ΓΑΛΛΙΑ: Στις 27 Μαΐου 2025, η Εθνοσυνέλευση της Γαλλίας ενέκρινε με 305 ψήφους υπέρ και 199 κατά ένα νομοσχέδιο που νομιμοποιεί, υπό προϋποθέσεις, την υποβοηθούμενη αυτοκτονία και την ευθανασία.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
Το μέτρο, το οποίο αναμένει πλέον την έγκριση της Γερουσίας, θεωρείται η μεγαλύτερη αλλαγή στη γαλλική πολιτική για το τέλος της ζωής τις τελευταίες δεκαετίες.
Η νομοθεσία απευθύνεται σε άτομα άνω των 18 ετών που πάσχουν από ανίατη ασθένεια ή βιώνουν αφόρητο πόνο. Προβλέπει ιατρική επιβεβαίωση της πάθησης και της βούλησης του ασθενούς, ο οποίος μπορεί να λάβει μόνος του τη θανατηφόρα ουσία ή με βοήθεια ιατρού/νοσηλευτή αν δεν είναι σωματικά ικανός. Παράλληλα, εγκρίθηκε και νομοσχέδιο για την ενίσχυση της παρηγορητικής φροντίδας, με τον πρόεδρο Emmanuel Macron να δεσμεύεται για επένδυση 1,1 δισ. ευρώ την επόμενη δεκαετία.
Αντιδράσεις από θρησκευτικές και κοινωνικές ομάδες
Η Διάσκεψη Θρησκευτικών Ηγετών στη Γαλλία, που εκπροσωπεί καθολικές, ορθόδοξες, προτεσταντικές, εβραϊκές, μουσουλμανικές και βουδιστικές κοινότητες, καταδίκασε την ψήφιση χαρακτηρίζοντάς την «ανθρωπολογική καταστροφή». Οι εκπρόσωποι τονίζουν ότι η νέα ρύθμιση μπορεί να οδηγήσει ευάλωτους ανθρώπους – ηλικιωμένους, άτομα με αναπηρία ή χρόνιες ασθένειες – να αισθανθούν πίεση για πρόωρο θάνατο.
Ο Matt Vallière, εκτελεστικός διευθυντής του Patients’ Rights Action Fund, δήλωσε ότι το νομοσχέδιο δημιουργεί «μεγάλο κίνδυνο θανατηφόρου βλάβης και διακρίσεων». Κατά τον ίδιο, οι ρητορικές περί «δικαιωμάτων» και «ελευθερίας» αποκρύπτουν την πραγματική ζημιά σε όσους μπορεί να εξαναγκαστούν, άμεσα ή έμμεσα, να επιλέξουν τον θάνατο.
Το νομοθετικό μονοπάτι και οι πιθανές εξελίξεις
Το νομοσχέδιο θα εξεταστεί το φθινόπωρο από τη Γαλλική Γερουσία. Αν υπάρξουν τροποποιήσεις, θα επιστρέψει στην Εθνοσυνέλευση και, εφόσον τα δύο σώματα διαφωνήσουν, μπορεί να συγκληθεί κοινή επιτροπή για την εξεύρεση συμβιβασμού. Ο πρόεδρος Macron έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο δημοψηφίσματος, αν το κοινοβουλευτικό έργο «κολλήσει» — μια κίνηση που νομικοί κύκλοι αμφισβητούν αν μπορεί συνταγματικά να πραγματοποιηθεί.
Η ευθανασία στην Ευρώπη – Παραδείγματα και τάσεις
Η κατάσταση στην υπόλοιπη Ευρώπη παρουσιάζει έντονη ποικιλομορφία:
• Βέλγιο – Η ευθανασία νομιμοποιήθηκε το 2002 και συζητείται η επέκτασή της σε ασθενείς με άνοια που έχουν υπογράψει σχετική δήλωση πρόθεσης.
• Ολλανδία – Από το 2002 επιτρέπεται και για «ψυχολογική βάσανο» νέων κάτω των 24 ετών, με αυξανόμενο αριθμό περιστατικών.
• Ηνωμένο Βασίλειο – Συζητείται σχέδιο νόμου για υποβοηθούμενο θάνατο με αυστηρά κριτήρια, ενώ η Σκωτία ετοιμάζει ξεχωριστή πρόταση.
• Νορβηγία και Φινλανδία – Δεν έχει νομιμοποιηθεί, αλλά οι συζητήσεις εντείνονται.
Οι επικριτές στη Γαλλία προειδοποιούν ότι η αφαίρεση του κριτηρίου της «επικείμενης απώλειας ζωής» ανοίγει την πόρτα για ευρύτερες πρακτικές, όπως παρατηρούνται σε άλλες χώρες.
Η οπτική της ιατρικής και βιοηθικής
Ο γιατρός και βιοηθικός Paul Lefèvre υπενθυμίζει ότι οι ασφαλιστικές δικλείδες σε χώρες με νομιμοποιημένη ευθανασία δεν απέτρεψαν πάντα τον εξαναγκασμό ή την εσφαλμένη εφαρμογή, ειδικά σε περιπτώσεις ψυχικών διαταραχών ή αναπηρίας. Σημειώνει ότι η «ολισθηρή πορεία» είναι υπαρκτή, όπως έδειξαν τα παραδείγματα του Βελγίου και της Ολλανδίας.
Θρησκευτικές και ηθικές διαστάσεις
Οι χριστιανικές εκκλησίες, αλλά και άλλες θρησκείες, επιμένουν ότι η ζωή είναι ιερή από τη σύλληψη έως τον φυσικό θάνατο. Η νομιμοποίηση της ευθανασίας, σύμφωνα με την Ιερά Σύνοδο της Εκκλησίας της Ελλάδος, υπονομεύει αυτή τη θεμελιώδη αρχή και αλλοιώνει τον ρόλο του ιατρού από θεματοφύλακα της ζωής σε εκτελεστή.
Παράλληλα, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων που αντιτίθενται στην ευθανασία, όπως η Human Rights Without Frontiers, επισημαίνουν τον κίνδυνο κοινωνικών και οικονομικών πιέσεων στους πιο αδύναμους, ιδιαίτερα σε περιόδους κρίσης στα συστήματα υγείας.
Ο αντίλογος των υποστηρικτών
Υπάρχει, βέβαια, και η πλευρά που θεωρεί την «υποβοηθούμενη έξοδο» δικαίωμα αυτοδιάθεσης. Οι υποστηρικτές επιμένουν ότι πρόκειται για επιλογή αξιοπρέπειας για όσους υποφέρουν ανυπόφορα χωρίς ελπίδα ανάρρωσης. Θεωρούν ότι οι αυστηρές διαδικασίες και η ιατρική επίβλεψη προστατεύουν από καταχρήσεις, ενώ η παράλληλη ενίσχυση της παρηγορητικής φροντίδας διασφαλίζει ότι η ευθανασία δεν θα αντικαταστήσει την υποστήριξη προς τον ασθενή.
Το μέλλον της συζήτησης
Η τελική απόφαση της Γερουσίας θα καθορίσει την πορεία της Γαλλίας σε ένα από τα πιο ευαίσθητα ηθικά και κοινωνικά ζητήματα της εποχής. Μέχρι τότε, η διαμάχη θα συνεχιστεί, με έντονα επιχειρήματα και από τις δύο πλευρές, και με την κοινωνία να καλείται να τοποθετηθεί απέναντι στο δίλημμα της ζωής και του θανάτου.
