε τη δυνατότητα να ζούμε μέσα στον κόσμο, να ζούμε σαν όλους τους άλλους ανθρώπους, να ζούμε όμως παράλληλα και την εν Χριστώ ζωή, και να γινόμαστε «λυχνία επάνω όρους κειμένη», για να βοηθούμε και τους άλλους ανθρώπους γύρω μας.
Τη μοναδική προϋπόθεση για να το επιτύχουμε είναι να ακούμε και να εφαρμόζουμε τον λόγο του αγίου ενδόξου αποστόλου Παύλου προς τον μαθητή του Τιμόθεο: «σεαυτόν τήρει αγνόν από του κόσμου» και την προτροπή του προς τους χριστιανούς της Ρώμης: «μη συσχηματίζεσθε τω αιώνι τούτω, αλλά ανακαινίζεσθε τη μεταμορφώσει του νοός», για να ζούμε την εν Χριστώ ζωή καθημερινά όπου ζει ο καθένας μας.
Με αυτές τις σκέψεις σας καλωσορίζω και πάλι εγκάρδια και ευχαριστώ θερμά τους δύο ομιλητές μας, τους ελλογιμωτάτους καθηγητές της Θεολογικής Σχολής του Α.Π.Θ. κ. Κωνσταντίνο Κωτσιόπουλο και κ. Παύλο Σεραφείμ, τον Διευθυντή της Δευτεροβάθμιας Εκπαιδεύσεως Ημαθίας και τη Σχολική Σύμβουλο Θεολόγων, καθώς και την Ένωση Θεολόγων, και εύχομαι επιτυχία στις εργασίες της Ημερίδος.
Για να δείτε τις φωτογραφίες πατήστε τον σύνδεσμο ΕΔΩ
