Περί του ασπασμού της ειρήνης

ΕΡΩΤΗΣΗ: Κατά την Θεία Λειτουργία λίγο πριν πούμε το Σύμβολον της Πίστεως (Πιστεύω εις έναν Θεόν…) πως πρέπει να ανταποκρινόμαστε στην προτροπή του Διακόνου ή του Ιερέα «Αγαπήσωμεν αλλήλους…»;

ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Στη Θεία Λειτουργία συμμετέχει και το Πνεύμα μας και το σώμα μας. Όταν αναφέρεται το Πανάγιον Όνομα της Αγίας Τριάδος, ενώνοντας τα τρία δάκτυλα, κάνουμε το σημείο του Σταυρού. Όταν ο Λειτουργός προτρέπει: «Σοφία ορθοί…» σηκωνόμαστε από τα καθίσματα και στεκόμαστε όρθιοι. Όταν λέγει «Δεύτε προσκυνήσωμεν…» υποκλινόμαστε ενώπιον του Κυρίου. Έτσι και όταν μας λέγει: «Αγαπήσωμεν αλλήλους…» και με την ψυχή μας αγκαλιάζουμε με ειλικρινή αγάπη τους αδελφούς, αλλά και με το σώμα μας στρεφόμαστε προς τους γύρω μας εκκλησιαζομένους εκφράζοντας προς αυτούς την αδελφική αγάπη μας, ζητώντας και δίνοντας την συγχώρηση για αν σε κάτι τους λυπήσαμε ή μας λύπησαν.

Σε θείες Λειτουργίες του 1ου αι. η προτροπή αυτή ήταν λίγο διαφορετική: «Ασπάσασθε αλλήλους εν φιλήματι αγίω». Και τότε αντάλλασαν τον ασπασμόν (φίλημα) της αγάπης και της ειρήνης οι κληρικοί στο Άγιο Βήμα μεταξύ τους και οι άνδρες με τους άνδρες και οι γυναίκες με τις γυναίκες. Από αυτή την αρχαία πράξη της Εκκλησίας, μέχρι σήμερα, διατηρείται μόνον η ανταλλαγή του ασπασμού των ιερέων μεταξύ τους και μετά του Επισκόπου, όταν λειτουργεί ο Επίσκοπος.

Στην Θεία Λειτουργία του Αγίου Αποστόλου Μάρκου, που τελείται στην εκκλησία της Αλεξανδρείας, δίνεται έμφαση στην ανταλλαγή του ασπασμού. Εκείνη την στιγμή ο Λειτουργός αναπέμπει ειδικήν ευχήν, την «Ευχήν του ασπασμού». Παραθέτουμε απόσπασμα της ευχής αυτής:

«Δέσποτα Κύριε Παντοκράτορ, ουρανόθεν επίβλεψον επί την Εκκλησίαν Σου και επί πάντα τον λαόν Σου… και δώρησαι ημίν την σήν ειρήνην και την σήν αγάπην και την σην βοήθειαν· Και κατάπεμψον ημίν την δωρεάν του Παναγίου Σου Πνεύματος, όπως εν καθαρά καρδία και συνειδήσει αγαθή ασπασώμεθα αλλήλους εν φιλήματι αγίω, μη εν δόλω μη εν υποκρίσει… αλλά άμωμον και άσπιλον εν ενί πνεύματι εν τω συνδέσμω της ειρήνης και της αγάπης…».

Με αυτά λοιπόν τα άγια αισθήματα της ειλικρινούς αγάπης ας στρεφόμεθα προς τους συνεκκλησιαζομένους αδελφούς μας και έτσι ας ανταποκρινόμαστε στο κάλεσμα του Λειτουργού «αγαπήσωμεν αλλήλους».