ΟΠΕΚΕΠΕ: Η αντίστροφη μέτρηση για την πληρωμή του Μέτρου 23 έχει αρχίσει, αλλά χωρίς κρατική «ένεση» 70 εκατ. ευρώ οι αγρότες βρίσκονται αντιμέτωποι με περικοπές 24%-26% στις στρεμματικές ενισχύσεις. Οι ενστάσεις ολοκληρώθηκαν στις 24 Οκτωβρίου, ενώ η απόφαση ένταξης αναμένεται να αναρτηθεί στη Διαύγεια ανά πάσα στιγμή.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
News: Η υπερβάλλουσα ζήτηση, που φτάνει τα 245 εκατ. ευρώ, ξεπερνά κατά πολύ το διαθέσιμο κονδύλι των 178,7 εκατ. ευρώ, οδηγώντας αναγκαστικά σε μειώσεις ανά καλλιέργεια.
Περικοπές και καθυστερήσεις παρά τις δεσμεύσεις
Η κυβέρνηση είχε δεσμευτεί, μέσω του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Κώστα Τσιάρα, ότι οι πληρωμές θα πραγματοποιηθούν χωρίς περικοπές. Ωστόσο, η πραγματικότητα δείχνει ότι χωρίς επιπλέον χρηματοδότηση από τον κρατικό προϋπολογισμό, η υπόσχεση αυτή δεν μπορεί να υλοποιηθεί. Σύμφωνα με πηγές του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, το έλλειμμα των 66,3 εκατ. ευρώ καθιστά πρακτικά αδύνατη την πλήρη κάλυψη όλων των δικαιούχων.
Το θεσμικό πλαίσιο είναι σαφές: σε περίπτωση υπερβάλλουσας ζήτησης, εφαρμόζονται οριζόντιες περικοπές ώστε κανένας δικαιούχος να μην αποκλειστεί. Αυτό σημαίνει πως η μέση μείωση ανά στρέμμα θα αγγίξει το 25%, με τον Οργανισμό Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (ΟΠΕΚΕΠΕ) να αναλαμβάνει την εκτέλεση της πληρωμής στο τέλος Νοεμβρίου, εφόσον δεν υπάρξει νέα καθυστέρηση.
ΑΓΡΟΤΕΣ- ΟΠΕΚΕΠΕ και ΕΛΓΑ Πώς διαμορφώνονται οι αποζημιώσεις
Η αρχική ζήτηση ανερχόταν στα 230 εκατ. ευρώ, αλλά μετά τις ενστάσεις αυξήθηκε στα 245 εκατ. ευρώ, προκαλώντας πίεση στα διαθέσιμα κονδύλια. Οι νέες τιμές, μετά τις περικοπές, διαμορφώνονται ως εξής:
• Βαμβάκι: από 30,1 σε 22,5 ευρώ/στρέμμα
• Αμύγδαλα: από 146,1 σε 106,2 ευρώ/στρέμμα
• Καστανιές: από 146,1 σε 106,2 ευρώ/στρέμμα
• Αμπέλια οινοποιίας: από 101,9 σε 75,4 ευρώ/στρέμμα
• Ηλίανθος: από 20,4 σε 15 ευρώ/στρέμμα
• Αραβόσιτος: από 24,7 σε 18,5 ευρώ/στρέμμα
Η συνολική μείωση στο μέσο επίπεδο αποζημίωσης υπολογίζεται στα 24%–26%, πλήττοντας ιδιαίτερα τους καλλιεργητές αροτραίων και δενδρωδών καλλιεργειών σε Θεσσαλία, Κεντρική Μακεδονία και Ανατολική Στερεά.
Το ρίσκο της μη ενίσχυσης από τον κρατικό προϋπολογισμό
Η ενίσχυση του προγράμματος με εθνικούς πόρους απαιτεί έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, καθώς κάθε πρόσθετο ευρώ στον «κουμπαρά» του Μέτρου 23 αλλάζει τη συνεισφορά του εθνικού σκέλους. Αυτή η διαδικασία συνεπάγεται νέα διαβούλευση με τις Βρυξέλλες και πιθανή καθυστέρηση πληρωμών έως το Δεκέμβριο.
Στελέχη του Υπουργείου τονίζουν ότι οποιαδήποτε μεταβολή πρέπει να τεκμηριωθεί και να εγκριθεί μέσω τροποποιημένου Action Plan, ώστε να μην επηρεαστεί το υπόλοιπο πρόγραμμα της ΚΑΠ 2023–2027.
Είναι χαρακτηριστικό ότι για την πληρωμή του 2024, η κοινοτική συμμετοχή φτάνει το 80% (142,7 εκατ. ευρώ), ενώ το 20% (35 εκατ. ευρώ) καλύπτεται από εθνικούς πόρους. Αν η κυβέρνηση επιχειρήσει να προσθέσει 70 εκατ. ευρώ, η αναλογία αυτή θα αλλάξει, ενεργοποιώντας διαδικασίες επανυπολογισμού από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Οι επιπτώσεις για τους παραγωγούς
Η μείωση των αποζημιώσεων προκαλεί έντονη δυσαρέσκεια στους αγρότες, ιδιαίτερα όσους υπέστησαν απώλειες από καιρικά φαινόμενα. Πολλοί αγροτικοί σύλλογοι ήδη ετοιμάζουν παραστάσεις διαμαρτυρίας, ενώ ζητούν να εφαρμοστεί το μοντέλο του ΕΛΓΑ με προκαταβολές έναντι των τελικών αποζημιώσεων.
Σύμφωνα με πληροφορίες του telegraphmanews.gr, οι παραγωγοί θεωρούν άδικο να επιβαρύνονται με περικοπές σε μια περίοδο που το κόστος παραγωγής και οι τιμές ενέργειας παραμένουν υψηλές.
Η νέα εξαγγελία για τις πληρωμές του ΕΛΓΑ
Μία μέρα μετά τις δηλώσεις του υφυπουργού Χρήστου Κέλλα, ο Κώστας Τσιάρας ανακοίνωσε μέσω της ΕΡΤ ότι ο ΕΛΓΑ θα καταβάλει 170–180 εκατ. ευρώ ως αποζημιώσεις για τις ζημιές του εαρινού παγετού 2025 και του φυτικού κεφαλαίου 2023. Οι προκαταβολές για την ανασύσταση φυτικού κεφαλαίου αναμένεται να αγγίξουν τα 50 εκατ. ευρώ, με το υπόλοιπο ποσό να αφορά αποζημιώσεις έως τις 15 Δεκεμβρίου.
Αυτό σημαίνει πως το συνολικό πακέτο χρηματοδότησης του αγροτικού τομέα για το επόμενο δίμηνο θα υπερβεί τα 950 εκατ. ευρώ, αν συνυπολογιστούν η βασική ενίσχυση, το Μέτρο 23 και οι πληρωμές του ΕΛΓΑ.
Πολιτικές δηλώσεις και αντιπαραθέσεις
Ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης άσκησε έντονη κριτική στις τοποθετήσεις του Περιφερειάρχη Θεσσαλίας Δημήτρη Κουρέτα, ο οποίος ζήτησε εμβολιασμό για την ευλογιά των αιγοπροβάτων. Ο Τσιάρας αντέδρασε λέγοντας ότι «δεν υπάρχει εγκεκριμένο εμβόλιο στην Ευρώπη» και ότι «οι χώρες που εφάρμοσαν εμβολιασμό βρίσκονται σε ενδημικό καθεστώς».
Παράλληλα, υπογράμμισε την ανάγκη επιστημονικής τεκμηρίωσης και συγκρότησης Εθνικής Επιστημονικής Επιτροπής με συμμετοχή των Κτηνιατρικών Σχολών Θεσσαλονίκης και Καρδίτσας, για την αποφυγή πρόχειρων αποφάσεων.
Η ευρωπαϊκή αξιοπιστία της Ελλάδας στο μικροσκόπιο
Ο Κώστας Τσιάρας αναφέρθηκε επίσης στην επικείμενη κατάθεση του Action Plan 2, που θα αποσταλεί στις 4 Νοεμβρίου στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, διασφαλίζοντας τη διαφάνεια και την αξιοπιστία των ελληνικών πληρωμών. «Η αξιοπιστία μας απέναντι στους ευρωπαϊκούς θεσμούς θα ενισχυθεί σημαντικά» τόνισε, προσθέτοντας ότι τα νέα μέτρα θα αποτρέψουν τις παρατυπίες του παρελθόντος.
Το γενικό πλαίσιο στήριξης
Η κυβέρνηση σχεδιάζει, πέρα από το Μέτρο 23, μια συνολική ροή κεφαλαίων προς τον πρωτογενή τομέα ύψους 1,1 δισ. ευρώ έως το τέλος του 2025. Περιλαμβάνονται:
• πληρωμές βασικής ενίσχυσης και οικολογικών σχημάτων,
• αποζημιώσεις ΕΛΓΑ,
• μέτρα αναδιάρθρωσης καλλιεργειών,
• και στοχευμένες δράσεις για τις περιοχές που επλήγησαν από πλημμύρες.
Ωστόσο, το κρίσιμο ερώτημα παραμένει: θα υπάρξει πολιτική απόφαση για την ενίσχυση του Μέτρου 23 ή θα παραμείνουν οι αγρότες με μειωμένες ενισχύσεις;
Η πληρωμή του Μέτρου 23 μετατρέπεται σε δοκιμασία αξιοπιστίας για το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και για τον ίδιο τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Οι παραγωγοί βρίσκονται στο όριο ρευστότητας και περιμένουν απαντήσεις πριν ξεκινήσει ο χειμώνας. Αν δεν βρεθεί λύση μέσω του κρατικού προϋπολογισμού ή μιας έκτακτης τροποποίησης της ΚΑΠ, η αποζημίωση του Νοεμβρίου θα αποδειχθεί μια «μισή» πληρωμή σε μια πλήρη κρίση εμπιστοσύνης.
