ΟΠΕΚΕΠΕ:Μέσα σε κλίμα έντονης αγωνίας για το αν «βγαίνουν» τα νούμερα στις ενισχύσεις, ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Κώστας Τσιάρας διαβεβαιώνει ότι με τα πακέτα που τρέχουν αυτή την περίοδο το ΥΠΑΑΤ θα κινήσει πάνω από ένα δισ. ευρώ έως το τέλος του 2025, όμως πίσω από τα μεγάλα ποσά κρύβονται σοβαρές γκρίζες ζώνες για χιλιάδες παραγωγούς.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
News: Το Μέτρο 23,τα παλιά βιολογικά, τα υπόλοιπα του ΠΑΑ και μια σειρά από τεχνικές λεπτομέρειες στους ελέγχους του ΟΣΔΕ απειλούν να αφήσουν εκτός κρίσιμο κομμάτι του αγροτικού κόσμου, την ίδια ώρα που στα ραδιόφωνα ακούγονται καθησυχαστικές δηλώσεις.
Τι πληρώθηκε και τι έρχεται
Σύμφωνα με τον υπουργό, μέσα στο Σαββατοκύριακο έκλεισαν πληρωμές για νιτρορύπανση, Κομφούζιο, πρόγραμμα σπάνιων φυλών και μέρος της βιολογικής γεωργίας, ενώ η τρέχουσα εβδομάδα, μαζί με το Μέτρο 23, «φουσκώνει» το πακέτο των καταβολών κοντά στα 500 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, από τον ΟΠΕΚΕΠΕ προετοιμάζονται η εξόφληση της βασικής, η εξισωτική, τα παλιά βιολογικά, αλλά και οι ενισχύσεις ζωικού κεφαλαίου που συνδέονται με τις ζημιές του «Ντάνιελ».
Την ίδια στιγμή, ο Κώστας Τσιάρας επιμένει ότι «όλα λύνονται με διάλογο» και ότι οι πόρτες του υπουργείου είναι ανοιχτές. Στην πράξη, όμως, οι παραγωγοί βλέπουν τις καταστάσεις πληρωμής να «κουρεύονται» σιωπηρά, με όρους και προϋποθέσεις που συχνά δεν είχαν καν ανακοινωθεί όταν έκαναν τις δηλώσεις τους.
Οριζόντια περικοπή στο 23,5% – Σπάει η πολιτική δέσμευση
Στο Μέτρο 23, που αφορά καλλιέργειες με ζημιά πάνω από 30% το 2024, η πραγματικότητα είναι συγκεκριμένη: η ζήτηση έφτασε τα 234 εκατ. ευρώ, ενώ το διαθέσιμο κονδύλι μένει στα 178,5 εκατ. ευρώ. Αυτό, με βάση τον κανονισμό, οδηγεί σε οριζόντια περικοπή 23,5% για όλους. Η πολιτική δέσμευση Τσιάρα, ότι οι ενισχύσεις θα δοθούν με τα ποσά που είχαν ανακοινωθεί το καλοκαίρι, φαίνεται να θυσιάζεται στον βωμό των δημοσιονομικών περιορισμών – χωρίς ξεκάθαρη ενημέρωση για το ποιος χάνει τι.
Χαρακτηριστικό, σύμφωνα με παράγοντες που μίλησαν στο vimaorthodoxias.gr, είναι ότι η συζήτηση για τα «τελικά ποσά ανά καλλιέργεια» απουσιάζει από την επίσημη ρητορική, αν και οι υπηρεσίες του ΠΑΑ είχαν καθαρή εικόνα της υπερβάλλουσας ζήτησης ήδη από τις πρώτες εβδομάδες του Οκτωβρίου. Η οριζόντια περικοπή παρουσιάζεται πλέον ως μονόδρομος, με την ελπίδα ότι, αν προκύψουν αδιάθετα ποσά, ίσως στο τέλος «μαλακώσει» λίγο το ψαλίδι.
Αγροτεμάχια χωρίς ΑΤΑΚ / ΚΑΕΚ: Ο κίνδυνος να μείνουν για πάντα εκτός
Το πιο εκρηκτικό σημείο είναι ο έλεγχος ιδιοκτησιακού καθεστώτος. Οργανώσεις παραγωγών καταγγέλλουν ότι ο ΟΠΕΚΕΠΕ προσανατολίζεται να αφήσει εκτός πίστωσης όλα τα αγροτεμάχια στα οποία δεν ήταν αναρτημένος ΑΤΑΚ ή ΚΑΕΚ στο ΟΣΔΕ 2024, παρότι την περίοδο υποβολής δηλώσεων δεν υπήρχε σαφής υποχρέωση για αυτό το μέτρο. Το προηγούμενο της εξόφλησης των συνδεδεμένων του 2024 –όταν έμειναν απλήρωτα χωράφια χιλιάδων παραγωγών για τον ίδιο λόγο– δείχνει ότι το ρίσκο είναι πραγματικό.
Η ουσία είναι ότι μια τεχνική λεπτομέρεια, η οποία σχετίζεται με την ιδιοκτησιακή τακτοποίηση, μπορεί να πετάξει εκτός ενίσχυσης παραγωγούς που πράγματι είχαν ζημιές πάνω από 30%. Οι αγρότες μιλούν για «τιμωρία χωρίς προειδοποίηση» και βλέπουν πίσω από την αυστηρότητα των ελέγχων μια προσπάθεια να «κλείσει» με το μικρότερο δυνατό κόστος ένας φάκελος που πρέπει υποχρεωτικά να έχει πληρωθεί έως 31 Δεκεμβρίου 2025, όπως ορίζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Βιολογικά, εξισωτική και ΕΛΓΑ: Τα ποσά δεν φτάνουν, ο χρόνος πιέζει
Παράλληλα, οι πληρωμές για τα παλιά βιολογικά μπαίνουν σε τροχιά, όμως το ερώτημα είναι με τι «κόφτες» και με ποια κριτήρια θα κλείσουν οι εκκρεμότητες. Σε πολλές περιπτώσεις, οι παραγωγοί που μπήκαν σε βιολογικά προγράμματα με υποσχέσεις για σταθερή στήριξη, βλέπουν τώρα μειώσεις ή καθυστερήσεις που αμφισβητούν τη βιωσιμότητα των εκμεταλλεύσεών τους.
Στο μέτωπο των αποζημιώσεων, ο ΕΛΓΑ αναμένεται να τρέξει πληρωμές ύψους 120 εκατ. ευρώ, ενώ σε εξέλιξη βρίσκονται και οι διαδικασίες για την ανασύσταση φυτικού κεφαλαίου από τον «Ντάνιελ». Όμως η κλιματική κρίση, που ο ίδιος ο υπουργός αναγνώρισε ότι έχει «διαλύσει» τις σταθερές της παραγωγής, καθιστά τα σημερινά εργαλεία αποζημιώσεων οριακά επαρκή. Για πολλές εκμεταλλεύσεις, η αποζημίωση απλά κλείνει τρύπες, δεν χτίζει προοπτική.
Τρεις κατηγορίες αποκλεισμένων και ένα «monitoring» που πληγώνει
Ο Κώστας Τσιάρας αναγνώρισε δημόσια ότι υπάρχουν τρεις κατηγορίες δικαιούχων που έμειναν εκτός προκαταβολής βασικής ενίσχυσης: περίπου 44.000 παραγωγοί σε έλεγχο, όσοι χτυπήθηκαν από τις ιδιαιτερότητες του monitoring και περίπου 13.000 κτηνοτρόφοι σε πέντε νομούς που δεν έλαβαν βοσκότοπο από τη νέα κατανομή.
Οι δύο πρώτες κατηγορίες έχουν θεωρητικά τη δυνατότητα ενστάσεων ή προσκόμισης στοιχείων. Όμως στην πράξη, οι προθεσμίες είναι ασφυκτικές, τα λάθη πολύπλοκα, οι πλατφόρμες δύσχρηστες και οι λογιστές–γεωπόνοι ήδη υπερφορτωμένοι. Η τρίτη κατηγορία, των κτηνοτρόφων χωρίς βοσκότοπο, καλείται να περιμένει νέα κατανομή, με την υπόσχεση ότι «θα πληρωθούν». Μέχρι τότε, όμως, λογαριασμοί, ζωοτροφές και χρέη προς την ΑΑΔΕ τρέχουν.
Πολιτικό κόστος και αγροτική πραγματικότητα
Το πολιτικό αφήγημα θέλει μια κυβέρνηση που «ρίχνει» πάνω από ένα δισ. ευρώ στην ύπαιθρο, παγώνει το αγροτικό ρεύμα στα 9,2 λεπτά, ενισχύει τις ζωοτροφές κατά 50% και «στέκεται δίπλα στον παραγωγό». Η αγροτική πραγματικότητα, όμως, είναι πιο σκληρή: οριζόντιες περικοπές, τεχνικοί αποκλεισμοί, πολύπλοκα πληροφοριακά συστήματα, monitoring που βγάζει εκτός στήριξης πραγματικές καλλιέργειες και ένα Μέτρο 23 που καταλήγει να είναι «μια κι έξω», χωρίς δεύτερες ευκαιρίες.
Σε αυτό το πλαίσιο, το ερώτημα για τον αγροτικό κόσμο είναι απλό:
δεν είναι μόνο αν θα πληρωθούν, αλλά πώς θα πληρωθούν, πόσο θα πληρωθούν και ποιοι τελικά θα μείνουν απέξω – σε μια χρονιά που οι ίδιες οι δηλώσεις του υπουργού παραδέχονται ότι οι παραγωγές μειώθηκαν και οι τιμές έπεσαν στο ναδίρ.
Και όσο αυτά μένουν αναπάντητα, το «μία κι έξω» του Μέτρου 23 θυμίζει περισσότερο βεβιασμένο κλείσιμο φακέλου, παρά δίκαιη στήριξη μιας υπαίθρου που ασφυκτιά.
