Άγιος Σάββας ο Ηγιασμένος: Εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος. Αμήν.
Βρισκόμαστε στην Ιερά Λαύρα του Αγίου Σάββα, ένα από τα παλαιότερα μοναστήρια της Ορθόδοξης Εκκλησίας και ίσως το πιο σημαντικό από αυτά, διότι διεδραμάτισε σπουδαίο ρόλο στη διαμόρφωση του μοναχισμού της Ορθόδοξης Εκκλησίας, της λατρείας και της θεολογίας της και στη διαφύλαξη της ορθόδοξης πίστης από τις αιρέσεις.
Ο Άγιος Σάββας έγινε μοναχός σε ηλικία οκτώ ετών στην πατρίδα του, την Καππαδοκία της Μικράς Ασίας, και σε ηλικία δεκαοκτώ ετών ήρθε στην Αγία Γη, υποτασσόμενος στον Μέγα Ευθύμιο. Το 478 ήρθε εδώ έπειτα από οδηγία που έλαβε από έναν άγγελο και μετά από λίγα χρόνια (483) άρχισε να σχηματίζει τη δική του μοναχική αδελφότητα. Όταν η πρώτη μικρή εκκλησία που έκτισαν, η «Θεόκτιστη», η οποία είναι αφιερωμένη στον Άγιο Νικόλαο, δεν επαρκούσε πλέον για την αδελφότητα, τότε ο Άγιος οικοδόμησε τη Μεγάλη Εκκλησία, το σημερινό «Καθολικό» της Μονής, προς τιμήν του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, το οποίο εγκαινιάστηκε το 502 μ.Χ.
Ο Άγιος Σάββας ίδρυσε πολλά ακόμη μοναστήρια πέραν της Μεγίστης Λαύρας, κοινόβια και λαύρες. Τα κυριότερα είναι τα κοινόβια του Καστελλίου, των Δοκίμων, των Γαδάρων, της Νικοπόλεως, του Σπηλαίου και του Σχολαρίου, και οι λαύρες του Επταστόμου, του Ιερεμίου και η Νέα Λαύρα. Ο Άγιος Σάββας και ο Άγιος Θεοδόσιος ο Κοινοβιάρχης, όπως ειπώθηκε, «οδηγούσαν όλους τους μοναχούς προς τη Βασιλεία των Ουρανών».
Ο Άγιος Σάββας έγινε γνωστός σε όλο τον κόσμο για την αγιότητά του. Εκοιμήθη το 532 μ.Χ., και λίγα χρόνια αργότερα το σώμα του βρέθηκε άφθαρτο. Οι σταυροφόροι το μετέφεραν στη Δύση, αλλά το 1964 ο Άγιος Σάββας ζήτησε από τους Λατίνους, σε οράματα, να το επιστρέψουν στη Λαύρα, όπως και έγινε τον Οκτώβριο του 1965.
Η συνάντηση του Αγίου Σάββα με αγγέλους φαίνεται ότι ήταν κάτι σύνηθες γι’ αυτόν: άγγελος του υπέδειξε να έρθει και να κατοικήσει εδώ, άγγελος του φανέρωσε την κοίμηση του Αγίου Ανθίμου του Εγκλείστου και τη συγχώρεση του μοναχού Ιακώβου. Άγγελος τον συνόδευσε όταν επισκέφθηκε τον αυτοκράτορα Αναστάσιο στην Κωνσταντινούπολη το 512 μ.Χ., τον οποίο άγγελο είδε και ο ίδιος ο αυτοκράτορας.
Ο ίδιος ο Άγιος Σάββας ζούσε πολύ ασκητικά, σαν άγγελος, και μέσω αυτής της άσκησης έφθασε στην τελειότητα των αρετών: της αγάπης προς τον Θεό και τον πλησίον, της πραότητας, της ταπεινοφροσύνης κ.λπ.
Χαρακτηριστική είναι η συνήθεια που ο Άγιος Σάββας παρέλαβε από τους Αγίους πριν από αυτόν (Μέγα Ευθύμιο, Άγιο Θεόκτιστο) και την παρέδωσε στους μεταγενέστερους (όπως τον Όσιο Στέφανο τον Σαββαΐτη, τον Θαυματουργό), να διέρχεται όλη τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή στην έρημο μεταξύ της Λαύρας και της Νεκράς Θάλασσας με λίγο ψωμί και νερό μόνο.
Μετά την κοίμηση του Αγίου Σάββα και μέχρι την καταστροφή της Αγίας Γης από τους Πέρσες εισβολείς (614 μ.Χ.) και τους Άραβες (638 μ.Χ.), ο μοναχισμός στην έρημο της Ιουδαίας και στη Λαύρα έφθασε σε πλήρη άνθηση. Η Λαύρα του Αγίου Σάββα είχε 5.000 μοναχούς, ενώ η έρημος από τη Νεκρά Θάλασσα ως την Αγία Πόλη Βηθλεέμ και από την Ιεριχώ ως τη Χεβρώνα είχε 15.000 μοναχούς και περίπου 70 μοναστήρια (λαύρες και κοινόβια).
Η μεγαλύτερη μορφή της Λαύρας μετά τον Άγιο Σάββα είναι ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός, ο οποίος έζησε εδώ στα μέσα του 8ου αιώνα και αναδείχθηκε ίσως ο μεγαλύτερος θεολόγος, φιλόσοφος και υμνογράφος της εποχής του. Άλλοι μεγάλοι φωστήρες της Λαύρας υπήρξαν ο Άγιος Μιχαήλ ο Σύγκελλος και οι Άγιοι Θεοφάνης και Θεόδωρος οι Γραπτοί και Ομολογητές.
Οι Σαββαΐτες ήταν πάντοτε υπέρμαχοι της πίστης όχι μόνο στην Αγία Γη, αλλά και εκτός αυτής. Ο ίδιος ο Άγιος Σάββας, μαζί με τον Άγιο Θεοδόσιο, πρωτοστάτησε στις κινητοποιήσεις των μοναχών της Ιουδαίας κατά του Μονοφυσιτισμού το 516 μ.Χ. Οι μεταγενέστεροι Σαββαΐτες έπαιξαν πρωταρχικό ρόλο στην καταδίκη αιρέσεων όπως του Ωριγενισμού, του Μονοθελητισμού και της Εικονομαχίας.
Το Τυπικό της Λαύρας του Αγίου Σάββα
Πολύ σημαντικό για τη λατρεία της Ορθόδοξης Εκκλησίας είναι το «Τυπικόν της Λαύρας του Αγίου Σάββα», δηλαδή το σύνολο των οδηγιών για το πώς πρέπει να τελούνται οι ιερές ακολουθίες στην Εκκλησία. Αυτό το τυπικό διαμορφώθηκε από Αγίους όπως ο Χαρίτων, ο Ευθύμιος ο Μέγας, ο Θεόκτιστος, ο Σάββας ο Ηγιασμένος και ο Ιωάννης ο Δαμασκηνός και επικράτησε παντού.
Η Ιερά Λαύρα του Αγίου Σάββα παραμένει έως σήμερα φάρος ορθοδοξίας και πνευματικότητας.
Με πληροφορίες απο : Ἀρχιμανδρίτης Εὐδόκιμος
Holy Monastery of St. Savva
Ρ.Ο. Box 19824, Jerusalem 91199, Israel
Τηλ. τῆς Ἱ. Λαύρας: (972) 2 276 2915
