1. Η σημερινή ευαγγελική περικοπή, αδελφοί μου χριστιανοί, μας μιλάει για τον λόγο του Θεού. Τον παρομοιάζει με «σπόρο». «Ο σπόρος εστίν ο λόγος του Θεού», μας είπε ο Κύριος (στιχ. 11). Μικρός είναι ο σπόρος. Αλλά γίνεται απ᾽ αυτόν δένδρο πανύψηλο και δυνατό, που ζει πάμπολλα χρόνια. Γι᾽ αυτό και μερικά δένδρα παριστάνονται ως πανάρχαια, σαν να φυτεύτηκαν από τον Ίδιο τον Θεό. «Ο κέδροι του λιβάνου, ας εφύτευσας», λέγει ο ψαλμωδός (Ψαλμ. 103,16)!
Τα όσα μας λέγει ο Κύριος στο σημερινό Ευαγγέλιο τα λέγει με μία ωραία παραβολή. Ξέρουμε ότι ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός μιλούσε με παραβολές. Μιλούσε με αυτό τον τρόπο όχι – όπως νομίζουν πολλοί – για να τον καταλαβαίνουν οι ακροατές του με απλές διηγήσεις, αλλά ακριβώς για τον αντίθετο λόγο: Δηλαδή, μιλούσε με αυτό τον τρόπο για να μην τον καταλαβαίνουν όλοι! Έτσι είπε στους μαθητές που τον ερώτησαν για την έννοια της παραβολής. Τους είπε ότι ομιλεί με παραβολές, ώστε, εκείνοι που δεν είναι άξιοι για την βασιλεία του Θεού, «να μη κατανοούν όσα βλέπουν και να μη καταλαβαίνουν αυτά που ακούουν» («ίνα βλέποντες μη βλέπωσι και ακούοντες μη συνιώσιν», στιχ. 10). Έτσι είναι, αδελφοί. Πρέπει να είναι δεκτική και προπαρασκευασμένη η ψυχή του ανθρώπου, για να δέχεται τα θεία νοήματα. Σε όποιον δεν συμβαίνει αυτό, δεν πρέπει να του παραδίδουμε τα υψηλά θεολογικά μαθήματα, γιατί, μη εννοώντας τα, θα τα περιφρονήσει και θα τα καταπατήσει. Και θα είμαστε και εμείς υπεύθυνοι για το αμάρτημά του αυτό.
2. Ο Κύριος μας παρουσιάζει στο σημερινό Ευαγγέλιο την καρποφορία του λόγου του Θεού με την παραβολή του σποριά. Ο σπόρος που έσπειρε ο σποριάς καρποφόρησε ανάλογα με τον τόπο που έπεσε. Ο σπόρος ήταν ο ίδιος, αλλά τα αποτελέσματα της σποράς ήταν διάφορα, ανάλογα με την πνευματική κατάσταση της ψυχής που δεχόταν τον σπόρο, τον λόγο του Θεού δηλαδή. Άρα την ευθύνη για την πνευματική μας κατάσταση την έχουμε εμείς. Ο ήλιος ανατέλλει και λάμπει. Μπαίνει όμως το φως του σε κάθε σπίτι ανάλογα με το άνοιγμα των παραθύρων του. Το ίδιο θα πούμε και για τον λόγο του Θεού. Καρποφορεί ανάλογα με την ποιότητα της καρδιάς που τον δέχεται. Η σημερινή μας παραβολή έχει τρεις διαφορετικές περιπτώσεις ακροατών.
Κατά την πρώτη περίπτωση ο σπόρος του σποριά έπεσε «παρά την οδόν και κατεπατήθη». Έπεσε κοντά στον δρόμο του χωραφιού και πατήθηκε από τους διαβάτες. Έτσι, τον κατέφαγαν τα πετεινά (στιχ. 5). Όπως λέγει ο Κύριος, ερμηνεύοντας στους μαθητές Του την παραβολή, η περίπτωσή μας εδώ αναφέρεται σε εκείνους που ακούουν μεν τον λόγο του Θεού, αλλά έχουν σκληρή καρδιά, καρδιά ποδοπατημένη (βλ. στιχ. 5) από τα διάφορα πάθη τους. Επομένως στην καρδιά τους αυτή δεν μπορεί να εισδύσει ο λόγος του Θεού και γι᾽ αυτό, πολύ εύκολα, έρχεται ο διάβολος και «αίρει τον λόγον από της καρδίας αυτών», είπε ο Κύριος (βλ. στιχ. 12).
Το ίδιο σχεδόν είναι και η άλλη περίπτωση, κατά την οποία ο σπόρος, δηλαδή ο λόγος του Θεού, έπεσε στην πέτρα. Και τι μπορεί να φυτρώσει πάνω στην πέτρα; Όπως εξήγησε ο Ίδιος ο Κύριος, αυτοί είναι οι άνθρωποι εκείνοι, οι οποίοι στην αρχή δέχονται με χαρά και ενθουσιασμό τον λόγο του Θεού. Όμως δεν μπορεί να ριζώσει στην πέτρινη καρδιά τους και γι᾽ αυτό, όταν συμβαίνουν πειρασμοί και έρχονται διωγμοί, γρήγορα τα εγκαταλείπουν όλα και αρνούνται την πίστη. Στην περίπτωση μας εδώ κάνουν εντύπωση δύο όμοιες εκφράσεις περί των ανθρώπων αυτών. Είναι οι εξής: «Οι προς καιρόν πιστεύουσι και εν καιρώ πειρασμού αφίστανται» (στιχ. 13). «Προς καιρόν» και «εν καιρώ»! Δηλαδή, για λίγο «καιρό» μόνο, για λίγο μόνο διάστημα παραμένουν πιστοί. Δέχθηκαν με ενθουσιασμό την πίστη και στα γρήγορα – γρήγορα έπειτα, με την εμφάνιση του πειρασμού, την εγκαταλείπουν. Επιπόλαιοι άνθρωποι! Και να είναι κανείς επιπόλαιος και απερίσκεπτος στα ανθρώπινα και στα υλικά πράγματα είναι μικρή η ζημιά. Να είναι όμως επιπόλαιος στα πνευματικά, αυτό στοιχίζει τον αιώνιο θάνατό του. Όπως λέγει ο Κύριλλος Αλεξανδρείας ερμηνεύοντας την περικοπή, «οι απερισκέπτως έχοντες την πίστιν εν εαυτοίς ούτοι άρριζον έχουσι την ευσέβειαν»!
3. Η τρίτη περίπτωση είναι εκείνοι που εκπροσωπούνται από τον σπόρο που έπεσε σε έδαφος γεμάτο από σπόρους αγκαθιών. Και βλάστησε μαζί με τα αγκάθια και τον έπνιξαν (στιχ. 7). Αυτοί είναι εκείνοι οι οποίοι άκουσαν τον λόγο του Θεού και άρχισαν με κάποια προθυμία να βαδίζουν στο δρόμο της πίστης. Πνίχτηκαν όμως από εναγώνιες φροντίδες για να αποκτήσουν πλούτο και από τις απολαύσεις του σαρκικού βίου. Η περίπτωση αυτή έχει ανθρώπους οι οποίοι θέλουν να πιστεύουν στο Θεό, αλλά θέλουν συνάμα να έχουν και την καλοζωία και να απολαμβάνουν τις κοσμικές χαρές. Πολλοί από τους σημερινούς χριστιανούς μας υπάγονται σ᾽ αυτή την περίπτωση. Αυτοί δέχονται μεν το σπόρο του λόγου του Θεού και φαίνεται να φύεται κάπως στην καρδιά τους, αλλά πνίγεται έπειτα από τις κοσμικές τους φροντίδες. Το σπέρμα του λόγου του Θεού που δέχθηκαν δεν ωριμάζει. Αυτοί δεν φέρουν καρπό. Αυτό σημαίνει το «ου τελεσφορούσι», που ακούσαμε στο Ευαγγέλιο περί αυτών (στιχ. 14).
Περί των παραπάνω τριών περιπτώσεων που ακούσαμε, αδελφοί χριστιανοί, αυτό που φταίει είναι η ακάθαρτη καρδιά, που δέχεται μεν τον λόγο του Θεού, αλλά αφού θέλει να ικανοποιήσει και τις αμαρτωλές της επιθυμίες, υποκύπτει στις επιθυμίες της αυτές και εγκαταλείπει τον λόγο του Θεού. Και βαθύτερα, την ζημιά για την αποτυχία της καρποφορίας του λόγου του Θεού στις καρδιές των ανθρώπων, την κάνει ο διάβολος. Αυτός από την αρχή προσπαθεί να εμποδίσει τους ανθρώπους να ακούσουν τον λόγο του Θεού. Αλλά όταν οι άνθρωποι τον ακούουν, προσπαθεί να κάνει το έδαφος της καρδιάς τους ακατάλληλο προς καρποφορία του λόγου του Θεού. Είναι αυτό που ακούσαμε στο σημερινό Ευαγγέλιο ότι «είτα (= έπειτα) έρχεται ο διάβολος και αίρει τον λόγον από της καρδίας αυτών» (στιχ. 12). Δηλαδή, ο διάβολος εργάζεται στις ψυχές εναντίον του λόγου του Θεού με δυό τρόπους: Και εξωτερικά και εσωτερικά. Εξωτερικά μεν στο να μην ακούσουν τον λόγο του Θεού· εσωτερικά δε στο να τον βγάλει από την καρδιά, αν τον δεχθούν. Ο κακούργος αυτός εχθρός μας, ο διάβολος, που μισεί την σωτηρία μας από φθόνο, επειδή την έχασε αυτός!…
4. Γι᾽ αυτό, αδελφοί, πρέπει να κάνουμε αγώνα, πολύ αγώνα κατά του τρισκατάρατου αυτού εχθρού μας του διαβόλου. Αυτόν τον αγώνα τον κάνουν οι ευλογημένες εκείνες ψυχές που αποτελούν την άλλη τάξη, για την οποία μιλούσε το σημερινό άγιο Ευαγγελιο. Είναι η «καλή γη» στην οποία ο σπόρος «εποίησε καρπόν εκατονταπλασίονα» (στιχ. 8). Αυτοί, αντίθετα από τις άλλες τρεις περιπτώσεις, όπως είπε ο Κύριος, έχουν «καρδίαν καλήν και αγαθήν» (στιχ. 15). Πως το πέτυχαν αυτό και απόκτησαν καλή και αγαθή καρδιά και έκαναν καρπό εκατό φορές περισσότερο από ο,τι ήταν ο σπόρος; Πως καρποφόρησαν τόσο πολύ; Το πέτυχαν γιατί «καρποφορούσιν εν υπομονή», μας λέγει ο Κύριος (στιχ. 15). Τι σημαίνει αυτό το «εν υπομονή»; Σημαίνει ότι κάνουν πολύν αγώνα κατά των αμαρτωλών παθών και του διαβόλου· σημαίνει ότι όχι απλώς δέχθηκαν τον σπόρο και πίστευσαν στον Χριστό, αλλά και ότι κάνουν άσκηση στην πνευματική τους ζωή και υπομένουν τα πολλά εμπόδια, «τας ακάνθας» (στιχ. 7.14), που εμφανίζει ο διάβολος, θέλοντας να αποσπάσει τους πιστούς από την πίστη και την αγάπη του Ιησού Χριστού. Εύχομαι, αγαπητοί αδελφοί, με την Χάρη του Θεού να κάνετε αυτόν τον αγώνα και να δώσετε πολλούς καρπούς στον Κύριό μας Ιησού Χριστό την Ημέρα της Κρίσεως, ΑΜΗΝ.
Με πολλές ευχές,
† Ο Μητροπολίτης Γόρτυνος και Μεγαλοπόλεως Ιερεμίας
