Ιεραρχία 2025: Στην καρδιά ενός κόσμου που αλλάζει με καταιγιστικούς ρυθμούς, η Εκκλησία της Ελλάδος επιχειρεί να αρθρώσει έναν σύγχρονο, θεολογικά τεκμηριωμένο λόγο απέναντι στις μεγάλες προκλήσεις της εποχής, με κυριότερη την επέλαση της τεχνητής νοημοσύνης και τις επιπτώσεις της στην ανθρώπινη ταυτότητα.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου- ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ
Η δεύτερη τακτική Συνεδρία της Ιεράς Συνόδου της Ιεραρχίας, που συνήλθε σήμερα Τετάρτη 8 Οκτωβρίου 2025 υπό την προεδρία του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερωνύμου, πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο που η ίδια η φύση του ανθρώπου και οι θεμελιώδεις έννοιες της πίστης και της δημιουργίας επαναπροσδιορίζονται υπό το φως της τεχνολογίας.
Η Εκκλησία, αναγνωρίζοντας την ανάγκη να σταθεί παρούσα στον διάλογο της εποχής, συζήτησε σε βάθος τις θεολογικές, φιλοσοφικές και ποιμαντικές διαστάσεις που εγείρει η τεχνητή ευφυΐα. Παράλληλα, τέθηκαν ζητήματα που αφορούν την μοναχική παράδοση και τον ρόλο των μοναχών στη ζωή της Εκκλησίας, όπως και τον τρόπο με τον οποίο η πνευματική ζωή μπορεί να συνυπάρξει με τις προκλήσεις της ψηφιακής εποχής. Η συνεδρίαση πραγματοποιήθηκε στην Αίθουσα Συνεδριών της Ιεράς Συνόδου, παρουσία όλων των Ιεραρχών, με πλήρη απαρτία και με στόχο να καταγραφούν θέσεις που θα καθορίσουν τη στάση της Εκκλησίας έναντι των τεχνολογικών εξελίξεων και της νέας ανθρωπολογίας που αναδύεται.
Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τις θέσεις και τα ανακοινωθέντα της Ιεράς Συνόδου είναι διαθέσιμες και στον επίσημο ιστότοπο του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων.
Ανακοινωθέν της Ιεράς Συνόδου της Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος – 8 Οκτωβρίου 2025
Συνήλθε σήμερα, Τετάρτη 8 Οκτωβρίου 2025, στη δεύτερη τακτική Συνεδρία της η Ιερά Σύνοδος της Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος, υπό την προεδρία του Μακαριωτάτου Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερωνύμου, στην Αίθουσα Συνεδριών της Ιεράς Συνόδου της Ιεραρχίας.
Μετά την προσευχή, ανεγνώσθη ο κατάλογος των συμμετεχόντων Ιεραρχών και διαπιστώθηκε απαρτία. Κατόπιν επικυρώθηκαν τα Πρακτικά της χθεσινής Συνεδρίας.
Εν συνεχεία, ακολούθησε ευρύτατος διάλογος επί της χθεσινής Εισήγησης του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου κ. Ιεροθέου, με θέμα: «Οι ρασοφόροι μοναχοί στην παράδοση και τη ζωή της Εκκλησίας», κατά τον οποίον έλαβαν τον λόγο πολλοί Σεβασμιώτατοι Αρχιερείς.
Η Ιερά Σύνοδος της Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος κατ’ αρχάς αναγνωρίζει την υφιστάμενη κατάσταση στις Ιερές Μονές που λειτουργούν σύμφωνα με τους εγκριθέντες εσωτερικούς Κανονισμούς.
Επιπλέον αποφασίζει ότι η ιδιότητα των βαθμών της μοναχικής ζωής στηρίζεται στην υπεύθυνη δήλωση του Ηγουμενοσυμβουλίου, όπως αυτή καταγράφεται στο μοναχολόγιο της Ιεράς Μονής και βεβαιώνεται από τον οικείο Μητροπολίτη.
Κατόπιν, σύμφωνα με την ημερήσια διάταξη, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Μεσογαίας και Λαυρεωτικής κ. Νικόλαος ανέπτυξε την Εισήγησή του με θέμα: «Τεχνητή ευφυΐα: Η Εκκλησία μπροστά στην αναδυόμενη νέα ανθρωπολογία».
Στο πρώτο μέρος της Εισήγησής του περιέγραψε το όλο φαινόμενο, κάνοντας εκτενή αναφορά στη μηχανική ευφυΐα και στο πώς επηρεάζεται η ανθρώπινη ταυτότητα από αυτήν, επισημαίνοντας ιδιαίτερα ότι «η πρόκληση για την Εκκλησία μας είναι ίσως η μεγαλύτερη στην ιστορία της, ίσως μεγαλύτερη και αυτής των διωγμών και των αιρέσεων.
Οι διωγμοί και αιρέσεις δεν αρνούνταν τον Θεό, ασεβούσαν στον αληθινό Θεό. Η σύγχρονη θεοποίηση της Τεχνολογίας, μάλιστα η απόδοση του χαρακτηρισμού της Νοημοσύνης, τον μεν νου του ανθρώπου τον αντικαθιστά με τη μηχανική λογική και ευφυΐα, τον δε Θεό τον εξαφανίζει από τον ορίζοντα των υπαρκτών, των όντων.
Ο Ων δεν υπάρχει, αγνοείται και διαγράφεται ως μη Ων. Ο θεόπλαστος “κατ’ εικόνα Θεού και ομοίωσιν” άνθρωπος, για τον οποίο μιλάμε, πιθανόν δεν θα είναι κατανοητός από τον άνθρωπο στον οποίο απευθυνόμαστε».
Στο δεύτερο μέρος της Εισήγησής του, ο Σεβασμιώτατος κ. Νικόλαος κατέθεσε δέκα προτάσεις αναφορικά με τη στάση της Εκκλησίας στο θέμα της τεχνητής ευφυΐας:
- Να κατανοήσουμε τι ακριβώς σημαίνει τεχνητή ευφυΐα και πώς και σε ποιο βαθμό επηρεάζει τον άνθρωπο. Τι δικαιολογεί ενθουσιασμό για το επίτευγμα και τι φόβο και επιφυλακτικότητα για τις συνέπειες.
- Να μην ψάχνουμε πίσω από όλο αυτό το φαινόμενο για συνωμοσίες, ούτε να αδιαφορούμε για το πώς προχωράει ο κόσμος, αλλά να γνωρίζουμε ότι επαναλαμβάνεται η ιστορία, όπως αυτή περιγράφεται στη Βίβλο.
- Να αξιοποιήσουμε τη σύγχρονη τεχνολογία στην οργάνωση των δομών και του κοινωνικού έργου της, στον εμπλουτισμό της ποιμαντικής της με νέες ιδέες και γενικότερα στην έκφραση και διάχυση της μαρτυρίας της με έναν τρόπο καθαρά δικό της, εμπιστευόμενοι κυρίως νέους με σχετική εμπειρία και γνώση.
- Να κάνουμε τον δικό μας αλγόριθμο, τον οποίο να «κατηχήσουμε», ώστε να κάνει μόνο το καλό.
- Να αναδείξουμε την Ορθόδοξη θεολογία με εύληπτη σύγχρονη γλώσσα.
- Να διαφυλάξουμε το μυστήριο και τη μυσταγωγία, διαχωρίζοντάς τα από συναισθηματικές ψευδαισθήσεις.
- Να δώσουμε έμφαση στη δύναμη της προσευχής, διά της οποίας η Εκκλησία ομιλεί.
- Να μην ομιλούμε για σημεία και θαύματα, αλλά να ζούμε με σημεία και χάρη, φωτισμό και αποκαλύψεις, δύναμη και χαρίσματα.
- Να πιστέψουμε ότι ως Εκκλησία κατέχουμε τον θησαυρό των εκ Θεού απαντήσεων στην πρόκληση κάθε κακού και κάθε εξ αριστερών επιβουλής και ότι κατέχουμε τον λόγο του Θεού Λόγου.
- Να κατανοήσουμε ότι ως Εκκλησία δεν υπάρχουμε για να ανατρέψουμε τις όποιες εξελίξεις, όσο κακές και επικίνδυνες και αν φαίνονται ή και αν είναι, αλλά υπάρχουμε για να αποτελούμε το λήμμα που θα ομολογεί στην ιστορία την πίστη και να μαρτυρούμε την προοπτική της Βασιλείας του Θεού.
Στον επίλογο της Εισήγησής του, ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Μεσογαίας και Λαυρεωτικής κ. Νικόλαος μεταξύ άλλων ανέφερε: «Γι’ αυτό και η ζωή μας ως Εκκλησίας υποχρεωτικά πρέπει να είναι συμβατή με τη διδασκαλία μας και το Ευαγγέλιο. Ζωή με δύναμη, συνέπεια, αλλά και σημεία.
Τότε μόνον η ετερότητα του λόγου μας γεννάει ένθεο ζήλο, ενθουσιάζει, εμπνέει και φυσικά πείθει ότι ο “καινός”, ο ανακαινισμένος άνθρωπος είναι ασύγκριτα ανώτερος του προϊόντος της αναδυόμενης νέας ανθρωπολογίας.
Διαφορετικά, η τεχνητή ευφυΐα θα κυριαρχήσει στον κόσμο, θα επιβληθεί και σε μας. Ο Θεός της θα φαντάζει πιο αληθινός από τον δικό μας και βέβαια πιο πειστικός».
Η Ιερά Σύνοδος της Ιεραρχίας επιδοκίμασε την εμπεριστατωμένη Εισήγηση του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου κ. Νικολάου.
Η Ιερά Σύνοδος της Ιεραρχίας θα συνεχίσει και θα ολοκληρώσει τις εργασίες Της αύριο, Πέμπτη 9 Οκτωβρίου ε.έ.
