ΑΘΗΝΩΝ ΙΕΡΩΝΥΜΟΣ: Στον δημόσιο λόγο της Εκκλησίας, η έλευση της νέας χρονιάς δεν αντιμετωπίζεται ως ένα απλό ημερολογιακό πέρασμα, αλλά ως υπαρξιακό γεγονός.
Επιμέλεια: Γιώργος Θεοχάρης
Σε στοχαστικό άρθρο του στον «Ελεύθερο Τύπο», ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ.κ. Ιερώνυμος Β΄ θέτει στο επίκεντρο τον άνθρωπο, τον χρόνο και την ευθύνη που γεννά η ίδια η συνείδηση της ιστορικής πορείας.
Η αλλαγή του έτους, όπως επισημαίνει, δεν είναι τυπικό ορόσημο, αλλά ευκαιρία αυτογνωσίας. Είναι οι μνήμες, οι στόχοι και τα όνειρα που «προσδίδουν ποιότητα στον αντικειμενικό χρόνο που κυλά ερήμην ημών», μετατρέποντάς τον σε προσωπικό και βιωμένο χρόνο. Ο άνθρωπος, σαν καλλιτέχνης, καλείται να πάρει απόσταση από τη φευγαλέα στιγμή και να δεξιωθεί τον κόσμο στην ψυχή του, μοιραζόμενος με τους άλλους το όραμα μιας μεταμορφωμένης πραγματικότητας.
Ο Μακαριώτατος περιγράφει τη νέα χρονιά ως «ένα υφάδι ενδεχομένων», όπου οι ελπίδες και οι ευχές αντιπαλεύουν την επέλαση του κακού πάνω στον καμβά της ανθρώπινης Ιστορίας. Ο χρόνος δεν κυλά ουδέτερα· αποκτά νόημα μόνο σε σχέση με τον άνθρωπο που στέκεται απέναντί του, που κοιτά προς τα εμπρός ή αναστοχάζεται το παρελθόν. Το μέλλον ανοίγεται μπροστά μας, ενώ το παρελθόν μένει πίσω, όχι ως βάρος αλλά ως μνήμη που παιδαγωγεί.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην έννοια του χρόνου ως «καιρού», δηλαδή ως ευκαιρίας. Ο βιβλικός λόγος «ιδού νυν καιρός ευπρόσδεκτος, ιδού νυν ημέρα σωτηρίας» φωτίζει τη σημασία του παρόντος ως της μόνης στιγμής που ο άνθρωπος έχει πραγματικά στην εξουσία του. Εκεί καλείται να εργαστεί το μυστήριο της δικής του σωτηρίας, αλλά και τη σωτηρία του κόσμου, μέσα από πράξεις ευθύνης και αγάπης.
Από αυτή την αφετηρία, ο Αρχιεπίσκοπος καλεί σε κοινή δράση για έναν καλύτερο κόσμο, με δικαιοσύνη, ισότητα και ηθικά κριτήρια. Προειδοποιεί για τους κινδύνους της ιδιοτέλειας, του ναρκισσισμού και της άκριτης χρήσης της τεχνολογίας, που απειλούν να αλλοιώσουν την ανθρώπινη σχέση και την κοινωνική συνοχή. Κλείνοντας, εκφράζει ευχές για πνευματική εγρήγορση και νήψη, με προσευχή για ειρήνη σε διεθνές και προσωπικό επίπεδο, για υγεία και ευλογία σε κάθε άνθρωπο και ιδιαίτερη μέριμνα για την πατρίδα.
Αναλυτικά ολόκληρο το άρθρο του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ.κ. Ιερωνύμου:
Η έναρξη κάθε νέας χρονιάς γίνεται πάντοτε αφορμή στοχασμού και ευχών. Είναι οι μνήμες και οι στόχοι και τα όνειρα που προσδίδουν ποιότητα στον αντικειμενικό χρόνο που κυλά ερήμην ημών. Γίνεται χρόνος δικός μας, υποκειμενικός, παίρνουμε, όπως ο καλλιτέχνης, απόσταση από την φευγαλέα στιγμή και δεξιωνόμαστε τον κόσμο στην ψυχή μας, μοιραζόμαστε το όραμα μιας μεταμορφωμένης πραγματικότητας με τους αγαπημένους.
Η νέα χρονιά, ένα υφάδι ενδεχομένων, με τις ελπίδες και τις ευχές να αντιπαλεύουν την επέλαση του κακού επάνω στον καμβά της ανθρώπινης Ιστορίας, θα γίνει και πάλι το στάδιο του δικού μας αγώνα και της ευθύνης. «Του μέλλοντος ἡ μέρες στέκοντ΄ εμπροστά μας σα μια σειρά κεράκια ἀναμένα», ενώ «Ἡ περασμένες μέρες πίσω μένουν», γράφει ὁ Αλεξανδρινός ποιητής. Αλλά η ροή του χρόνου συμβαίνει πάντα σε σχέση με εμάς που κοιτούμε προς τα εμπρός ή προς τα πίσω.
Ο αληθινός άνθρωπος
Η εορτή των Χριστουγέννων φανερώνει τον Θεάνθρωπο και μας προσφέρει το αρχέτυπο του ανθρώπου, τον αληθινό άνθρωπο. Η σχέση μας μαζί Του μας μαθαίνει πώς να ζούμε, πώς σαρκώνεται η αλήθεια και η ζωή, πώς τελικά νικιέται ο θάνατος. Είναι ακριβώς στο πρόσωπο του ταπεινού Βρέφους της Βηθλεέμ και νικητού της Ιστορίας που οι αξίες αυτές, στις οποίες θέλουμε να θεμελιώνουμε τον πολιτισμό μας, έλαβαν υπόσταση.
Στην προοπτική αυτής της σχέσης όλα, τα ζοφερά και τα καλά, όλα, ακόμα και τα σημεία που στερεύουν οι ανθρώπινες δυνατότητες και είναι αδήριτη η φθορά, μπορούν να αποκαλύπτουν ένα νόημα στη ζωή του καθενός. Στην πνευματική μας παράδοση ο χρόνος μπορεί να γίνεται «καιρός», που σημαίνει ευκαιρία για την λειτουργία του μυστηρίου της σχέσης του ανθρώπου με τον Θεό. Ο βιβλικός στίχος «ιδού νυν καιρός ευπρόσδεκτος, ιδού νυν ημέρα σωτηρίας» τονίζει την σημασία του παρόντος, της μόνης στιγμής που κάθε άνθρωπος έχει στην εξουσία του, για να εργαστεί το μυστήριο της δικής του σωτηρίας και της σωτηρίας του κόσμου.
Οφείλουμε να ενώσουμε τις δυνάμεις μας για έναν καλύτερο κόσμο. Με συμμετοχή στις κοινές δράσεις για την ευημερία των ανθρώπων, την δικαιοσύνη και την ισότητα. Με ανάδειξη των ηθικών κριτηρίων, σε μια εποχή που η ανθρώπινη ιδιοτέλεια με εργαλείο την νέα τεχνολογία φαίνεται απειλητική. Σε μια εποχή που ο ναρκισσισμός επιδιώκει να ορίζει αυθαίρετα και να περιφρονεί τη φυσική τάξη. Με προσευχή τέλος για την επικράτηση της ειρήνης, στο επίπεδο των διεθνών σχέσεων ως το επίπεδο της εσωτερικής ζωής του ανθρώπου.
Εύχομαι λοιπόν η νέα χρονιά να μας βρει σε πνευματική εγρήγορση, σε κατάσταση νήψης, όπως λέμε στην πνευματική μας παράδοση. Εύχομαι ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός να ευλογήσει όλες τις καλές προσπάθειες, να φωτίζει τους ηγέτες προς όφελος των λαών, να χαρίζει αγαθά και υγεία σε κάθε σπιτικό και σε κάθε άνθρωπο, ιδιαιτέρως να ευλογεί την πατρίδα μας. Οι ευχές μου εξάλλου για την καλὴ πορεία της εφημερίδας «Ελεύθερος Τύπος» πηγάζουν εκ βάθους καρδίας.
(Φωτογραφία: Χρήστος Μπόνης)
