Σερρών Θεολόγος: Νηστεία, προσευχή και ταπεινοφροσύνη

Ο χρόνος της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρα­κοστής αποτελεί το κέντρο και την αφετηρία μιας επίπονης αλλά λυ­τρωτικής προσπάθειας, αναφέρει στο μήνυμά του ο Μητροπολίτης Σερρών κ. Θεολόγος και συνιστά νηστεία, προσευχή και ταπεινοφροσύνη. 

Ολόκληρο το μήνυμα αναφέρει:

Προς τους ευσεβείς χριστιανούς της Ιεράς Μητροπόλεώς μας.

«Ου γαρ διά το Πάσχα νηστεύομεν, ουδέ διά τον Σταυρόν, αλλά διά τα αμαρτήματα τα ημέτερα, επειδή μέλλομεν μυστηρίοις προσιέ­ναι· επεί γε το δε Πάσχα ου νηστείας εστίν, ουδέ πένθους, αλλ’ ευφρο­σύνης και χαράς υπόθεσις» (Ιωάννου Χρυσοστόμου, Κατά Ιουδαίων λόγος Γ’, ΕΠΕ 34, 178).
Αγαπητοί μου αδελφοί,

Γιά μία ακόμη φορά, η αγάπη και το μέγα έλεος του Θεού, μας μυσταγωγεί φιλανθρώπως στο πνευματικό στάδιο της Αγίας και Μεγά­λης Τεσσαρακοστής, της πλέον κατανυκτι­κης, ψυχωφελούς, διδακτικής και πνευματικής περιόδου ολοκλήρου του Εκκλησιαστικού μας έτους. Εισερχόμασθε στο στάδιο των πνευματικών παλαισμάτων για να αγω­νι­σθούμε για την απόκτηση, με την χάρη του Θεού, των χριστιανικών αρε­των που είναι δρόμοι σωτηρίας και τρόποι οικειώσεως του θεοδώρητου δω­ρου της σωτηρίας. Η μητέρα μας Εκκλησία καλεί όλους μας κατά δύναμιν να νη­στεύσουμε σωματικώς αλλά κυρίως πνευματι­κως, αλλοτριούμενοι κάθε κακίας, να προσευχηθούμε από μέσης καρδίας, να συμμετά­σχουμε πυκνότερα και πιο συνειδητά στην κατα­νυκτι­κη λατρεία της Εκκλησί­ας μας, να συνα­ντηθούμε με τον συνάνθρωπό μας σε πνεύμα αγάπης, ειρή­νης και αδελ­φοσύνης, να μελετήσουμε εις βάθος και με ταπεινό φρόνημα τον λόγο του Θεού, να εμπνευσθούμε από την ζωή των αγίων, να στερεω­θούμε στην πίστη, στην μετάνοια και στην αγάπη.

Κατ’ εξοχήν κατά την αγία και Μεγάλη Τεσσαρακοστή καλούμεθα να προε­τοιμασθούμε πνευματικώς με το μυστήριο της ιεράς Εξομολογή­σεως και τα λοιπά θεραπευτικά και αγιαστικά μέσα που προσφέρει η Εκκλησία, για να υποδε­χθούμε βιωματικώς την Μεγάλη Εβδομάδα, των αχράντων και κοσμοσωτηρίων Πα­θων και της ενδόξου Αναστάσεως του Κυρίου μας. Στο πρόσωπο του «εμπεσόντος εις τους ληστάς», δη­λαδή στους δαίμονες και τα πάθη που εκείνοι εμπνέουν και η ιδική μας ρα­θυμία καλλιεργεί, ταλαί­πωρου ανθρώπου της παραβολής του καλού Σα­μαρείτου, και του ασώτου υιού που σπατάλησε ανοήτως τον βίον του και την περιουσίαν του, ζώντας με­σα στην ανελευθερία της αμαρτίας, ο κάθε νουνεχής άνθρωπος μπο­ρεί να αναγνωρίσει τον εαυτό του.

Σ’ αυτήν την ανείπωτη τρα­γωδία της τραυματισμένης από την αμαρτία ανθρωπίνης φύσε­ως ενεργεί φιλανθρώ­πως, θεραπευτικώς, συμπαθώς και σωστικώς ο Καλός Σαμαρεί­της, ο πολυέλε­ος και πολυεύ­σπλαχνος Θεός και Πατέρας μας, ο «πάντας ανθρώ­πους θέλων σω­θήναι και εις επίγνωσιν αληθείας ελθείν». Ο άγιος Γρηγό­ριος ο Θεολό­γος μέσα από την σοφή διαπίστωσή του ότι «το πίπτειν αν­θρώπι­νον, το δε εμμένειν σατανικόν» μας δείχνει τον δρόμο της σωτήριας μετανοίας διά της οποίας μπορούμε να ξε­φύγουμε από την σατανική στασιμό­τητα και απελπισία, να έλθωμεν «εις εαυτόν», να δεχθούμε τους ζωογόνους ασπασμούς της Πατρικής αγάπης και να δούμε το πρόσωπο του Θεού. Η γεμάτη ταπεί­νωση με­τάνοια ως προϋπόθεση και πορεί­α ζωής χαριτώνει τον άνθρωπο και ελκύ­ει την θεία χάρη, η οποία θερα­πεύει τις πληγές της αμαρτίας καθαρίζει τον έσω της καρδίας άνθρωπο, φωτίζει τον ηγεμόνα νούν και αποκαθιστά τον άνθρω­πο ως υιόν αγαπημένο στο σπίτι του Ουρανίου Πατέρα.

Η ομόχρονος του ανθρώπου νηστεία, την οποία μας προτείνει ως μία ελεύθερη επιλογή η Α­γία μας Εκκλησία, ει­ναι ένας πανάρχαιος πνευ­ματικός θε­σμος που αγνίζει πνευματικώς και σωματικώς τον άνθρωπο. Ο ίδιος ο Κύριός μας φιλανθρώπως ενήστευσε «η­μέρας τεσσαρά­κοντα και νύκτας τεσσαράκοντα» (Ματθ. 4, 1-2) και με την διδασκαλίαν Του στην ε­πι του Όρους ομιλία Του αφ’ ενός μεν επεκύρωσε τον περί νη­στείας νο­μον, αφ’ ετέρου δε υπέδειξε τον τρόπο με τον οποίο  πρέπει να νηστεύου­με, ώστε η νηστεία να μην είναι εξωτερικός τύπος, αλλά να είναι αληθής άσκηση «εν κρυπτώ», εγκάρδια και ευάρεστη ενώ­πιόν Του θυσία. Σκοπός της νη­στείας είναι να βοηθήσει τον άνθρωπο να απαγγιστρωθεί από την δουλεία του καταναλωτικού τρόπου προσέγγισης των υλικών αγαθών και να βιώσει την εν ελευθερία ευχαριστιακή μετάληψη της τροφής. Μέσα από την παθοκτόνο νηστεία ο άνθρωπος στηρίζεται και παιδαγωγείται ώστε να φτάσει στην κα­τάσταση ε­κείνη που ο θείος Απόστολος Παύλος ονομάζει «νέκρωσιν» και «σταύρω­σιν» του σαρκικού φρονήματος και των επιθυμι­ων της αμαρτίας (Κολ. 3,5 και Γαλ. 5, 24).

Το επόμενο κορυφαίο πνευματικό κεφάλαιο, στο οποίο μας καλεί η αγία Εκκλησία μας να εντρυφήσουμε με σεβασμό και δέος είναι η αγία προσευ­χη. Η προσευχή είναι πρωτίστως ένα πολύτιμο δώρο του Θεού προς τον άνθρωπο, διά του οποίου καθίσταται εφικτή η εν πνεύματι ταπεινώσεως, απλότητος και βαθειάς πίστεως συνομιλία του ανθρώπου με τον Δημιουργό του. Κατά τον Όσιο Ιωάννη της Κλίμακος «η προσευχή ει­ναι η ένωση του ανθρώπου με τον Θεό, η συμφιλίωση με τον Θεό, η μητέ­ρα των δακρύων, η συγχώρη­ση των αμαρ­τημάτων, ο τοίχος που μας προ­στατεύει από τις θλίψεις, είναι το έργο των αγγέλων, η πηγή των α­ρετών, πρόξενος των χαρισμάτων, τροφή της ψυ­χης, φωτισμός του νού, πέλεκυς που κτυπά την απόγνωση, διάλυση της λύπης, καθρέπτης πνευ­ματικής προόδου» (Κλίμαξ Ιωάννου, Λόγος ΚΗ’). Γιά να είναι όμως η προ­σευχή μας ωφέλιμος και ευπρόσδε­κτος από τον Θεό θα πρέπει να συνο­δεύεται από τις μεγάλες αρετές της αγάπης και της συγχωρητικότητος. Λέγει και πάλιν ο Όσιος Ιωάννης της Κλίμακος: «Όταν ξεκινάς να στα­θείς ενώπιον του Κυ­ρίου, ας είναι ο χιτών της ψυχής σου υφασμένος με το νήμα της αμνη­σικακίας». Δεν είναι δυνατόν να θέλουμε να είμεθα οικείοι του Θεού και να συνομιλούμε μα­ζι του διά της προσευχής, εάν πρώτα δεν ειρηνεύουμε με τον συνάνθρω­πο μας. Γι’ αυτό και η Εκκλησί­α μας στο τέλος του πρώτου Κατανυκτικού Εσπερι­νού, που θα τελεσθεί απόψε στους Ιερούς Ναούς μας, έχει καθιερώσει τον ασπασμό της συγχωρήσεως, ώστε οι χριστιανοί να συ­ν-χωρήσουν, να συμπορευτούν δηλαδή εν ειρήνη και αγάπη στο στάδιο των αρετών της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, αγωνι­ζόμενοι τον καλό αγώνα.

Μεγάλη δύναμη στην προσευχή μας δίδει επί­σης η υψοποιός ταπεινο­φροσύνη, όπως αυτή αυθεντικώς διδάσκεται από τον ίδιο τον Κύριό μας στην γνωστή Ευαγγελι­κη διή­γηση της παραβολής του Τελώνου και του Φαρι­σαίου. Το γεμάτο ταπείνωση δάκρυ του μετανο­ούντος αμαρτωλού ενούμενο στον ακένωτο κρατήρα της θείας αγάπης με το Πανάγιο Αίμα του Κυρίου μας χαρίζει στον άνθρωπο δυνατότητα σωτηρίας και δικαιώσεως. Η αγάπη τέλος προς τον πλησίον, η οποία εκ­φράζεται με παροξυσμό πράξε­ων ελεημοσύ­νης και φι­λανθρωπίας καθι­στα την προσευχή μας πραγματικώς ευπρόσδεκτη από τον Κύριό μας.

Αγαπητοί μου χριστιανοί,

Σε μία ωραία ευχή της ακολουθίας των Προηγιασμένων Τιμίων Δω­ρων που θα τελείται κατ’ αυτήν την αγία περίοδο, η Εκκλησία μας περιέ­λαβε όλα εκείνα τα αιτήματα της πληγωμέ­νης από τον θείο έρωτα ψυχής, που επιζητά μέσα από τον πνευματικό αγώνα της να ενωθεί με τον ερα­σμιώτατο Νυμφίο της Χριστό. Ο χρόνος της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρα­κοστής αποτελεί το κέντρο και την αφετηρία αυτής της επίπονης αλλά λυ­τρωτικής προσπάθειας. Γι’ αυτό και η ευχή αυτή είναι πάντοτε μεν ψυχω­φελής, ιδιαι­τέρως όμως κατά τον παρόντα καιρόν επίκαιρη και διδακτική. 

Ιδού τι λέγει: «Δε­σποτα Παντοκράτωρ, ο πάσαν την κτίσιν εν σοφία δημιουργήσας·, ο διά την άφατόν σου πρόνοιαν και πολλήν αγαθότη­τα αγαγών ημάς εις τας πανσέπτους ημέρας ταύτας, προς καθαρι­σμον ψυχών και σω­μάτων, προς εγκρά­τειαν παθών, προς ελπίδα ανα­στάσεως…, παρά­σχου ημίν, Αγαθέ, τον αγώνα τον καλόν αγωνίσα­σθαι, τον δρόμον της νηστείας εκτελέ­σαι, την πίστιν αδιαίρετον τηρή­σαι, τας κεφαλάς των αοράτων δρα­κόντων συνθλάσαι, νικητάς τε της αμαρτίας ανα­φανήναι και ακατα­κρίτως φθάσαι προσκυνήσαι και την αγίαν Ανά­στασιν». Αμήν. Η χάρις του Κυρίου μας μετά πάντων υμών, αδελφοί αγαπητοί.

Καλή και ευλογημένη Μεγάλη Τεσσαρακοστή.

Καλή Ανάσταση!

Διάπυρος ευχέτης όλων σας προς τον Κύριον

Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ

Ο ΣΕΡΡΩΝ ΚΑΙ ΝΙΓΡΙΤΗΣ ΘΕΟΛΟΓΟΣ