Βέροια: Ο Εσπερινός της Συγχωρήσεως στον Ιερό Ναό Οσίου Αντωνίου

Βέροια: Την Κυριακή της Τυρινής το εσπέρας ο Μητροπολίτης Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας κ. Παντελεήμων χοροστάτησε στον Εσπερινό της Συγχωρήσεως και κήρυξε το θείο Λόγο στον Ιερό Ναό Οσίου Αντωνίου, πολιούχου Βεροίας.

Συγχοροστάτησαν οι Επίσκοποι Πράχοβας κ. Τιμόθεος και Δομενίκου κ. Αθηναγόρας, ο οποίος νωρίτερα χοροστάτησε στον Εσπερινό της Συγχωρήσεως στον Μητροπολιτικό Ιερό Ναό Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Ναούσης.

Στο τέλος του Εσπερινού ο Σεβασμιώτατος ανέγνωσε την συγχωρητική ευχή και ζήτησε πρώτος συγχώρηση για τυχόν λάθη και παραλείψεις του στην άσκηση της διακονίας του, ενώ ευχήθηκε σε όλους «καλή Σαρακοστή».

Ομιλία Σεβασμιωτάτου

«Εγκρατεία την σάρκα, ταπεινώσαι πάντες σπουδάσωμεν».

Με αυτή την προτροπή απευθύνθηκε πρό ολίγου ο ιερός της Εκκλησίας υμνογράφος προς όλους εμάς πού, ακολουθώντας την ευσεβή παράδοση της Αγίας μας Εκκλησίας προετοιμαζόμεθα για να εισέλθουμε από αύριο στο μέγα της νηστείας πέλαγος, για να εισέλθουμε στην περίοδο της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής, στην περίοδο της προετοιμασίας για τα Πάθη και την Ανάσταση του Κυρίου μας.

Και δεν είναι ασφαλώς τυχαίο το γεγονός ότι η προτροπή αυτή αρχίζει με μία λέξη, με μία αρετή, την οποία καλούμεθα να ασκήσουμε και να αποκτήσουμε, γιατί είναι καθοριστική για όλη την πνευματική μας πορεία. Είναι καθοριστική όχι μόνο για την πρόοδό μας στο στάδιο των αρετών της Μεγάλης Τεσσαρακοστής αλλά και για την πνευματική πρόοδό μας σε όλη μας τη ζωή.

Και ποιά είναι η λέξη και η αρετή αυτή; Είναι η εγκράτεια.

«Εγκρατεία την σάρκα, ταπεινώσαι πάντες σπουδάσωμεν». Άς αγωνισθούμε όλοι να ταπεινώσουμε τη σάρκα μας με την εγκράτεια.

Τι είναι όμως η εγκράτεια;

Την απάντηση μας την δίδει απλά και κατανοητά ο μέγας πατήρ και θεολόγος της Εκκλησίας μας, ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός λέγοντας: «Εγκράτειά εστιν αμαρτίας αναίρεσις, παθών απαλλοτρίωσις, σώματος νέκρωσις …, ζωής πνευματικής αρχή, των αιωνίων αγαθών πρόξενος».

Η εγκράτεια δηλαδή είναι αυτή που ακυρώνει και καταργεί την αμαρτία, αυτή που μας απομακρύνει και μας αποξενώσει από τα πάθη. Είναι ακόμη νέκρωση του σώματος μέχρι ακόμη και αυτά τα φυσικά πάθη και τις επιθυμίες. Είναι η αρχή της πνευματικής ζωής και η πρόξενος των αιωνίων αγαθών.

Εγκράτεια είναι, για να το πούμε με μία φράση, η αρετή και η μέθοδος εκείνη που μας βοηθά να κυριαρχούμε εμείς στον εαυτό μας, στην ψυχή και το σώμα μας, και να μην γινόμεθα έρμαια των αδυναμιών, των παθών, των επιθυμιών η των ηδονών και των προκλήσεων του κόσμου.

Εγκράτεια είναι να κρατούμε εμείς το πηδάλιο της ζωής μας και της ψυχής μας και να μην αφήνουμε το πλοίο να παρασύρεται από τις τρικυμίες ούτε να ελκύεται από όσα ευχάριστα και διασκεδαστικά συναντά στη διαδρομή, ούτε ακόμη να ενδίδει στη ραθυμία και την αδιαφορία και χάνει τον στόχο και τον προορισμό του.

Ο Θεός μας έπλασε από πηλό, αλλά κατ᾽ εικόνα και καθ᾽ ομοίωσίν του. Μάς έδωσε δηλαδή τη δυνατότητα να τον ομοιάσουμε, αξιοποιώντας το χάρισμα του «κατ᾽ εικόνα» και την πνοή ζωής την οποία ενεφύσησε μέσα μας.

Αν αφήσουμε τον πηλό να κυριαρχήσει, αν αφήσουμε την ύλη να μας κατευθύνει, τότε δεν θα μπορούμε να ελέγξουμε την πορεία μας, που θα είναι καταστροφική, όπως ήταν και των πρωτοπλάστων, οι οποίοι ενέδωσαν στην επιθυμία να δοκιμάσουν τον απαγορευμένο καρπό που τους προσέφερε ο όφις, και τελικά στερήθηκαν τον παράδεισο και την κοινωνία με τον Θεό, γιατί δεν αξιοποίησαν την εγκράτεια.

Κάποιοι νομίζουν ότι η άσκηση της εγκρατείας και η πνευματική ζωή είναι δύσκολη υπόθεση, γιατί χρειάζεται αγώνας, γιατί απαιτείται προσπάθεια, γιατί είναι απαραίτητο να επιβληθείς στον εαυτό σου, για να μην φάς κάποιες τροφές, για να μην οργισθείς, ακόμη και όταν αδικείσαι, για να μην κατακρίνεις, για να μην αφήνεις τον εαυτό σου να άγεται και να φέρεται από τις επιθυμίες του. Είναι όντως δύσκολη υπόθεση η εγκράτεια, αλλά όποιος αγωνίζεται για να νικήσει με την εγκράτεια τον εαυτό του και να ταπεινώσει το σώμα του, αυτός έχει τη χάρη και τη βοήθεια του Θεού.

Αντίθετα, όπως δεν ασκεί την εγκράτεια και αφήνει τον εαυτό του ελεύθερο και ανεξέλγκτο, αυτός αντιμετωπίζει άλλες δυσκολίες. Γιατί ούτε η οργή έχει τέλος, ούτε η πλεονεξία, ούτε η γαστριμαργία, ούτε η κατάκριση ούτε οι άλλες αδυναμίες και αμαρτωλές επιθυμίες. Γι᾽ αυτό και αν υποχωρήσουμε μία φορά σε κάποια από αυτές και ενδώσουμε, τότε μας πιέζει να υποχωρούμε όλο και περισσότερο, να ενδίδουμε κάθε φορά και ακόμη πιό πολύ και τελικά καταντούμε δέσμιοι των παθών μας, χωρίς να μπορούμε να ανταποκριθούμε στις απαιτήσεις τους.

Γι᾽ αυτό άς ακούσουμε την προτροπή του ιερού υμνογράφου. Άς ακούσουμε τους λόγους του ιερού πατρός, του αγίου Ιωάννου του Δαμασκηνού, ο οποίος μας συστήνει την εγκράτεια ως αρχή της πνευματικής ζωής και ως πρόξενο των αιωνίων αγαθών τα οποία υπόσχεται ο Θεός, και άς αγωνισθούμε να αποκτήσουμε τη μεγάλη αυτή αρετή, με τη βοήθεια της οποίας γινόμεθα, όπως λέγει και πάλι ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός, «ναός Θεού», επειδή δεν υπάρχουν οι γήινες μέριμνες που διασπούν τον νού μας και μας στερούν από τη διαρκή μνήμη του Θεού, ώστε να αξιωθούμε και εμείς «εν καθαρά καρδία» να εορτάσουμε τα Πάθη και την Ανάσταση του Κυρίου μας και να αναστηθούμε μαζί του.