ΗΠΑ: Η εικόνα των σύγχρονων πολέμων αλλάζει δραματικά. Από την Ουκρανία μέχρι τη Μέση Ανατολή, το παιχνίδι δεν το κερδίζουν πλέον μόνο τα υπερσύγχρονα οπλικά συστήματα δισεκατομμυρίων, αλλά μικρά, φθηνά και ευέλικτα drones.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Η σύγκρουση ανάμεσα στο Ιράν και τον άξονα ΗΠΑ–Ισραήλ φέρνει στο προσκήνιο μια νέα πραγματικότητα: ο πόλεμος της «ασύμμετρης οικονομίας».
Σύμφωνα με αναλύσεις που δημοσιεύονται σε διεθνή πρακτορεία όπως το Reuters, το χαμηλό κόστος παραγωγής των ιρανικών drones είναι το βασικό όπλο της Τεχεράνης. Το Ιράν δεν προσπαθεί να συναγωνιστεί τεχνολογικά τις ΗΠΑ. Αντίθετα, επενδύει σε ποσότητα, επιμονή και κορεσμό των αμυντικών συστημάτων.
Μικρό κόστος – τεράστιο αποτέλεσμα
Το χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το Shahed-136. Πρόκειται για ένα drone καμικάζι που κοστίζει από 20.000 έως 50.000 δολάρια. Παρά το χαμηλό κόστος, μπορεί να πλήξει στόχους με ακρίβεια και να προκαλέσει σημαντικές ζημιές.
Το κρίσιμο σημείο, όμως, είναι η στρατηγική χρήσης του. Δεν εκτοξεύεται ένα drone, αλλά δεκάδες ή και εκατοντάδες ταυτόχρονα. Με αυτόν τον τρόπο, ακόμα κι αν τα περισσότερα καταρριφθούν, κάποια θα περάσουν.
Και εδώ ξεκινά το πραγματικό πρόβλημα για τις ΗΠΑ.
Η «κακή εξίσωση» της αεράμυνας
Για να καταρριφθεί ένα drone των 30.000 δολαρίων, χρησιμοποιείται συχνά ένας πύραυλος Patriot που κοστίζει περίπου 4 εκατομμύρια δολάρια. Δηλαδή, το κόστος άμυνας είναι πολλαπλάσιο του κόστους επίθεσης.
Σύμφωνα με στοιχεία του U.S. Department of Defense, αυτή η αναλογία δεν είναι βιώσιμη σε μακροχρόνια σύγκρουση. Το ίδιο επιβεβαιώνεται και από εκθέσεις της RAND Corporation, που κάνουν λόγο για «οικονομική παγίδα» στην αεράμυνα.
Αντίστοιχα, το σύστημα THAAD φτάνει τα 15 εκατομμύρια ανά αναχαίτιση, δημιουργώντας μια τεράστια οικονομική πίεση.
Γιατί αντέχει το Ιράν
Το Ιράν έχει επενδύσει εδώ και χρόνια σε αυτή τη στρατηγική. Έχει δημιουργήσει ένα δίκτυο παραγωγής και εξαγωγής drones σε συμμάχους και οργανώσεις, όπως οι Χούθι και η Χεζμπολάχ.
Η φιλοσοφία είναι απλή:
- Μαζική παραγωγή
- Χαμηλό κόστος
- Συνεχής πίεση στον αντίπαλο
Σύμφωνα με το CSIS, η Τεχεράνη έχει καταφέρει να μετατρέψει τα drones σε «πολλαπλασιαστή ισχύος», παρά τις οικονομικές κυρώσεις.
Αυτός είναι και ο λόγος που, παρά την τεχνολογική υπεροχή των αντιπάλων της, συνεχίζει να αντέχει.
Το μάθημα από την Ουκρανία
Ο πόλεμος στην Ουκρανία επιβεβαίωσε την ίδια τάση. Το Κίεβο παρήγαγε εκατομμύρια drones, ενώ η Ρωσία προσαρμόστηκε γρήγορα χρησιμοποιώντας ιρανική τεχνολογία.
Η μαζική χρήση drones έχει αλλάξει:
- Την αναγνώριση στόχων
- Την ακρίβεια χτυπημάτων
- Την ταχύτητα επιχειρήσεων
Σύμφωνα με το NATO, τα drones αποτελούν πλέον βασικό εργαλείο μάχης και όχι απλώς υποστηρικτικό μέσο.
Η απάντηση των ΗΠΑ – νέα drones χαμηλού κόστους
Οι ΗΠΑ αναγκάστηκαν να προσαρμοστούν. Έτσι δημιουργήθηκαν τα LUCAS drones (Low-Cost Unmanned Combat Aerial System), με κόστος περίπου 35.000 δολάρια.
Η λογική είναι ίδια με του Ιράν:
- Φθηνά
- Μαζικά
- Αναλώσιμα
Παράλληλα, παραμένουν σε χρήση τα γνωστά MQ-9 Reaper, τα οποία όμως κοστίζουν περίπου 30 εκατομμύρια δολάρια ανά μονάδα, γεγονός που περιορίζει τη χρήση τους σε ειδικές αποστολές.
Τα «έξυπνα» όπλα κατά drones
Για την αντιμετώπιση των swarm drones, οι ΗΠΑ αναπτύσσουν εξειδικευμένα συστήματα:
- DroneHunter F700 (παγιδεύει drones με δίχτυ)
- Coyote (μικρός πύραυλος αναχαίτισης)
Τα συστήματα αυτά αναλύονται και από την DARPA, η οποία επενδύει σε τεχνολογίες αυτόνομης άμυνας.
Ωστόσο, ακόμη και αυτά έχουν υψηλό κόστος, κάτι που δεν λύνει πλήρως το πρόβλημα.
