ΗΠΑ: Η πολιτική γεωγραφία των Ηνωμένων Πολιτειών αλλάζει με ταχείς ρυθμούς μετά τις εκλογές της Τρίτης, καθώς οι Δημοκρατικοί πέτυχαν καθολικές νίκες σε πολιτείες–κλειδιά της Ανατολικής Ακτής, επαναφέροντας το κόμμα στην καρδιά της μεσαίας τάξης και στέλνοντας ηχηρό μήνυμα στον Λευκό Οίκο του Ντόναλντ Τραμπ.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Από τη Βιρτζίνια και τη Νέα Υόρκη μέχρι το Νιου Τζέρσεϊ και την Πενσιλβάνια, η νύχτα εξελίχθηκε σε θρίαμβο για την κεντροαριστερά και σε βαθιά κρίση για τους Ρεπουμπλικανούς.
Σύμφωνα με το CNN, τα αποτελέσματα αποτυπώνουν τη ραγδαία φθορά του προεδρικού κύρους Τραμπ, δέκα μήνες μετά την επανεκλογή του. Οι Δημοκρατικοί κατάφεραν να ενοποιήσουν τα μετριοπαθή και προοδευτικά ρεύματα τους, αξιοποιώντας την κόπωση των ψηφοφόρων από το παρατεταμένο shutdown και τη διοικητική παράλυση που έχει πλήξει τον ομοσπονδιακό μηχανισμό.
Σαρωτική επικράτηση σε Βιρτζίνια, Νιου Τζέρσεϊ και Νέα Υόρκη
Η Άμπιγκεϊλ Σπάνμπεργκερ, πρώην πράκτορας της CIA και μετριοπαθής Δημοκρατική, επικράτησε στη Βιρτζίνια με διαφορά–ρεκόρ, καταγράφοντας το υψηλότερο ποσοστό για το κόμμα της από το 2008. Το Associated Press μετέδωσε ότι η Σπάνμπεργκερ κατέκτησε τα προάστια της Ουάσιγκτον, όπου κατοικούν χιλιάδες δημόσιοι υπάλληλοι, οι οποίοι επηρεάστηκαν άμεσα από τις περικοπές του Τραμπ. Η ίδια δήλωσε πως «οι άνθρωποι ψήφισαν για σταθερότητα και λογική — όχι για θόρυβο και διχασμό».
Στο Νιου Τζέρσεϊ, η μετριοπαθής Μάικι Σέριλ νίκησε άνετα τον Ρεπουμπλικανό Τζακ Τσιαταρέλι, παρά τη στήριξη που του παρείχε προσωπικά ο Τραμπ. Όπως ανέφερε το Politico, η Σέριλ κατάφερε να ενώσει φιλελεύθερους και ανεξάρτητους ψηφοφόρους γύρω από την ατζέντα του κόστους ζωής και των κοινωνικών ασφαλίσεων, πετυχαίνοντας ευρεία αποδοχή σε περιοχές που είχαν στηρίξει τον Τραμπ το 2024.
Η μεγαλύτερη όμως έκπληξη ήρθε από τη Νέα Υόρκη, όπου ο σοσιαλιστής Ζόραν Μαμντάνιεπικράτησε για δεύτερη φορά του πρώην κυβερνήτη Άντριου Κουόμο, ο οποίος κατήλθε ως ανεξάρτητος με την έγκριση του Τραμπ. Σύμφωνα με το New York Times, ο Μαμντάνι, γιος μεταναστών από την Ουγκάντα, στηρίχθηκε σε ένα μαζικό δίκτυο εθελοντών και σε ένα μήνυμα «επιστροφής στην εργατική τάξη», υποσχόμενος ριζική πολιτική στέγασης και φορολογική δικαιοσύνη.
Το «στοίχημα» Μαμντάνι και το νέο ρεύμα προοδευτισμού
Ο 36χρονος πολιτικός θεωρείται ήδη πρόσωπο–σύμβολο της νέας προοδευτικής πτέρυγας των Δημοκρατικών. Αν κατορθώσει να υλοποιήσει τις υποσχέσεις του για προσιτή στέγη και ενίσχυση των συνδικάτων, η Νέα Υόρκη θα αποτελέσει πρότυπο για πόλεις που δοκιμάζονται από την εκτόξευση του κόστους ζωής. Αν αποτύχει, όμως, μπορεί να αποτελέσει παράδειγμα–προειδοποίηση για τους προοδευτικούς πριν από τις προκριματικές του 2028.
Το BBC σε ανάλυση του Anthony Zurcher συνέκρινε τον Μαμντάνι με τον Μπιλ ντε Μπλάζιο, τον πρώην δήμαρχο που είχε υποσχεθεί κοινωνική μεταρρύθμιση το 2013 αλλά τελικά εξάντλησε τη θητεία του μέσα στη φθορά. «Ο Μαμντάνι γνωρίζει τα όρια της εξουσίας αλλά και την ανάγκη για παραδειγματική διοίκηση», σημειώνει το βρετανικό δίκτυο.
Η σκιά του Τραμπ και το παρατεταμένο shutdown
Την ώρα που οι Δημοκρατικοί πανηγύριζαν, ο Ντόναλντ Τραμπ απέδωσε τις ήττες σε «παράνομες διαδικασίες» και σε «κατευθυνόμενα μέσα ενημέρωσης». Σε ανάρτησή του στην Truth Social χαρακτήρισε «μεγάλη απάτη» το δημοψήφισμα στην Καλιφόρνια για την ανακατανομή των εκλογικών περιφερειών, όπου οι ψηφοφόροι ενέκριναν την Πρόταση 50 που ενισχύει τους Δημοκρατικούς με έως και πέντε νέες έδρες στη Βουλή.
Σύμφωνα με το Reuters, το παρατεταμένο shutdown έχει ήδη κοστίσει δισεκατομμύρια δολάρια στην αμερικανική οικονομία, αποδυναμώνοντας την εμπιστοσύνη της μεσαίας τάξης και επιβαρύνοντας τον ίδιο τον πρόεδρο πολιτικά. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι 62% των Αμερικανών θεωρούν τον Τραμπ υπεύθυνο για τη «δημοσιονομική παράλυση» της χώρας.
Ο κυβερνήτης της Καλιφόρνια, Γκάβιν Νιούσομ, απάντησε με αιχμηρό τόνο: «Οι δηλώσεις του προέδρου δεν είναι παρά οι κραυγές ενός ανθρώπου που βλέπει την επιρροή του να μειώνεται. Οι Ηνωμένες Πολιτείες χρειάζονται διοίκηση, όχι δραματουργία».
Ενδοκομματικές ισορροπίες στους Δημοκρατικούς
Οι εκλογικές επιτυχίες προκάλεσαν, ωστόσο, και έναν νέο γύρο ιδεολογικού διαλόγου στο εσωτερικό του κόμματος. Η πτέρυγα του Μαμντάνι και της Αλεξάντρια Οκάσιο–Κορτές ζητά μεγαλύτερη κοινωνική ατζέντα, ενώ οι μετριοπαθείς Σέριλ και Σπάνμπεργκερ προειδοποιούν ότι «η νίκη ήρθε επειδή κρατήσαμε τη γλώσσα του ρεαλισμού».
Η Washington Post επισημαίνει ότι η νέα γενιά Δημοκρατικών επιχειρεί να συνδυάσει «τον ακτιβισμό των δρόμων με τη θεσμική υπευθυνότητα», κάτι που θυμίζει την εποχή Ομπάμα αλλά με περισσότερο ταξικό προσανατολισμό.
Από την πλευρά του, το Υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας των ΗΠΑ (DHS) εξέδωσε ανακοίνωση συγχαίροντας τις πολιτείες για την «ασφαλή διεξαγωγή της εκλογικής διαδικασίας», αναγνωρίζοντας ότι δεν καταγράφηκαν σοβαρά περιστατικά κυβερνοπαρεμβάσεων.
Η νέα προοπτική
Οι νίκες των Δημοκρατικών στην Ανατολική Ακτή και τη Δυτική Πολιτεία της Καλιφόρνια συνιστούν το μεγαλύτερο πολιτικό πλήγμα για τον Τραμπ από την αρχή της δεύτερης θητείας του. Το New York Times εκτιμά ότι «ο Λευκός Οίκος βρίσκεται αντιμέτωπος με μια πραγματική απώλεια νομιμοποίησης, καθώς οι πολίτες στέλνουν μήνυμα διαχείρισης και ενσυναίσθησης, όχι απειλών και αναρτήσεων».
Το ενδιαφέρον στρέφεται τώρα στις ενδιάμεσες εκλογές του 2026, όπου οι Δημοκρατικοί φιλοδοξούν να ανακτήσουν τον έλεγχο και των δύο σωμάτων του Κογκρέσου. Εάν το επιτύχουν, θα έχουν ανοίξει τον δρόμο για τη «μετα–Τραμπ εποχή» πολύ νωρίτερα απ’ όσο υπολόγιζαν.
Όπως γράφει χαρακτηριστικά το CNN, «το μήνυμα των εκλογών αυτών είναι ότι οι Δημοκρατικοί ξαναβρήκαν την ταυτότητά τους: να μιλούν στους εργαζόμενους, στους νέους και στους ανθρώπους που αισθάνονται πως το Αμερικανικό Όνειρο τους γλιστρά μέσα από τα χέρια».
Η «επιστροφή στην εργατική τάξη» που εκφράζει ο Μαμντάνι και η γενιά των νέων προοδευτικών πολιτικών δείχνει ότι το κόμμα δεν επενδύει πλέον στη μετριοπαθή αδράνεια, αλλά στη σύνθεση ρεαλισμού και κοινωνικής δικαιοσύνης. Κι αυτό, όπως αναφέρει το Politico, είναι το πιο ανησυχητικό μήνυμα για τον Ντόναλντ Τραμπ — ότι το πολιτικό του αφήγημα αρχίζει να φθείρεται όχι από τα σκάνδαλα, αλλά από την απώλεια του «κοινού» που τον ανέδειξε.
