Toυ Μητροπολίτου Αυλώνος ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ
«Σηκώνεται, λοιπόν, (ο Ιησούς) από το τραπέζι που δειπνούσαν, βγάζει το ιμάτιό του, παίρνει μια πετσέτα και τη ζώνεται· έπειτα βάζει νερό στη λεκάνη κι αρχίζει να πλένει τα πόδια των μαθητών Του και να τα σκουπίζει με την πετσέτα που είχε ζωστεί» (Ιωάν. 13, 4-5).
ΜΕΓΑΛΗ ΤΕΤΑΡΤΗ – Σε αυτή τη φράση βλέπουμε πως ο Ιησούς κατεβαίνει από την πνευματική διακονία της ανθρώπινης ψυχής στην ολοφάνερη έμπρακτη αγάπη. Στην εκκλησιαστική γλώσσα η πράξη αυτή ονομάζεται Νιπτήρας.
Γιατί ο Ιησούς έπλυνε τα πόδια των Μαθητών του; Πρώτα η πρακτική απάντηση. Στα χρόνια του Κυρίου, αλλά και στην αρχαιότητα, που οι δρόμοι ήταν γεμάτοι σκόνες, και τα πέδιλα (σανδάλια) δεν προστάτευαν τα πόδια από τη σκόνη, συνήθζαν να πλένουν τα πόδια όσων είχαν καλέσει στο δείπνο. Εξάλλου τότε δεν έτρωγαν καθισμένοι σε καρέκλες γύρω από το τραπέζι, αλλά ήταν μισοξαπλωμένοι σε σοφάδες από τη μεριά του αριστερού χεριού και με το δεξί έτρωγαν. Γι’ αυτό έπλεναν τα χέρια τους και πριν και μετά το φαγητό. Το πλύσιμο των ποδιών ήταν έργο των δούλων. Αυτή είναι η πρακτική απάντηση.
Υπάρχει και η θεολογική απάντηση. Το λέντιο, τον νιπτήρα, όλα τα φροντίζει μόνος Του ο Ιησούς. Όλα είναι έτοιμα και η μεγάλη διδαχή αρχίζει. Ο Θεός υπηρετεί τον άνθρωπο. Ο Κύριος διακονεί τον δούλο. Το Πάθος του Ιησού τώρα είναι στην ώρα της προσφοράς! Ο Διδάσκαλος πλένει τα πόδια των Μαθητών! Η πράξη αυτή δεν θέλει καμμιά ένταση προσοχής. Την φωτίζει το ίδιο το γεγονός. Την ερμηνεύει η διδασκαλία του Κυρίου στη Γαλιλαία· αλλά και η διδασκαλία εκείνη ερμηνεύεται από την πράξη του Νιπτήρα, που είναι ένα παράδειγμα.
Ο Νιπτήρας είναι έκφραση αγάπης και συγχρόνως η διαθήκη του Ιησού στους Μαθητές Του και στη συνέχεια την Εκκλησία. Εκείνη τη νύχτα στο Υπερώο της Ιερουσαλήμ στο Νιπτήρα ο Πέτρος αρνήθηκε να του πλύνει τα πόδια ο Ιησούς, γιατί δεν είχε αντιληφθεί τη σημασία του γεγονότος. Δεν έβλεπε ο Πέτρος, αλλά και ο κάθε «Πέτρος» σήμερα, το φως της διδαχής. Δεν μέτρησε τα γεγονότα του Πάθους με τον μέσα της ψυχής του νού. Ο Πέτρος αγνόησε, φαίνεται, τη σκηνή του μεγάλου Μυστηρίου, όπου ο Ιησούς όχι μόνον ταπεινώθηκε και κρύφτηκε κάτω από τα είδη του άρτου και του οίνου, αλλά και σφαγιάσθηκε για πάντα.
Ο Πέτρος δεν έπρεπε να σκανδαλισθεί από την πράξη του Νιπτήρα. Στο εξής αυτός ο Μαθητής, μετά τα σωτηριώδη γεγονότα του Σταυρού, της Ανάστασης, της Ανάληψης και της Πεντηκοστής, θα ζωσθεί το λέντιο της διακονίας, για να πλύνει τις ψυχές των πρώτων χριστιανών με τον πόνο και τη φροντίδα της έμπρακτης και πνευματικής αγάπης.
Η διακονία δεν είναι ταπείνωση. Η ταπείνωση της διακονίας είναι βασιλική τιμή, Θρόνος υψηλός! Είναι προνόμιο των Μαθητών του Ιησού τούτο το έργο. Είναι ανέβασμα στα ουράνια η κάθοδος έως τα πόδια του άλλου, του οποιουδήποτε άλλου, έστω και αν αυτός είναι ένας «Ιούδας». Η διακονία είναι μια πράξη που έχει σχέση με εκείνον που την πραγματοποιεί. Δεν έχει σημασία ποιος είναι ο διακονούμενος. Ο Ιησούς δεν ξεχώρισε τον Ιούδα από τους άλλους Μαθητές.
Η πράξη της αγάπης τις πιο πολλές φορές σώζει, και άλλες απλά συγκινεί. Και άλλες φορές αφήνει την ψυχή αδιάφορη και ασυγκίνητη από το νόημά της. Ωστόσο, η αγάπη πάντοτε παραμένει η πιο όμορφη πράξη και το μόνο νόημα της ζωής. Ο Ιησούς που έπλυνε τα πόδια των Μαθητών δεν έπαψε να είναι ο Κύριος και ο Διδάσκαλος. Η διακονία δεν καταργεί την πνευματική τάξη! Ο δούλος της αμαρτίας μένει πάντα δούλος, οποιαδήποτε προσφορά και αν θελήσει να προσφέρει, να διακονήσει, αφού δεν δέχεται τη σωτηρία που προσφέρει ο Ιησούς.
Στο Θεανθρώπινο Σώμα της Εκκλησίας δεν σώζει μόνον η γνώση της πίστης, αλλά κυρίως η πράξη της πίστης. Θερμή να είναι η παράκληση του καθένα μας προς τον Ιησού: Να δίνει στον καθένα τη δύναμη να ζωσθεί το λέντιο της διακονίας των συνανθρώπων του. Να μπεί στο δρόμο που πλένει πόδια! Να ζήσει τη χαρά της έμπρακτης αγάπης!..
