ΑΓΡΟΤΕΣ ΝΕΑ: Τα νέα Σχέδια Βελτίωσης που αναμένονται να προκηρυχθούν το 2026 φέρνουν μεγάλες αλλαγές για τον αγροτικό κόσμο. Στο επίκεντρο βρίσκονται τα «μηχανήματα αιχμής», τα οποία θα πριμοδοτηθούν με υψηλότερους συντελεστές ενίσχυσης, δίνοντας ιδιαίτερη ώθηση σε καλλιέργειες όπως οι οπωρώνες και τα αμπέλια.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
News: Παράλληλα, οι εξελίξεις στα Βιολογικά προγράμματα αφήνουν εκτός χιλιάδες παραγωγούς, δημιουργώντας έντονες αντιδράσεις, ενώ οι δηλώσεις ΟΣΔΕ 2025 έχουν μπει σε τροχιά με ερωτήματα για το πώς θα ολοκληρωθούν εν μέσω ασφυκτικών χρονοδιαγραμμάτων.
Τα μηχανήματα αιχμής που θα πριμοδοτηθούν
Σύμφωνα με τις πρώτες πληροφορίες, οι δαπάνες που θεωρούνται «αιχμής» θα ενισχυθούν με ποσοστό 60% για όλους τους αγρότες, ενώ για τους νέους το ποσοστό θα φτάνει στο 70%. Στα μηχανήματα αυτά περιλαμβάνονται:
• Συστήματα προ-κλαδέματος, αραίωσης και δόνησης σε οπωρώνες και αμπελώνες.
• Αυτοκινούμενες μηχανές συγκομιδής αμπέλου.
• Μηχανές μεταβλητής δόσης για σπορά, ψεκασμό και λίπανση.
• Μηχανήματα αναγνώρισης ζιζανίων και εντοπισμού ασθενειών.
• Αυτόματες μεταφυτευτικές για κηπευτικά.
Αντίθετα, στα τρακτέρ, στην εγκατάσταση νέων οπωρώνων και αμπελώνων ή σε παρελκόμενα που δεν θεωρούνται αιχμής, η ενίσχυση θα κυμαίνεται από 50% έως 60%.
Επιπλέον, θα υπάρχει προσαύξηση 10% στα ποσοστά για το Βόρειο και Νότιο Αιγαίο, καθώς και 5% για τις περιοχές απολιγνιτοποίησης που εντάσσονται στα Εδαφικά Σχέδια Δίκαιης Μετάβασης.
Το «σφίξιμο» στα Βιολογικά και οι 40.000 αποκλεισμένοι
Η μεγάλη είδηση όμως έρχεται από το Μέτρο 11 των Βιολογικών. Περίπου 40.000 παραγωγοί που συμμετείχαν έως το 2023 μένουν εκτός από το 2025, με απόφαση που δημοσιοποιήθηκε μόλις στις 13 Αυγούστου, λίγες ημέρες πριν από τη λήξη των δηλώσεων ΟΣΔΕ. Η εξέλιξη αυτή δεν ήταν τυχαία· όπως καταγγέλλεται από οργανώσεις, υπήρξε σχεδιασμός ώστε να εξοικονομηθούν κονδύλια για άλλες δράσεις, αφήνοντας εκτός τους παλαιούς δικαιούχους.
Ο προϋπολογισμός της διατήρησης κρατήθηκε τεχνητά κοντά στα 250 εκατ. ευρώ, ενώ οι αιτήσεις θα μπορούσαν να οδηγήσουν το ποσό σε υπερδιπλάσιο. Το αποτέλεσμα είναι να περικοπούν κονδύλια και να ενταθούν οι έλεγχοι σε τιμολόγια και παραστατικά, με στόχο ένα «ξεσκαρτάρισμα» των οικολογικών σχημάτων.
Ιδιαίτερα άδικη χαρακτηρίζεται η μεταχείριση όσων διαθέτουν αροτραίες εκτάσεις. Με την κατάργηση της Δράσης 1 για το πριμ σποράς, που κάλυπτε σιτηρά και ψυχανθή, οι παραγωγοί αυτοί βρέθηκαν διπλά χαμένοι: ούτε στη σπορά εντάχθηκαν, ούτε στα Βιολογικά.
Τι γίνεται με τις δηλώσεις ΟΣΔΕ 2025
Οι δηλώσεις ΟΣΔΕ 2025 βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη, όμως η διαδικασία φέτος είναι γεμάτη αγκάθια. Πρώτον, οι καθυστερήσεις στην πληροφόρηση και οι συνεχείς τροποποιήσεις των κανονιστικών αποφάσεων δυσκολεύουν τους παραγωγούς να υποβάλουν έγκαιρα και σωστά τις αιτήσεις τους. Δεύτερον, οι πρόσφατες αλλαγές στα οικολογικά σχήματα δημιουργούν αναστάτωση, καθώς πολλοί παραγωγοί δεν γνωρίζουν σε ποια μέτρα θα έχουν τελικά δικαίωμα συμμετοχής.
Ο ΟΠΕΚΕΠΕ Οργανισμός Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων έχει ήδη αναρτήσει οδηγίες, ωστόσο η πραγματικότητα στην πράξη διαφέρει, με τους αγρότες να αναφέρουν συχνά τεχνικά προβλήματα στο πληροφοριακό σύστημα. Η πίεση είναι μεγάλη, καθώς τυχόν λάθη μπορούν να οδηγήσουν σε απώλεια πληρωμών ή μειωμένα ποσά.
Η εικόνα στα οικολογικά σχήματα
Το 2025 θεωρείται κομβικό έτος για την εφαρμογή των eco-schemes. Από τη μια πλευρά, υπάρχουν δράσεις που διατηρούν υψηλή ζήτηση, όπως η εναλλακτική ζιζανιοκτονία ή η διαχείριση κλαδεμάτων. Από την άλλη, οι συνεχείς αλλαγές και περικοπές υπονομεύουν την αξιοπιστία του προγράμματος.
Η πίεση είναι διπλή: αφενός οι διαχειριστικές αρχές προσπαθούν να χωρέσουν το σύνολο των δικαιούχων στα διαθέσιμα κονδύλια· αφετέρου, οι αγρότες νιώθουν ότι καλούνται να προσαρμοστούν σε κανόνες που αλλάζουν συνεχώς, χωρίς σταθερότητα και διαφάνεια.
Οι προσδοκίες των αγροτών
Οι οργανώσεις αγροτών ζητούν:
1. Να υπάρξει επαρκής χρηματοδότηση για να μην πεταχτούν εκτός δεκάδες χιλιάδες παραγωγοί.
2. Να δοθεί παράταση στις δηλώσεις ΟΣΔΕ 2025, ώστε να γίνουν διορθώσεις.
3. Να εξασφαλιστεί έγκαιρη πληρωμή των Σχεδίων Βελτίωσης και των Βιολογικών, χωρίς «φέσια» όπως στο παρελθόν.
Το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ΥΠΑΑΤ υποστηρίζει ότι τα μέτρα έχουν σχεδιαστεί για να κατευθύνουν πόρους σε δράσεις με υψηλή προστιθέμενη αξία και να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα του ελληνικού πρωτογενούς τομέα. Παράλληλα, αναφέρει πως το 2026 θα είναι η χρονιά που θα κριθεί οριστικά η πορεία των Σχεδίων Βελτίωσης.
Η διάσταση της ΚΑΠ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Η νέα Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) έως το 2027 συνεχίζει να φέρνει προκλήσεις. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή European Commission έχει δώσει έμφαση στα οικολογικά σχήματα, αλλά στην πράξη τα κράτη-μέλη αναγκάζονται να κάνουν περικοπές λόγω περιορισμένων προϋπολογισμών. Η Ελλάδα δεν αποτελεί εξαίρεση, με το αποτέλεσμα να είναι η δυσαρέσκεια μεγάλου μέρους του αγροτικού πληθυσμού.
Η συζήτηση επικεντρώνεται πλέον όχι μόνο στο ύψος των ενισχύσεων, αλλά και στη δικαιοσύνη της κατανομής. Πολλοί υποστηρίζουν ότι οι μικροί παραγωγοί αδικούνται σε σχέση με τους μεγαλύτερους, καθώς τα κριτήρια συχνά ευνοούν τις εκμεταλλεύσεις που έχουν περισσότερα στρέμματα ή καλύτερη πρόσβαση σε εξοπλισμό αιχμής.
Το 2025 και το 2026 αποτελούν χρονιές-σταθμό για τον αγροτικό κόσμο. Από τη μια, τα νέα Σχέδια Βελτίωσης δημιουργούν ελπίδες για εκσυγχρονισμό και ανταγωνιστικότητα με ενισχύσεις έως 70% για τους νέους. Από την άλλη, οι περικοπές στα Βιολογικά και οι δυσκολίες στις δηλώσεις ΟΣΔΕ 2025προκαλούν ανασφάλεια και έντονη δυσπιστία απέναντι στο σύστημα.
Οι επόμενοι μήνες θα δείξουν αν οι εξαγγελίες θα γίνουν πράξη και αν τελικά θα υπάρξει η απαιτούμενη σταθερότητα για τους παραγωγούς. Χωρίς ξεκάθαρη στρατηγική και δίκαιη εφαρμογή, υπάρχει ο κίνδυνος να ενισχυθεί η αίσθηση αδικίας και να χαθεί η ευκαιρία για πραγματική αναδιάρθρωση του αγροτικού τομέα.
