Οικουμενικό Πατριαρχείο: Το Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως αντιμετωπίζει την περίοδο αυτή δυσκολίες, τις οποίες διαχειρίζεται κατά το δυνατόν. Ο Οικουμενικός Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως κ. Βαρθολομαίος έγραψε προς την ρωμέϊκη, αξία παντός επαίνου, εφημερίδα «Απογευματινή» για τα 100χρονά της, πως σε αυτήν «διασώζονται όλες οι περιπέτειες και δοκιμασίες της Ομογενείας, συνδεδεμένες πάντοτε με την πολιτική κατάσταση στην Τουρκία και με τις διακυμάνσεις των ελληνοτουρκικών σχέσεων».
Του Γιώργου Ν. Παπαθανασόπουλου
Ο Οικουμενικός Πατριάρχης ζει την βεβήλωση του σημαντικότερου Ναού της Χριστιανοσύνης, της Αγίας Σοφίας, που ο Πρόεδρος Ερντογάν μετέτρεψε από μουσείο σε τζαμί. Είναι ως να έχουν αιχμαλωτίσει βάρβαροι κατακτητές τη μητέρα μας, και να έχουν βάλει όλους τους Έλληνες να βλέπουμε που την κακοποιούν και που πανηγυρίζουν γι’ αυτό ενώ εμείς όλοι, μαζί με τις ΗΠΑ, την ΟΥΝΕΣΚΟ και το Συμβούλιο της Ευρώπης, δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτε…Το ίδιο έπραξαν οι γείτονες στην υπέροχη Μονή της Χώρας στην Κωνσταντινούπολη και στην Εκκλησιά της Αγίας Σοφίας Τραπεζούντας, της ζείδωρης αυτής καρδιάς του Ποντιακού Ελληνισμού. Παιχνίδια και με τη Μονή Σουμελά κάνει η αυταρχική εξουσία της Τουρκίας, που θέλει μεν τα χρήματα των προσκυνητών, αλλά πάντα υπενθυμίζει ότι εκείνη ενεργεί κατά τη βούλησή της.
Το Πατριαρχείο, όσο του επιτρέπεται, προσπαθεί να κρατήσει ανοικτά τα ιδρύματα, τις εκκλησιές και τα σχολεία στην Βασιλεύουσα, στην Ίμβρο και στην Τένεδο και, κατά το δυνατόν, να αυξήσει τον αριθμό των ομογενών στην Κωνσταντινούπολη. Οι Τούρκοι, από την πλευρά τους, ενεργούν με σύστημα. Αφήνουν να επιδιορθώνονται ρωμέϊκα σπουδαία ιστορικά κτίρια, που οι εργασίες τους αφήνουν κέρδη στους εργολάβους της γείτονος, αλλά παράλληλα επιβάλλουν τέτοιες συνθήκες ζωής στους ομογενείς, ώστε αυτά να παρακμάζουν. Ο καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και εξωτερικής πολιτικής και βουλευτής της Α΄ Αθηνών κ. Άγγελος Μ. Συρίγος έγραψε ότι το ποσοστό των Ρωμιών επί του συνολικού πληθυσμού της Κωνσταντινούπολης ανέρχεται σε 0,009%. Με το δεδομένο ότι ο πληθυσμός της Πόλης είναι 15,5 εκατομμύρια περίπου (απογραφή 2023) οι Ρωμιοί σήμερα σε αυτήν, κατά τον κ. Συρίγο, είναι κάτω από 1.500. Το 1925 ήσαν περίπου 225.000, το 1993 2.500… Επί πλέον, ενώ στο εξωτερικό η τουρκική κυβέρνηση δεν αντιδρά στο να ενεργεί ο Πατριάρχης ως ο πρώτος σε πρεσβεία τιμής Προκαθήμενος στην
οικουμενική Ορθοδοξία, στο εσωτερικό εξακολουθεί να τον θεωρεί θρησκευτικό ηγέτη μόνο των Ρωμιών της Κωνσταντινούπολης.
Παρά τις άοκνες προσπάθειες 35 ετών επί Πατριαρχείας του και ενώ φέτος ο Οικ. Πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος συμπλήρωσε τα 86 του χρόνια δεν υπήρξε πρόοδος στο άνοιγμα της Σχολής της Χάλκης. Παρά τις παρεμβάσεις των ομογενών στην κυβέρνηση των ΗΠΑ και παρά τις κατά καιρούς αισιόδοξες προβλέψεις του Φαναρίου, η κυβέρνηση της γείτονος έχει έντονη τη γνωστή αντίληψή της περί παζαριού και δεν θα δώσει τίποτε χωρίς να ζητήσει δυσανάλογα ανταλλάγματα, που δεν τα δέχεται το Φανάρι, ούτε η οποιαδήποτε Ελληνική κυβέρνηση.
Το Οικ. Πατριαρχείο, εκτός από τα εσωτερικά του ζητήματα, αντιμετωπίζει και σοβαρά διορθόδοξα προβλήματα. Το μείζον είναι το προκληθέν σχίσμα στην Ορθόδοξη Εκκλησία, μετά από την διακοπή της μνημόνευσης του Οικ. Πατριάρχου από τον Πατριάρχη της Μόσχας και πασών των Ρωσιών και την εκ μέρους του Πατριαρχείου της Μόσχας διακοπή κάθε εκκλησιαστικής σχέσης με το Φανάρι, με το Ελληνορθόδοξο Πατριαρχείο Αλεξανδρείας και με τις Αυτοκέφαλες Ελληνορθόδοξες Εκκλησίες Κύπρου και Ελλάδος. Αυτό μετά την εκ μέρους του Φαναρίου και των άλλων τριών Ελληνορθοδόξων Εκκλησιών αναγνώριση των ευνοουμένων του κράτους της Ουκρανίας σχισματικών Επισκόπων και την έναρξη απάνθρωπων διωγμών σε βάρος του κανονικού Μητροπολίτου Ουκρανίας Ονουφρίου, καθώς και του κλήρου και του λαού, που παραμένουν πιστοί στο Πατριαρχείο της Μόσχας. Ο Οικ. Πατριάρχης και πολιτικοί παράγοντες έχουν κάνει εντατικές προσπάθειες να αναγνωρισθούν οι σχισματικοί της Ουκρανίας και από άλλα Πατριαρχεία και Αυτοκέφαλες Ορθόδοξες Εκκλησίες. Με διάφορες ευκαιρίες ο κ. Βαρθολομαίος είχε συναντήσεις με τους Προκαθημένους των Ορθοδόξων Εκκλησιών Αντιοχείας, Ρουμανίας και Βουλγαρίας, είχε επαφή με τον νέο Πατριάρχη Γεωργίας, καθώς επίσης φιλοξένησε στην Καππαδοκία τον νέο Αρχιεπίσκοπο Αλβανίας. Επίσης από ελληνικής πλευράς η Κυβέρνηση είχε συνεργασία με τους Πατριάρχες Αντιοχείας και Ιεροσολύμων. Έως την ώρα που γράφονται οι γραμμές αυτές οι προσπάθειες δεν έχουν αποτέλεσμα. Παραμένουν οι τέσσερις Ελληνορθόδοξες Εκκλησίες (Κωνσταντινουπόλεως, Αλεξανδρείας, Κύπρου και Ελλάδος) που έχουν αναγνωρίσει τους σχισματικούς της Ουκρανίας, ενώ οι δέκα υπόλοιπες Εκκλησίες (Αντιοχείας, Ιεροσολύμων, Μόσχας, Σερβίας, Βουλγαρίας, Ρουμανίας, Γεωργίας, Πολωνίας, Τσεχίας – Σλοβακίας, Αλβανίας) δεν τους έχουν αναγνωρίσει.
Άλλο πρόβλημα που αντιμετωπίζει το Οικ. Πατριαρχείο είναι αυτό της Εκκλησίας των Σκοπίων. Τον Μάϊο του 2022 αποκατέστησε την
κανονικότητα της γειτονικής σχισματικής Εκκλησίας και δέχτηκε ο Οικ. Πατριάρχης σε ευχαριστιακή κοινωνία την Ιεραρχία, τον κλήρο και τον λαό της. Για να προχωρήσει το Αυτοκέφαλο όμως ζήτησε η εν λόγω Εκκλησία να έχει το όνομα Αρχιεπισκοπή Αχρίδος και απέκλεισε να έχει τον τίτλο «Μακεδονική Εκκλησία» και οποιονδήποτε άλλον με παράγωγο της λέξεως Μακεδονία. Το θέμα περιεπλάκη, όταν το Πατριαρχείο της Σερβίας, από το οποίο αποσπάσθηκε η Εκκλησία των Σκοπίων, λίγες ημέρες μετά την απόφαση του Φαναρίου και συγκεκριμένα στις 5 Ιουνίου 2022, χορήγησε το Αυτοκέφαλο στην Ορθόδοξη Εκκλησία των Σκοπίων! Το αυτοκέφαλο αναγνώρισε και το Πατριαρχείο της Μόσχας με την ονομασία «Ορθόδοξη Εκκλησία της Μακεδονίας – Αρχιεπισκοπή Αχρίδος», ονομασία με την οποία το αναγνώρισε και το Πατριαρχείο της Σερβίας. Έως σήμερα το Οικουμενικό Πατριαρχείο δεν έχει αναγνωρίσει τη γειτονική Εκκλησία, αφού δεν τήρησε τον όρο της ονομασίας της χωρίς τη λέξη «Μακεδονία». Την Εκκλησία των Σκοπίων αναγνώρισε και τρίτη Σλαβική Εκκλησία, μετά από αυτές της Σερβίας και της Ρωσίας. Πρόκειται για το Πατριαρχείο της Βουλγαρίας, που την αναγνώρισε, «μέχρι πανορθοδόξου αποφάσεως περί του ονόματος» ως «Ορθόδοξη Εκκλησία της Δημοκρατίας της Βόρειας Μακεδονίας». Η Εκκλησία της Βουλγαρίας δεν αναγνώρισε τον τίτλο «Αρχιεπίσκοπος Αχρίδος» στον Προκαθήμενο της γειτονικής Εκκλησίας, διότι θεωρεί ότι ο εν λόγω τίτλος ανήκει στην Βουλγαρική Εκκλησία…
Ενέργειες με τις οποίες έχει καταστεί ακόμη εντονότερο το σχίσμα μεταξύ των Πατριαρχείων Κωνσταντινουπόλεως και Μόσχας είναι αφενός η παρουσία Ρώσων κληρικών στην Τουρκία και σε χώρες της Ασίας, και αφετέρου η επίσημη επίσκεψη του Οικουμενικού Πατριάρχου στη Λιθουανία και ο εκ μέρους του πρόσφατος ορισμός Πατριαρχικού Εξάρχου σε αυτήν την χώρα. Σημειώνεται ότι το σύνολο των Ορθοδόξων Χριστιανών στη Λιθουανία είναι Ρώσοι στην καταγωγή και ότι η Λιθουανική Ορθόδοξη Εκκλησία ανήκει εκκλησιαστικά στο Πατριαρχείο της Μόσχας, από τότε που ιδρύθηκε, το 1839, έως σήμερα. Πάντως είναι μια πραγματικότητα ότι η εν λόγω χώρα – μέλος της ΕΕ και του ΝΑΤΟ- ιστορικά τρέφει μιαν έντονη αντιπάθεια και εχθρότητα προς τη Ρωσία. Πιθανότατα λοιπόν η επίσκεψη του Οικ. Πατριάρχου στη Λιθουανία να προωθήσει κίνηση απόσπασης της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Λιθουανίας από το Πατριαρχείο της Μόσχας. Σημειώνεται ότι στη Λιθουανία επί συνολικού πληθυσμού 3.000.000 κατοίκων οι Ορθόδοξου Χριστιανοί είναι περίπου 120.000.
Το σχίσμα εντός της Ορθόδοξης Εκκλησίας έχει προκαλέσει την υποβάθμιση έως και την αναστολή των διαλόγων με τους ετεροδόξους, οι
δε σχεδιασμοί του Φαναρίου με τους Ρωμαιοκαθολικούς, περί κοινού εορτασμού του Πάσχα και προωθήσεως της ενώσεως δεν είναι δυνατόν να πραγματοποιηθούν μεμονωμένα από το Φανάρι, το οποίο αυτόν τον καιρό δεν επιθυμεί και μιαν Πανορθόδοξη συνάντηση των Προκαθημένων, γιατί έχει τεθεί ως προϋπόθεση γι’ αυτήν να συζητηθεί το εκκλησιαστικό ζήτημα της Ουκρανίας και το Φανάρι δεν το συζητεί. Τέλος στις δυσκολίες του προστίθεται και η εκ μέρους όλων των κατά τόπους Ορθοδόξων Εκκλησιών μη εφαρμογή των αποφάσεων της Συνόδου του Κολυμπαρίου, που δεν έχουν γίνει γνωστές στο μέγιστο μέρος των ανά την Οικουμένη Ορθοδόξων.-
