ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΩΝ ΚΑΙΡΩΝ ΜΑΣ

Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΚΟΙΝΩΝΙΑ,ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΤΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΑΞΙΕΣ..

 Ποιο είναι το πρόβλημα των καιρών μας; Η έλλειψη της αρετής, η απουσία ενάρετων ανθρώπων. Κατ’ επέκταση, ο εγωισμός και ο ευδαιμονισμός. Αυτή είναι η αιτία όλων των άλλων προβλημάτων της κοινωνίας μας και της σημερινής κρίσης. Αρετή δεν είναι μια αφηρημένη έννοια, αλλά ο διαρκής αγώνας του ανθρώπου να περνάει από το «εγώ» στο «εμείς». Εκεί εξηγείται η απουσία αληθινών ηγετών και η αυξανόμενη αποξένωση μας από την ορθόδοξη παράδοση.

Βέβαια θα πει κάποιος πάντοτε υπήρχε αυτό το πρόβλημα. Ωστόσο στις μέρες μας, αυτό το πρόβλημα υφίσταται στο μέγιστο βαθμό. Και αυτό γιατί ο τρόπος ζωής του σύγχρονου ανθρώπου, ο πλέον πολυτελής στην ανθρώπινη ιστορία, δεν ταιριάζει με τη φύση του. Η φύση του ανθρώπου είναι συνώνυμη με τον ανώτερο προορισμό του. Ο άνθρωπος είναι δημιουργημένος με  προορισμό να πλησιάσει και να μοιάσει το Θείο. Όμως βλέπουμε σήμερα ότι ο τρόπος που ζει, ο άνετος κυρίως βίος, τον αλλοτριώνει και τον απομακρύνει καρδιακά από τον Θεό. Έτσι, μεγαλώνει και η έλλειψη της αρετής από την κοινωνία, αφού ο σημερινός άνθρωπος βασίζεται περισσότερο στον εαυτό του. Όταν ένας άνθρωπος περιορίζεται όλο και περισσότερο στον εαυτό του και δεν ενδιαφέρεται για τον πλησίον, για ανώτερες αξίες και το κοινωνικό σύνολο, αυτομάτως «μικραίνει» ως άνθρωπος, χάνει την ενάρετη φύση του.

Που θα βασιστούμε λοιπόν για να πάρουμε παραδείγματα και διδάγματα αρετής;  Η εποχή των Πατέρων της Εκκλησίας (4^ος-5^ος αι. μ.Χ.) είχε πολλά κοινά ηθικά στοιχεία με την σημερινή. Οι Πατέρες αγωνίστηκαν, αντιδρώντας σε κάθε μορφή αδικίας, απληστίας, ματαιοδοξίας και ανηθικότητας. Έθεσαν στόχο στη ζωή τους με όλες τους τις δυνάμεις να διδάξουν την χριστιανική αρετή.  Να τονίσουν την απλότητα, την φιλαλληλία και την ταπείνωση. Να διδάξουν το πρότυπο του ανανεωμένου αγιοπνευματικά ανθρώπου που έφερε ο Χριστός. Βέβαια, το ορθόδοξο πατερικό ήθος δεν είναι απλά μια αρετολογία, αλλά σκοπεύει πάνω απ’ όλα στη σωτηρία του ανθρώπινου γένους. Ωστόσο, δεν παύει να στοχεύει σε μια πιο δίκαιη κοινωνία, μέσα από την ενότητα των μελών της Εκκλησίας.

Θεωρούμε πολλές φορές τους εαυτούς μας ενάρετους. Αλλά αγνοούμε ότι αυτό ενέχει έναν φαρισαϊκό και προτεσταντικό ηθικισμό. Από τη μια επιδιώκουμε το δίκαιο, αλλά από την άλλη δεν διστάζουμε να παραπλανήσουμε τον διπλανό μας, δίνοντας πολλές φορές άλλοθι στον εαυτό μας, λέγοντας αφού το Κράτος κλέβει, γιατί να μην το κάνω και εγώ… Θεωρούμε ενάρετο τον καθωσπρέπει άνθρωπο και αναγνωρίζουμε ως σπουδαίο το πρότυπο του επιτυχημένου ανθρώπου, αυτού δηλαδή που έχει αποκτήσει πολλά υλικά αγαθά στη ζωή του. Τον αληθινά ενάρετο, τον ανεξίκακο, τον πράο, τον τίμιο, τον θεωρούμε αδύναμο, δειλό και ασθενή. Τον ταπεινό τον θεωρούμε δουλοπρεπή. Θεωρούμε την αρετή αδυναμία.

Έχουμε πολλά να διδαχθούμε από τους Πατέρες σήμερα και από τους γνήσιους συνεχιστές τους, τους γέροντες, τις διδαχές των οποίων μελετούμε. Μας δίδαξαν λοιπόν και μας θυμίζουν ότι ο ενάρετος χριστιανός δεν είναι ένας βολεμένος άνθρωπος, που αυτοδικαιώνει τον εαυτό του μέσα από κάποιες καλές πράξεις που κάνει, αλλά ένας άνθρωπος που «επαναστατεί» όταν βλέπει την αδικία και την καταπάτηση των αξιών του.

Μια τέτοια ηθική «επανάσταση» χρειαζόμαστε στις μέρες μας.  Μια ηθική που δεν έχει σχέση με τον στείρο ηθικισμό και τον ψεύτικο ευσεβισμό. Αλλά μια αληθινή χριστιανική ηθική, που θα βασίζεται στην αγάπη και την επιστροφή στο Ευαγγέλιο, την πατερική παράδοση και την παιδεία. Μια ηθική, που είναι συνώνυμη με το βιωματικό ήθος της Ορθοδοξίας. Αρκεί και εμείς σήμερα να γνωρίσουμε αυτό το ήθος, να έλθουμε ξανά κοντά του και να το αγαπήσουμε.

Όταν αποφασίσουμε, κατά παραχώρηση Θεού μέσα από την προσπάθεια της σωτηρίας μας, να προσπαθούμε καθημερινά να αποκτούμε λίγη περισσότερη αρετή, δηλαδή να μειώνουμε το «εγώ» μας, θα ζήσουμε σε μια καλύτερη κοινωνία. Οι Πατέρες της Ορθοδοξίας διαχρονικά αγωνίστηκαν για μια κοινωνία που δεν θα έχει στο κέντρο της το χρήμα, αλλά την αληθινή αρετή και τις αξίες.

Μέγας Βασίλειος: «Δώσε πρώτη κληρονομιά στα παιδιά σου την αρετή, και ύστερα μοίρασέ τους και την περιουσία σου».

 

 Του συνεργάτη του agioritikovima.gr  Χρήστου Πιτσίλκα