Του Σεβ. Μητροπολίτου Μάνης κ. Χρυσοστόμου Γ’
Η Μάνη είναι μία από τις τρεις χερσονήσους της Πελοποννήσου, το νοτιώτερο τμήμα της Λακωνίας, στην εσχατιά της οροσειράς του Ταϋγέτου (υψ. 2.450 μ.). Μάλιστα είναι και το νοτιώτερο άκρο της ηπειρωτικής Ευρωπαικής Ενώσεως. Το βάθος της θάλασσας στο ακρωτήριο Ταίναρο φθάνει τα 4.450 μ. Εκεί κατά την μυθολογία ήσαν οι πύλες του Άδη.
Η Μάνη έχει «άγρια ομορφιά». Πολλά χωριά είναι ως αετοφωλιές. Επικρατεί η πέτρα, ο βράχος αλλά και το φως. Υπέροχη θάλασσα γύρωθεν. Και κυρίως ελαιώνες. Παντού ατενίζεις κάστρα και πυργόσπιτα ωραία κτισμένα. Πρόκειται για ένα ξεχωριστό και ιδιόμορφο, μαγευτικό τόπο.
Η Μάνη κατοικείται από των προιστορικών χρόνων. Περιοχές της αναφέρει μάλιστα ο Όμηρος. Στο Γύθειο σώζεται επίσης αρχαίο θέατρο. Οι κάτοικοι έζησαν πολλούς χρόνους με λιτότητα αλλά με υπερηφάνεια και πάντοτε με πνεύμα αγωνιστικότητας και ελευθερίας. Είναι λίαν χαρακτηριστικό ότι ποτέ δεν κατακτήθηκε από τους Τούρκους. Παρέμεινε αδούλωτη. Είναι η ηρωική Μάνη. Γι’ αυτό και η σημαία της Μάνης αναγράφει, όχι «Ελευθερία ή Θάνατος», αλλά «Νίκη ή Θάνατος». Στο Επισκοπείο υπάρχει χάρτης όπου δείχνει την Πελοπόννησο υπό τον Οθωμανικό ζυγό πλην της Μάνης, η οποία είναι ελεύθερη ηγεμονία από το 1453 έως την ίδρυση του ελληνικού κράτους 1833.
Η Μάνη, πρώτη συνέβαλε στην έναρξη της Ελληνικής Επαναστάσεως. Μετά από συσκέψεις σε Τσίμοβα (Αρεόπολη) και Κιτριές, των Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη και Θεόδ. Κολοκοτρώνη, ο οποίος βρισκόταν ήδη από τον Ιανουάριο του 1821 στην Καρδαμύλη, αλλά και την ορκωμοσία των οπλαρχηγών, που έλαβε χώρα στον Ι.Ναό των Ταξιαρχών στην Αρεόπολη στις 17 Μαρτίου 1821, ξεκίνησαν οι Μανιάτες αγωνιστές για την απελευθέρωση της Καλαμάτας (23 Μαρτίου 1821). Οι Τούρκοι προσπάθησαν τρεις φορές να κατακτήσουν την Μάνη (Μάχη Βέργας, 22/6/1826), (Μάχη Διρού, 24/6/1826) και (Μάχη Πολυαράβου, 28/8/1826) αλλά απέτυχαν παταγωδώς. Προσέτι και τα νεότερα χρόνια η Μάνη ανέδειξε πολεμάρχους οι οποίοι θυσιάστηκαν για την Ελλάδα είτε στο Μακεδονικό Αγώνα, είτε στη Μικρασία, είτε στην εποποιΐα του 40 είτε ακόμη και σ’ αυτά, τα κατοπινά χρόνια.
Όσον αφορά την χριστιανική πίστη, υπήρχε η άποψη ότι η Μάνη εκχριστιανίστηκε τελευταίως στην Ελλάδα κατά τον 9ο αιώνα. Ωστόσο η παρουσία παλαιοχριστιανικών ναών (τέλη 5ου – 6ου αι.) κυρίως στα παράλια της Μέσα Μάνης κοντά στη θέση «Τηγάνι», αλλά και σ’ άλλες περιοχές αποδεικνύει την ύπαρξη χριστιανικής βιοτής πολύ προ του 9ου αιώνα. Καθοριστική βέβαια σημασία για την εδραίωση του χριστιανισμού υπήρξε η όλη ιεραποστολική δράση του οσίου πατρός Νίκωνος «του Μετανοείτε» τον 10ο αιώνα. Εξ επόψεως καθαρώς εκκλησιαστικής, η πρώτη Επισκοπή υπό το όνομα Μαΐνη αναφέρεται από τας αρχάς του 10ου αιώνα. Έκτοτε ιδρύθησαν κατά διάφορα χρονικά διαστήματα περί τις οκτώ Επισκοπές. Σήμερα υφίσταται η Ιερά Μητρόπολις Μάνης με 114 ενοριακούς Ναούς, 412 Παρεκκλήσια, 267 Παρεκκλήσια με 80 Κοιμητηριακούς Ναούς, 204 Ιδιωτικούς και 20 Μοναστηριακούς. Η τοπική επίσημη εορτή είναι της Υπαπαντής του Κυρίου, όπου στο Επισκοπείο και στον ομώνυμο Ι. Ναό ευρίσκεται η περίπυστος εικών. Σήμερα είναι εν λειτουργία τρεις Ι. Μονές: Η Ι.Μ. Παναγίας Γιατρίσσης, Ι.Μ. Κοιμήσεως Θεοτόκου Ανδρουμπεβίτσης και η Ι.Μ. Αγίων Πάντων Γυθείου.
Γενικότερα, ολόκληρη η Μάνη, Ανατολική και Δυτική, είναι «κατάσπαρτη» από ι. Μονές, Ναούς, μεγάλους και μικρούς και μάλιστα με θαυμάσιες αγιογραφίες. Αυτό φανερώνει την πίστη και την ευλάβεια των Μανιατών. Το σπουδαιότερο μοναστήρι της Μάνης είναι η Παναγία η «Γιάτρισσα» στον Ταύγετο, σε υψόμετρο 1.250 μ., από τα μεγαλύτερα προσκυνήματα.
Το ιερό τρίπτυχο το οποίο σέβονται άπαντες είναι: «θρησκεία, πατρίδα, οικογένεια». Δηλ. ορθοδοξία, Ελλάδα, πατέρας, μητέρα και τέκνα. Ιδιαίτερα, «ζούν με τους νεκρούς» που σημαίνει αποδίδουν μεγίστη τιμή και σεβασμό στους κεκοιμημένους τους, εξ’ ου και τα γνωστά «Μοιρολόγια». Όλοι οι κάτοικοι διακρίνονται για την ανδρεία, την νοικοκυρωσύνη, την φιλοξενία, το ελεύθερο πνεύμα. Η Μάνη έχει ιστορία και γράφει ιστορία εκκλησιαστική και εθνική.
Είναι επίσης πολύ χαρακτηριστικό ότι η Μάνη ανέδειξε μεγάλες προσωπικότητες σ’ όλους τους τομείς της κοινωνίας, όπως κληρικούς, στρατιωτικούς, ιατρούς, νομικούς, πολιτικούς, εκπαιδευτικούς κα. Επίσης διέπρεψαν και διαπρέπουν και στην αλλοδαπή, κυρίως στην Αμερική και τον Καναδά. Σήμερα μάλιστα αποτελεί σπουδαίο τουριστικό προορισμό για πολλούς Έλληνες και ξένους. Δυνάμεθα να χαρακτηρίσουμε την Μάνη, ως ένα ανοικτό και μοναδικό πολιτιστικό μουσείο. Η πρόσκληση για επίσκεψη – προσκύνημα στη Μάνη απευθύνεται προς όλους. Είναι δεδομένη.
