Του Γέροντος Μαξίμου Ιβηρίτου (Μοναχού) – Αποκλειστικώς διά το «ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ»
ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ: Ανεκαινίσθη το εξωκκλήσιον της Παναγίας Πορταιτίσσης, το λεγόμενον «Φλουρί της Παναγίας», το οποίον κείται ΒΔ. της Ιεράς Μονής των Ιβήρων και εις απόστασιν 20 λεπτών εξ αυτής, εν μέσω του προς τας Καρυάς οδηγούντος γραφικού μονοπατίου.
Το ιστορικόν του Ιερού Καθιδρύματος έχει άμεσον πνευματικήν σχέσιν με την Θαυματουργόν Παναγίαν Πορταίτισσαν και με τον εκ Τραπεζούντος του Πόντου κτήτορα Ιερομόναχον Μάξιμον Τυριτίδην (1904-1999), ονομαστόν Πνευματικόν του Αγίου Όρους και Προσμονάριον της Παναγίας Πορταιτίσσης εν τη Ιερά Μονή Ιβήρων επί 50 συναπτά έτη (από του 1940 μέχρι του 1990).
Όπως είναι γνωστόν, ο αοίδιμος Γέρων υπήρξε δωρητής και κτήτωρ των εν Μακεδονία τεσσάρων αντιστοίχων του Πόντου παλαιφάτων Ιερών Μονών: Παναγίας Σουμελά, Αγίου Ιωάννου Βαζελώνος, Αγίου Γεωργίου Περιστερεώτα και Αγίου Θεοδώρου Γαβρά, καθώς και διαφόρων άλλων Ιερών Καθιδρυμάτων εν Ελλάδι.
Ο Προσμονάριος της Παναγίας Πορταιτίσσης και Άγιος Πνευματικός, όπως επεκαλείτο παρά των προσκυνητών, διετέλεσε καθοδηγητής πλήθους ανθρώπων, λαικών τε και ιερωμένων. Κάτωθεν του επιτραχηλίου του εύρον ανάπαυσιν πολλοί Μαθηταί της Αθωνιάδος Σχολής, διάφοροι Μητροπολίται της Ελλαδικής Εκκλησίας, απλοί Μοναχοί, Καθηγούμενοι και Προιστάμενοι των Αγιορειτικών Ι. Μονών κ.α.
Ήτο έμπειρος και πρακτικός ιατρός, ψυχών τε και σωμάτων· αυστηρός δε κατά την άσκησιν και ακριβής εις τα του Ιερού Μοναχικού πολιτεύματος. Είχε Πνευματικόν τον προορατικόν Καθηγούμενον της Ιεράς Μονής Καρακάλλου Κοδράτον. Ο ίδιος δε διηγείτο ότι, όταν ήλθεν εις το Άγιον Όρος το 1927, ανά τετραγωνικόν χιλιόμετρον από των Καρυών μέχρι των Ιβήρων υπήρχε και άνθρωπος με προορατικόν χάρισμα.
Εις διάφορα δημοσιεύματα προσκυνητών αναγράφεται, ότι ωρισμένοι εξ αυτών τον ήκουον ενίοτε να συνομιλή με την Θείαν Ποραίτισσαν εις το εντός της Μονής παρεκκλήσιον αυτής, την οποίαν απεκάλει «σουλτάναν=βασίλισσαν» εις τα Ποντιακά. Όταν εν καιρώ ηρωτήθη ο σύγχρονος Όσιος Εφραίμ ο Κατουνακιώτης, ποίαν γνώμην έχει διά τον Παπά-Μάξιμον τον Ιβηρίτην, εκείνος είπε τα εξής επιγραμματικώς: «Τόσα χρόνια κοντά στην Πορταίτισσα, κάτι πήρε».
Ο Παπά-Μάξιμος είχε πνευματικήν συναναστροφήν με πολλούς ασκητάς της Καψάλας, τους οποίους και προεμήθευε τακτικώς με διάφορα τρόφιμα, χάριν ελεημοσύνης. Είχεν επίσης πνευματικήν συναναστροφήν με τον Όσιον Παίσιον και τον υπό αγιοκατάταξιν Γέροντα Διονύσιον της Κολιτσούς. Το τέλος του, κατά το μεσονύκτιον της παραμονής των Χριστουγέννων του 1999, ήτο θαυμαστόν, όμοιον με εκείνο των παλαιών ονομαστών Πατέρων της ερήμου, καθώς αναγινώσκομεν εις τα Γεροντικά Αναγνώσματα. Ο μακάριος πάππος μας εις την καλογερικήν, εις των τελευταίων Ποντίων Μοναχών εν Αγίω Όρει με τραγικάς αναμνήσεις εκ του
γενομένου ξεριζωμού υπό των Τούρκων, αναπαύεται εις το παλαιόν Κοιμητήριον της Ι. Μετανοίας του. Να έχωμεν την ευχήν του ! Επί τη ευκαιρία μάλιστα της Μικρασιατικής Μνήμης (1922-2022), μελετάται επισταμένως η σύγκλησις ενός Διεθνούς Ποντιακού Συνεδρίου, με ιδιαίτερον σκοπόν την συγκέντρωσιν γνωστών και αγνώστων στοιχείων διά την σεβασμίαν μορφήν του, προς συγγραφήν και έκδοσιν ενός καταλλήλου ιστορικού τόμου.
Το ιστορικόν του Θαύματος της Παναγίας Πορταιτίσσης και του εξωκκλησίου Αυτής:
Εις τα ιστορικά Ιβηριτικά Προσκυνητάρια, ένθα καταχωρούνται ολίγα εκ των απείρων θαυμάτων της Παναγίας Πορταιτίσσης, αναφέρεται και το κατωτέρω: «Τον παλαιόν καιρόν ανεχώρησεν εις οδοιπόρος εκ της ερήμου του Άθωνος. Οδοιπορών δε καθ’ όλην την ημέραν έφθασε περί το απόγευμα εις την Μονήν των Ιβήρων. Επειδή όμως εβιάζετο, δεν εισήλθεν εις αυτήν. Απλώς μόνον εζήτησεν από τον θυρωρόν του Μοναστηρίου ολίγον άρτον και μη λαβών τούτον ανεχώρησε νήστις και εν πλήρει πικρία, κατευθυνόμενος προς την σκήτην των Καρυών. Τούτο όμως εγένετο ίνα αποδειχθή η μέριμνα, την οποίαν η Πάναγνος Δέσποινα είχε διά την Μονήν αυτήν. Διότι ο οδοιπόρος, απομακρυνθείς πολύ από την Μονήν, εκάθισεν εις μίαν πέτραν επί του δρόμου διά να αναπαυθή ολίγον, πάντοτε όμως στενάζων και δακρύζων διά την στάσιν του θυρωρού. Εκείνην ακριβώς την στιγμήν ήκουσε βήματα ανθρώπου, οπότε μετά δυσκολίας εσήκωσε την κεφαλήν του. Τότε βλέπει μίαν ωραιοτάτην γυναίκα, η οποία εκράτει εις τας αγκάλας της ένα παιδί.
Τον πλησιάζει και με συμπαθητικόν ύφος και γλυκείαν φωνήν τον ερωτά.}Τι έχεις και κλαίς; Μήπως είσαι ασθενής;} Όχι, απαντά ο οδοιπόρος, δεν είμαι ασθενής, αλλά πεινώ, διότι εζήτησα από τον θυρωρόν των Ιβήρων ολίγον άρτον, δεν μου έδωσεν όμως. Η γυνή τότε του λέγει.}Μη λυπού, τέκνον μου, κατά του θυρωρού, διότι θυρωρός της Μονής των Ιβήρων είμαι εγώ. Λάβε αυτό το φλωρίον, επίστρεψε στο Μοναστήρι και αγόρασε με αυτό άρτον, εγώ εδώ θα σε αναμένω. Ο οδοιπόρος πείθεται και επιστρέφει εις την Μονήν. Ευρίσκει τον θυρωρόν και ζητεί άρτον προς αγοράν, εγχειρίζων προς αυτόν συγχρόνως και φλωρίον, το οποίον} ως είπε} του το εδώρησε μία γυνή.
Όταν ο θυρωρός ήκουσε περί γυναικός, εξανέστη, μόλις δε είδε και το φλωρίον εις τας χείρας του πτωχού οδοιπόπρου αντελήφθη αμέσως ότι πρόκειται περί θαύματος και έσπευσε να κρούση τον Κώδωνα, ίνα συναθροισθούν οι Πατέρες και ίνα τους αναγγείλη το γενόμενον. Συγκεντρωθέντες δε οι Πατέρες ήκουσαν το παράδοξον γεγονός και έμειναν κατάπληκτοι. Διεπίστωσαν ακόμη ότι το φλωρίον, το οποίον έφερεν ο οδοιπόρος, ήτο εκείνο το οποίον είχεν αφιερωθή εις την Εικόνα της Πορταιτίσσης και το οποίον μετά πολλής ευλαβείας ετοποθέτησαν και αύθις επί της Αγίας Εικόνος. Αμέσως όλοι ομού ήλθον εις τον προαναφερθέντα
τόπον, αλλ’ ουδένα εύρον. Και εις ανάμνησιν του θαύματος ετοποθέτησαν μικρόν προσκυνητάριον. Κατά δε το έτος 1960 ο Ιερομόναχος Μάξιμος Πνευματικός Ιβηρίτης, εκ Τραπεζούντος, δι’ ιδίων εξόδων ανήγειρε περικαλλέστατον ναίδριον ειςτον τόπον εκείνον του θαύματος, προς τιμήν της Θεοτόκου Πορταιτίσσης».
Εις το ανωτέρω ναίδριον αναγράφονται επί εντετειχισμένης μαρμαρίνης πλακός τα εξής: «Δαπάνη Προηγουμένου Μαξίμου Ιβηρίτου εκ Τραπεζούντος, εις μνημόσυνον αυτού και των γονέων του Ευσταθίου και Σοφίας, 1960». Τον χώρον κοσμεί και σκιάζει μια παλαιά δρυς (κοινώς δένδρον), κάτωθεν της οποίας
είχε καταφύγει τότε ο πτωχός οδοιπόρος, συμφώνως με μίαν άλλην προφορικήν παράδοσιν της Μονής. Αύτη έχει δύο μεγάλα στελέχη, περιφερείας 4 μέτρων έκαστον τούτων, και έχει συμπεριληφθή εις το εκδοθέν έργον μας το 2011, υπό τίτλον: Τα Αγιορειτικά Μνημεία της Φύσεως (σελ. 226-227).
Το εξωκκλήσιον της Παναγίας Ποραιτίσσης εις τον τόπον του ειρημένου θαύματος, το οποίον σημειωτέον κοσμείται με τοιχογραφίας μαθητών του Φωτίου Κόντογλου, το ανήγειρε κατ’ επιμόνου επιταγής της Παναγίας Πορταιτίσσης και δη μετά κόπων πολλών εξ όσων μας εξεμυστηρεύετο, μεταφέρων επί δύο έτη εις τον ώμον λίθους, άμμον και ξύλα εκ της παραλίας της Μονής και του παρακειμένου χειμάρρου. Η ιδία δε Κυρία Θεοτόκος του υπέδειξε και το Σταυροειδές σχήμά του.
Το τεχνικόν μέρος κατασκευής του έργου το ανέθεσεν εις τον έμπειρον Ιερομόναχον Ευθύμιον, παλαιόν Γέροντα της νυν Αδελφότητος του Αγίου Γεωργίου Κερασιάς, εγκαταβιούντα τότε εις τον Λαυριωτικόν Μυλοπόταμον. Έκτοτε, ο Γέρων Μάξιμος προσήρχετο προς άσκησιν και διακονίαν καθ’ εκάστην ημέραν εις τον ιερόν τούτον χώρον, όπου κατά το πάλαι ενεφανίσθη εις τον πτωχόν οδοιπόρον η ιδία Υπεραγία Θεοτόκος, και δη με τον Κύριον της Δόξης Ιησούν Χριστόν ως νήπιον εν αγκάλαις, πράγμα σπάνιον και ίσως μοναδικόν εις τον κόσμον και τα εκκλησιαστικά χρονικά. Προς το τέλος επίσης της ζωής του εγκατεβίωσε επί τινα έτη και μονίμως εδώ. Από δε του 1960 μέχρι του 1999 μετεφέρετο ενταύθα λιτανευτικώς καθ’
εκάστην Τρίτην του Πάσχα και η Ιερά Εικών της Παναγίας Πορταιτίσσης. Η παράστασις του ανωτέρω Θαύματος απεικονίζεται εις ευμεγέθη ελαιογραφικόν πίνακα της κεντρικής εισόδου της Μονής και τοιχογραφίας των Ι. Ναών Της . Εις τον χώρον του εξόχου τούτου προσκυνήματος προσήρχετο ενίοτε και ο Όσιος Παίσιος, ότε ησκήτευεν εις την Ιβηριτικήν Σκήτην του Τιμίου Προδρόμου ή την Κουτλουμουσιανήν Παναγούδαν.
Καθώς αναγράφεται εις τα Πάτρια του Αγίου Όρους και εις τα κείμενα δύο Λαυριωτικών κωδίκων και ενός άλλου Σιναιτικού, η Κυρία Θεοτόκος επεσκέφθη και σωματικώς την Αθωνικήν χερσόνησον. Η ιδία δε απεβιβάσθη ομού μετά του Ευαγγελιστού Ιωάννου εις τον λιμένα του Κλήμεντος των αρχαίων Κλεωνών, ένθα
σήμερον κείται θεαματικώς η Ιερά Μονή των Ιβήρων, και εξεχριστιάνισε τους τότε ειδωλολάτρας κατοίκους της περιοχής, εγκαταστήσασα μάλιστα και ως Επίσκοπον ένα εκ των εβδομήκοντα Αποστόλων, Κλήμεντα ονομαζόμενον. Η έλευσις επίσης της Ιεράς Εικόνος Της, της Παναγίας Πορταιτίσσης, καθ’ ημέραν Τρίτην του Πάσχα το 1004 και αι δοθείσαι υποσχέσεις Αυτής, αποτελούν σύμβολον και σημείον της προστασίας Της διά τον Ιερόν Τόπον. Ενώ η εν καιρώ άγνωστη φυγή της Εικόνος Της θα σημάνη το τέλος και της Ιεράς ταύτης Πολιτείας, κατά τας Προφητείας του Οσίου Νείλου του Μυροβλύτου. Με την αφορμήν ταύτην, ο μέγας Διδάσκαλος και Άγιος της Εκκλησίας μας, ο Όσιος Νικόδημος ο Αγιορείτης, λέγει εις ένα σχετικόν Κανόνα του προς την Πορταίτισσαν: (ήχος α ́. Τύπον της αγνής…) «Μένε μεθ’ ημών των δούλων σου, μένε αεί, ω Πορταίτισσα ένδοξε, και μη χωρισθής, από της ποίμνης Σου πώποτε, τα ημών παραβλέπουσα πταίσματα·
Σε γαρ φως και προστάτιν, ζωήν, πνοήν, επιγραφόμεθα».
Εις ο,τι αφορά το φλωρίον (κοινώς φλουρί) της Παναγίας Πορταιτίσσης, έχομεν τα εξής και περί τούτου: Την 22 Αυγούστου 2017 π.η. επεσκέφθησαν την καθ’ ημάς Ιεράν Μονήν των Ιβήρων τρεις επίσημοι ερευνηταί επιστήμονες Αραβικής καταγωγής, προς μελέτην Αραβικών χειρογράφων εις την Βιβλιοθήκην της Μονής. Μεταξύ δε αυτών ήτο και ο Αραβολόγος Καθηγητής και Κοσμήτωρ της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Κουβέιτ, φέρων το εν μεταφράσει μικρόν όνομα της φυλής του: «Ο δούλος του Καθοδηγητού». Μεταβάντες από κοινού ενώπιον της Θαυματουργού Εικόνος της Παναγίας Πορταιτίσσης προς ξενάγησιν, εδράξαμεν την ευκαιρίαν να μελετήσωμεν και το επί της Ιεράς Εικόνος και επί περιόπτου θέσεως αποκείμενον φλωρίον. Καθώς επληροφορήθημεν παρ’ αυτών, τούτο είναι σπάνιον Αραβικόν κόσμημα, δωρηθέν άγνωστον πότε και διατί εις την Παναγίαν. Δεν πρόκειται καθώς είπον διά νόμισμα, διότι εις την δευτέραν όψιν αυτού δεν φέρει την σφραγίδα του νομισματοκοπείου κατασκευής.
Ονομάζεται όμως φλωρίον, καθότι έχει το σχήμα μεγάλου νομίσματος εκ λεπτού καθαρού χρυσού. Τούτο προφανώς, ήτο πολυτελές κόσμημα}φυλακτόν πλουσίου ή επιφανούς ενδεχομένως ατόμου (ανδρός ή γυναικός) και φέρει εις αμφοτέρας τας όψεις τας ιδίας παραστάσεις. Εις το κέντρον γράφει καλλιτεχνικώς εις τα Αραβικά την λέξιν
«Μασαλά» (= Έτσι το ήθελε ο Θεός να γίνη/Είναι πολύ όμορφον). Ομολογουμένως, η ύπαρξις του Αραβικού τούτου κοσμήματος επί της Αγίας
Εικόνος της Πορταιτίσσης και η αναφορά του σχετικού θαύματος με τον πτωχόν οδοιπόρον συνεκίνησε τους Άραβας επισκέπτας, οίτινες κατά την επιστροφήν των εις το πάτριον έδαφος το προέβαλον εις όλα τα μέσα μαζικής ενημερώσεως. Τούτο, καθώς μας έγραψαν αργότερον, είχε μεγάλην αποδοχήν εις τον Αραβικόν κόσμον και προεκάλεσε μεγάλην εντύπωσιν και θαυμασμόν. Όντως λίαν θαυμαστά και άγνωστα τα κρίματα του Θεού!
Το ειρημένον κειμήλιον απεσύρθη τελευταίως εκ της Αγίας Εικόνος και φυλάσσεται εις ασφαλέστερον μέρος της Μονής, δεδομένου ότι ιερόσυλοι χείρες επεχείρησαν δις κατά το παρελθόν να αφαρπάσουν τα αφιερώματα της Πορταιτίσσης, μεταξύ δε αυτών και το φλωρίον τούτο. Όμως διά θαυμάτων της Παναγίας Πορταιτίσσης συνελήφθησαν και παρεδόθησαν εις την δικαιοσύνην.
Είναι ευτυχές το γεγονός, ότι εις τας ημέρας μας εξωραίσθη το περικαλλές δασικόν εξωκκλήσιον της Παναγίας Πορταιτίσσης, το οποίον επωνυμείται και τούτο φλωρίον, λόγω της ενταύθα εμφανίσεως της Θεοτόκου μετά του νηπίου Ιησού Χριστού εν αγκάλαις και του γενομένου θαύματος προς τον πτωχόν οδοιπόρον.
————–
Συνημμέναι φωτογραφίαι:
α) Το εξωκκλήσιον της Παναγίας Πορταιτίσσης-«Φλουρί της Παναγίας»
εις το Άγιον Όρος.
β) Ο Ιερομόναχος Μάξιμος Ιβηρίτης ο Πνευματικός.
