ΗΠΑ–Ιράν: Ραγδαίες είναι οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, καθώς ο Λευκός Οίκος εμφανίζεται να πιστεύει ότι βρίσκεται κοντά σε συμφωνία με το Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου και την έναρξη νέου κύκλου διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Σύμφωνα με το Axios, το σχέδιο αφορά μνημόνιο κατανόησης μίας σελίδας, με 14 βασικά σημεία, που θα ανοίγει δρόμο για συμφωνία μέσα σε περίοδο 30 ημερών.
Το Reuters μετέδωσε ότι το υπό συζήτηση πλαίσιο προβλέπει μορατόριουμ στον εμπλουτισμό ουρανίου από το Ιράν, άρση κυρώσεων από τις ΗΠΑ, αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων και σταδιακή άρση των περιορισμών στη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ. Την ίδια ώρα, το Associated Press μεταδίδει ότι η Κίνα ζητά «πλήρη κατάπαυση του πυρός» και άμεση επιστροφή στη διπλωματία.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές που παρακολουθούν τις επαφές, η Ουάσινγκτον περιμένει απαντήσεις της Τεχεράνης μέσα στις επόμενες 48 ώρες. Το κρίσιμο σημείο είναι η διάρκεια του μορατόριουμ στον πυρηνικό εμπλουτισμό. Το Ιράν φέρεται να πρότεινε πενταετή παύση, ενώ οι ΗΠΑ ζητούσαν αρχικά 20 χρόνια. Το σενάριο που συζητείται πλέον κινείται μεταξύ 12 και 15 ετών.
Παρέμβαση Πεκίνου
Καθοριστικός παράγοντας των τελευταίων ωρών είναι η παρέμβαση της Κίνας. Ο Κινέζος υπουργός Εξωτερικών Ουάνγκ Γι, μετά τη συνάντησή του στο Πεκίνο με τον Ιρανό ομόλογό του Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε ότι η περιοχή βρίσκεται σε κρίσιμο σημείο μετάβασης «από τον πόλεμο στην ειρήνη». Παράλληλα, ζήτησε την άμεση αποκατάσταση της ασφαλούς ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Το Πεκίνο στηρίζει το δικαίωμα του Ιράν στην ειρηνική χρήση της πυρηνικής ενέργειας, αλλά ταυτόχρονα πιέζει για αποκλιμάκωση, καθώς η αστάθεια στον Περσικό Κόλπο απειλεί την παγκόσμια οικονομία και την ενεργειακή ασφάλεια.
Στο vimaorthodoxias.gr μίλησαν διεθνείς αναλυτές από τις ΗΠΑ και τη Γαλλία. Ο Αμερικανός αναλυτής Michael Anderson εκτιμά ότι «η κυβέρνηση Τραμπ θέλει μια γρήγορη πολιτική επιτυχία που θα σταματήσει την ενεργειακή αιμορραγία και θα ανοίξει τον δρόμο για ελεγχόμενη διαπραγμάτευση». Από την πλευρά του, ο Γάλλος γεωπολιτικός αναλυτής Jean-Pierre Laurent σημειώνει ότι «η Κίνα δεν λειτουργεί απλώς ως παρατηρητής, αλλά ως εγγυητής σταθερότητας για τα δικά της ενεργειακά συμφέροντα».
Ορμούζ και πετρέλαιο
Το μεγάλο διακύβευμα παραμένουν τα Στενά του Ορμούζ. Από εκεί περνά σημαντικό ποσοστό της παγκόσμιας παραγωγής υδρογονανθράκων και κάθε ένταση μεταφράζεται άμεσα σε άνοδο τιμών. Το Reuters μετέδωσε ότι οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν μετά τις πληροφορίες για πρόοδο στις συνομιλίες, με το Brent να καταγράφει ισχυρή πτώση μετά το ράλι των προηγούμενων ημερών.
Στην Αθήνα, το Υπουργείο Εξωτερικών παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, καθώς μια νέα ενεργειακή κρίση θα επηρέαζε άμεσα την Ευρώπη και την Ελλάδα. Παράλληλα, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας βρίσκεται σε επιφυλακή για πιθανές επιπτώσεις στις τιμές ενέργειας, ενώ το Υπουργείο Ναυτιλίας παρακολουθεί τις κινήσεις στη διεθνή ναυσιπλοΐα, καθώς ελληνόκτητα πλοία δραστηριοποιούνται σε κρίσιμες θαλάσσιες διαδρομές.
Το πυρηνικό παζάρι
Στο τραπέζι βρίσκεται και η πιθανή απομάκρυνση ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού από το Ιράν, κάτι που μέχρι πρόσφατα η Τεχεράνη απέρριπτε. Εξετάζεται επίσης ενισχυμένο καθεστώς επιθεωρήσεων, ακόμη και αιφνιδιαστικοί έλεγχοι από διεθνείς επιθεωρητές.
Το σχέδιο δεν αποτελεί ακόμη τελική συμφωνία. Είναι, όμως, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους που επικαλείται το Axios, το πιο προχωρημένο σημείο επαφής από την έναρξη της κρίσης. Εάν υπογραφεί, θα οδηγήσει σε άμεση παύση εχθροπραξιών και σε περίοδο 30 ημερών για λεπτομερείς συνομιλίες.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η Τεχεράνη θα δεχθεί τους όρους χωρίς να θεωρηθεί ότι υποχωρεί υπό πίεση. Ο Αραγτσί δήλωσε ότι το Ιράν θα αποδεχθεί μόνο «δίκαιη και ολοκληρωμένη συμφωνία», στέλνοντας μήνυμα στο εσωτερικό ακροατήριο ότι η διπλωματία δεν σημαίνει παράδοση.
Οι επόμενες ώρες θεωρούνται καθοριστικές. Αν η συμφωνία προχωρήσει, μπορεί να αλλάξει ολόκληρη την εικόνα στη Μέση Ανατολή. Αν καταρρεύσει, ο κίνδυνος νέας στρατιωτικής ανάφλεξης στα Στενά του Ορμούζ παραμένει ανοιχτός.
