ΟΠΕΚΕΠΕ: Με την Ελλάδα να αναμένει την επίσημη έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μετά την υποβολή της 3ης τροποποίησης του Στρατηγικού Σχεδίου ΚΑΠ από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, νέα δεδομένα διαμορφώνονται στα eco-schemes του 2026, επηρεάζοντας χιλιάδες αγρότες και κτηνοτρόφους.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
News: Η αγωνία στην ύπαιθρο είναι έκδηλη, καθώς οι πρόσθετοι έλεγχοι του ΟΠΕΚΕΠΕ και οι τεχνικές αλλαγές στο ΟΣΔΕ οδηγούν σε καθυστερήσεις που «σφίγγουν» οικονομικά τις εκμεταλλεύσεις ενόψει των πληρωμών τσεκ και Μ23.
Την ίδια στιγμή, ανώτατα στελέχη του ΥΠΑΑΤ διαβεβαιώνουν πως «δεν υπάρχει δεύτερο πλάνο», με τον υπουργό Κώστα Τσιάρα να επιμένει ότι στόχος είναι οι πληρωμές να γίνουν εντός Νοεμβρίου, παρά το γεγονός ότι η αγορά έχει αρχίσει να αμφισβητεί ανοιχτά τα χρονοδιαγράμματα, όπως μετέφερε στο tilegrafimanews.gr κλιμάκιο παραγωγών μετά τις τελευταίες συναντήσεις με παράγοντες της Αθήνας.
Τι αλλάζει στα eco-schemes – Η «λεπτομέρεια» που κόβει χρήματα
Στην πρώτη μεγάλη αλλαγή, η χώρα μας ενημέρωσε την Κομισιόν ότι η Δράση 2 για περιοχές οικολογικής εστίασης δεν θα χρηματοδοτεί πλέον τη διατήρηση των μη παραγωγικών στοιχείων του τοπίου, αλλά μόνο τη δημιουργία τους.
Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι η επιδότηση των 2,5 €/στρέμμα (ή 4,5 €/στρέμμα μαζί με φυτά-ξενιστές) δεν θα δίνεται κάθε χρόνο, αλλά μόνο κατά την αρχική εγκατάσταση. Αγρότες που δούλευαν με βάση την παλιά λογική μιλούν ήδη για «απώλειες πάνω από 50% στη διετία», καθώς το μέτρο χάνει τον ετήσιο χαρακτήρα του.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα, σύμφωνα με στοιχεία που εξέτασε το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, δείχνει ότι εκμετάλλευση 200 στρεμμάτων σκληρού σιταριού θα λάβει συνολική ενίσχυση 900 ευρώ για την εφαρμογή αγρανάπαυσης (9%) και φυτών ξενιστών (1%), αντί για επαναλαμβανόμενη στήριξη κάθε χρόνο.
Παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι η αλλαγή αυτή θα επηρεάσει κυρίως όσους έχουν μεγάλες εκτάσεις με ετήσιες καλλιέργειες, οδηγώντας σε σημαντική αναπροσαρμογή του οικονομικού προγραμματισμού.
Μετακινούμενοι κτηνοτρόφοι: από το στρέμμα στις ΜΖΚ
Η δεύτερη σημαντική αλλαγή αφορά τη Δράση 7 – Περιβαλλοντική διαχείριση κτηνοτροφικών συστημάτων, όπου η ενίσχυση περνάει από το στρέμμα στις μονάδες ζωικού κεφαλαίου (ΜΖΚ).
Τα ποσά διαμορφώνονται ως εξής:
• 11–74 €/ΜΖΚ για βοοειδή
• 17–85 €/ΜΖΚ για αιγοπρόβατα
Πρόκειται για σοβαρή αναδιάταξη του τρόπου υπολογισμού, ιδιαίτερα για τους αιγοπροβατοτρόφους που παραδοσιακά διατηρούν μεγάλα κοπάδια σε μικρότερες εκτάσεις.
Όμως εδώ υπάρχει ένα κρίσιμο στοιχείο: το μέτρο δεν εφαρμόζεται από την πλειοψηφία των κτηνοτρόφων, αφού η πύκνωση βόσκησης απαιτεί τεκμηρίωση που ελάχιστες μονάδες μπορούν να παράσχουν. Το tilegrafimanews.gr έχει ήδη λάβει καταγγελίες ότι νέα κριτήρια θα αποκλείσουν ακόμη και μονάδες που μέχρι πέρσι θεωρούνταν «καθαρά δικαιούχες».
Στο επίκεντρο η καθυστέρηση: «Δεν υπάρχει δεύτερο πλάνο» λέει το ΥΠΑΑΤ
Την ώρα που οι αλλαγές δημιουργούν αναστάτωση, ο αγροτικός κόσμος προτεραιοποιεί ένα και μόνο θέμα: πότε θα πληρωθεί το τσεκ και το Μ23.
Σε συνέντευξή του, ο υπουργός Κ. Τσιάρας επέμεινε ότι θα τηρηθεί το χρονοδιάγραμμα, παρά τους πρόσθετους ελέγχους που ζήτησε η ΕΕ. Ο ΟΠΕΚΕΠΕ, ο οποίος λειτουργεί πλέον σε αυστηρό καθεστώς εποπτείας, έχει υποχρεωθεί να εφαρμόσει νέα μοντέλα διασταυρώσεων – κάτι που οδηγεί σε παρατεταμένες καθυστερήσεις.
Σύμφωνα με τεχνικούς της αγοράς που συνεργάζονται με το ΟΠΕΚΕΠΕ, οι διασταυρώσεις αυτές αφορούν:
• παραδόσεις γάλακτος,
• ζυγολογήσεις κρέατος,
• τιμολόγια ζωοτροφών,
• αντιστοίχιση ΜΑΑΕ – Μητρώου Ζωικού Κεφαλαίου.
Έμπειροι χειριστές ΟΣΔΕ εκτιμούν ότι, αν δεν δοθεί πολιτική απόφαση επιτάχυνσης, το χρονοδιάγραμμα θα πιεστεί έως και τις 5–10 Δεκεμβρίου, με ορατό τον κίνδυνο νέου εκνευρισμού.
Πληρωμές – Το μεγάλο παζλ: τσεκ, Μ23 και οκτώ παλιά προγράμματα
Το υπουργείο, πάντως, διαβεβαιώνει ότι τα χρήματα είναι «απόλυτα διασφαλισμένα». Σε κάθε περίπτωση, το χρονοδιάγραμμα Νοεμβρίου περιλαμβάνει:
• Βασική ενίσχυση / Ενισχύσεις Πρασινίσματος
• Μέτρο 23 – Αποζημιώσεις ευλογιάς
• Εκκαθάριση 8 παλαιών προγραμμάτων
Εκείνο που δεν λέγεται δημόσια είναι ότι το πληροφοριακό σύστημα του ΟΠΕΚΕΠΕ δεν είναι ακόμη έτοιμο να «τρέξει» ταυτόχρονα όλες τις φάσεις, γεγονός που έχει σημάνει συναγερμό στους παρόχους.
Οικονομικοί αναλυτές που μίλησαν μαζί μας αναφέρουν ότι το ισχυρότερο ενδεχόμενο είναι η τμηματική πληρωμή, «σε δύο κύματα», κάτι που «θα γίνει αλλά δεν θα ανακοινωθεί επίσημα», όπως λένε χαρακτηριστικά.
Ευλογιά: το δεύτερο μεγαλύτερο πρόβλημα της χώρας
Ο υπουργός ήταν επίσης αιχμηρός για το θέμα της ευλογιάς, το οποίο χαρακτήρισε «δεύτερο μεγαλύτερο πρόβλημα του πρωτογενούς τομέα». Δεν υπάρχει διαθέσιμο εμβόλιο, ενώ η Ελλάδα παρέχει τη μεγαλύτερη αποζημίωση στην ΕΕ, 250 ευρώ ανά ζώο, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος κυμαίνεται στα 80–110 ευρώ.
Μέχρι σήμερα, έχουν καταβληθεί:
• 48 εκατ. € για θανατωθέντα ζώα
• 44 εκατ. € για ζωοτροφές μέσω de minimis
Πληροφορίες από το ΕΛΓΟ-Δήμητρα αναφέρουν ότι η επιστημονική επιτροπή επιμένει πως ο εμβολιασμός δεν ενδείκνυται, ενώ ο κλάδος ζητά πιο καθαρό «οδικό χάρτη» για το πότε θα αρχίσει η έξοδος από την κρίση.
Τι σημαίνουν οι αλλαγές για το 2026 – και τι φοβούνται οι αγρότες
Με βάση τα όσα οριστικοποιήθηκαν στην τροποποίηση:
• τα eco-schemes γίνονται πιο «συγκεκριμένα», αλλά λιγότερο ελκυστικά,
• οι ετήσιες ενισχύσεις μετατρέπονται σε ενισχύσεις «μιας φοράς»,
• ενισχύονται τα κοπάδια που τεκμηριώνουν παραγωγή, αλλά
• αυξάνονται τα εμπόδια για μικρές εκμεταλλεύσεις.
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η ΚΑΠ «κλείνει» προς μοντέλα μεγαλύτερων, πιο συγκεντρωμένων μονάδων. Όπως σημείωσαν στο tilegrafimanews.gr δύο γεωτεχνικοί που παρακολούθησαν τη διαδικασία τροποποίησης, «το 2026 θα είναι το πιο σκληρό έτος εφαρμογής της νέας ΚΑΠ, γιατί τώρα μπαίνει στην πλήρη ωρίμανση».
Η μεγάλη αγωνία – θα πληρωθούν όλα τον Νοέμβριο;
Η πραγματικότητα είναι ότι οι αλλαγές στα eco-schemes, όσο σημαντικές κι αν είναι, περνούν σε δεύτερη μοίρα μπροστά στο μείζον ερώτημα: πότε θα μπουν τα χρήματα στους λογαριασμούς.
Οι παραγωγοί έχουν ήδη προειδοποιήσει πως «ο Νοέμβριος δεν σηκώνει άλλη καθυστέρηση», ενώ οι αγρότες της Θεσσαλίας μιλούν για «εξάντληση κάθε αντοχής» μετά την ευλογιά, τις ζημιές και τον πληθωρισμό.
Εάν το χρονοδιάγραμμα τραβήξει, η πίεση στον πρωτογενή τομέα θα γίνει ασφυκτική. Αν όμως τηρηθεί, θα πρόκειται για ένα από τα πιο κρίσιμα τεστ αξιοπιστίας της κυβέρνησης προς την ύπαιθρο εν μέσω μιας ΚΑΠ που γίνεται διαρκώς πιο απαιτητική.
