ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ: Η συζήτηση για το «ξεπάγωμα» των επικουρικών συντάξεων και την καταβολή των νέων αναδρομικών βρίσκεται στο επίκεντρο των οικονομικών και κοινωνικών εξελίξεων, καθώς περίπου 1,3 εκατομμύρια συνταξιούχοι περιμένουν εδώ και εννέα χρόνια να δουν αυξήσεις στους λογαριασμούς τους.
Ρεπορτάζ: Γιάννης Παπανικολάου
News: Οι ενδείξεις για πλεόνασμα στον κλάδο επικουρικής ασφάλισης του ΕΦΚΑ (ΕΤΕΑΕΠ) δημιουργούν βάσιμες ελπίδες ότι μέσα στο 2026 μπορεί να «παγώσει» επιτέλους η ρήτρα μηδενικού ελλείμματος.
Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες του vimaorthodoxias.gr, οι υπηρεσίες του e-ΕΦΚΑ έχουν ολοκληρώσει την αποτύπωση του ισολογισμού 2025, ο οποίος δείχνει πλεόνασμα 98,9 εκατ. ευρώ για τον επικουρικό κλάδο και 708,9 εκατ. ευρώ συνολικά για το Ταμείο. Εφόσον η Εθνική Αναλογιστική Αρχή δώσει το «πράσινο φως», οι επικουρικές συντάξεις αναμένεται να αυξηθούν για πρώτη φορά από το 2016.
Πώς φτάσαμε στο πάγωμα των επικουρικών
Το «πάγωμα» επιβλήθηκε με τη ρήτρα μηδενικού ελλείμματος που θέσπισε ο νόμος 4387/2016 (νόμος Κατρούγκαλου). Η ρήτρα αυτή απαγορεύει κάθε αύξηση στις επικουρικές, αν δεν υπάρχει αποδεδειγμένο πλεόνασμα στον κλάδο. Παρά το γεγονός ότι το 2024 υπήρξε μικρό θετικό αποτέλεσμα (περίπου 35 εκατ. ευρώ), η Αρχή δεν ενέκρινε αύξηση, θεωρώντας πως δεν εξασφαλιζόταν η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα.
Φέτος, όμως, τα δεδομένα αλλάζουν: τα έσοδα του επικουρικού κλάδου διαμορφώνονται στα 4,43 δισ. ευρώ, τα έξοδα στα 4,32 δισ. ευρώ, ενώ οι εισφορές και η αύξηση της απασχόλησης έχουν ενισχύσει τη ρευστότητα του συστήματος. Αν επιβεβαιωθεί το πλεόνασμα και σε αναλογιστική βάση, τότε τον Ιούνιο του 2026 θα δούμε τις πρώτες αυξήσεις.
Πόσο θα είναι οι αυξήσεις
Οι αυξήσεις θα κινηθούν από 2,5% έως 3,5%, ανάλογα με το ύψος της σύνταξης. Μεγάλο μέρος των ωφελούμενων θα είναι όσοι λαμβάνουν επικουρικές κάτω από 250 ευρώ, όπου το όφελος μπορεί να φτάσει τα 6 έως 10 ευρώ μηνιαίως.
Αντίθετα, για όσους αποχώρησαν μετά το 2015 με το νέο σύστημα νοητής κεφαλαιοποίησης, οι αυξήσεις θα είναι περιορισμένες, καθώς οι συντάξεις τους υπολογίζονται με «ρήτρα ηλικίας» και αναλογικότερους συντελεστές.
Η μέση επικουρική σύνταξη λόγω γήρατος βρίσκεται σήμερα στα 198,68 ευρώ καθαρά, ενώ η αναπηρική είναι στα 129,93 ευρώ και η σύνταξη λόγω θανάτου στα 120 ευρώ. Πρόκειται για τιμές που παραμένουν στάσιμες εδώ και πέντε χρόνια, παρά τη σωρευτική αύξηση 13,15% στις κύριες συντάξεις.
Τι θα γίνει με την ΕΑΣ
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί και η εξέλιξη με την Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), η οποία εξακολουθεί να παρακρατείται από περίπου 370.000 συνταξιούχους του Δημοσίου και των Σωμάτων Ασφαλείας. Παρότι η εισφορά έχει κριθεί αντισυνταγματική για το διάστημα Ιούλιος 2015 – Δεκέμβριος 2018, το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους δεν έχει ακόμη ολοκληρώσει τις εκκαθαρίσεις για την πλήρη επιστροφή των ποσών.
Όπως επιβεβαιώνουν πηγές από το Υπουργείο Οικονομικών, τα νέα αναδρομικά της ΕΑΣ θα δοθούν μέχρι τον Μάρτιο του 2026, πιθανότατα σε μία δόση. Το συνολικό δημοσιονομικό κόστος εκτιμάται σε 165 εκατ. ευρώ, ενώ οι δικαιούχοι θα λάβουν από 380 έως 1.400 ευρώ, ανάλογα με το ύψος της σύνταξης και τη διάρκεια της παρακράτησης.
Ποιοι χάνουν το έκτακτο βοήθημα των 250 ευρώ
Την ίδια στιγμή, ξεκαθαρίζει το τοπίο γύρω από το έκτακτο βοήθημα των 250 ευρώ, που είχε χορηγηθεί τα προηγούμενα χρόνια σε χαμηλοσυνταξιούχους, ΑμεΑ και μακροχρόνια ανέργους.
Η κυβέρνηση, σύμφωνα με το Υπουργείο Εργασίας, εξετάζει πιο στοχευμένο πλαίσιο για τον Δεκέμβριο, ωστόσο χιλιάδες δικαιούχοι θα μείνουν εκτός.
Συγκεκριμένα, το βοήθημα δεν θα δοθεί:
- Σε όσους έχουν κύρια σύνταξη άνω των 850 ευρώ μεικτά.
- Σε όσους λαμβάνουν επικουρική σύνταξη που ανεβάζει το συνολικό εισόδημα πάνω από 1.000 ευρώ.
- Σε συνταξιούχους που έχουν φορολογητέο εισόδημα άνω των 16.000 ευρώ ετησίως ή περιουσία άνω των 200.000 ευρώ.
Από το μέτρο αναμένεται να επωφεληθούν περίπου 580.000 χαμηλοσυνταξιούχοι, με το κόστος να ανέρχεται σε 140 εκατ. ευρώ. Το ποσό θα καταβληθεί εντός του δεύτερου δεκαπενθημέρου του Δεκεμβρίου, ταυτόχρονα με την καταβολή των συντάξεων Ιανουαρίου 2026.
Αναδρομικά και αυξήσεις: το χρονοδιάγραμμα
Η πορεία των πληρωμών, όπως έχει διαμορφωθεί από το Υπουργείο Εργασίας και τον e-ΕΦΚΑ, έχει ως εξής:
- Νοέμβριος 2025: Εξόφληση καθυστερούμενων συντάξεων Δημοσίου και ΝΑΤ.
- Δεκέμβριος 2025: Καταβολή έκτακτου βοηθήματος 250 ευρώ στους χαμηλοσυνταξιούχους.
- Φεβρουάριος 2026: Πρώτη δόση αναδρομικών ΕΑΣ και επικουρικών.
- Ιούνιος 2026: Πιθανό «ξεπάγωμα» και αύξηση επικουρικών, αν πιστοποιηθεί το πλεόνασμα.
Οι ειδικοί προειδοποιούν
Ο εργατολόγος Νίκος Παπανίκας, μιλώντας στο vimaorthodoxias.gr, σημειώνει ότι η απόφαση για τις επικουρικές «δεν μπορεί να βασιστεί μόνο σε ταμειακούς δείκτες, αλλά χρειάζεται αναλογιστική τεκμηρίωση». Προειδοποιεί ότι «αν οι αυξήσεις δοθούν χωρίς πλήρη αξιολόγηση, υπάρχει κίνδυνος νέας ρήτρας περικοπών μέσα στην επόμενη δεκαετία».
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Συνταξιούχων Δημοσίου δηλώνει πως «η πολιτεία οφείλει να σεβαστεί τις αποφάσεις των δικαστηρίων για την ΕΑΣ και να αποδώσει τα οφειλόμενα χωρίς νέες καθυστερήσεις».
Τι λέει το Υπουργείο Εργασίας
Σύμφωνα με αρμόδια στελέχη, «το 2026 θα είναι χρονιά αποκατάστασης αδικιών». Ήδη το υπουργείο προετοιμάζει νέα ψηφιακή πλατφόρμα παρακολούθησης αναδρομικών μέσω του efka.gov.gr, ενώ εξετάζει την κατάργηση των διπλών κρατήσεων στις επικουρικές συντάξεις χηρείας.
Παράλληλα, αναμένεται ειδική εγκύκλιος για την επιστροφή κρατήσεων υπέρ ΑΚΑΓΕ, που θα αποδεσμεύσει επιπλέον 40 εκατ. ευρώ προς συνταξιούχους με χαμηλές επικουρικές.
ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ- ΕΠΙΔΟΜΑ 250 ΕΥΡΩ
10 παραδείγματα συνταξιούχων με διαφορετικά προφίλ, ποσά και επιπτώσεις από τις αλλαγές σε επικουρικές, ΕΑΣ και επίδομα 250 ευρώ — κατάλληλα για ενσωμάτωση σε ρεπορτάζ:
🟦 1. Δημόσιος υπάλληλος – Σύνταξη 1.420€ μικτά
- Κύρια: 1.100€ | Επικουρική: 320€
- Παρακράτηση ΕΑΣ: ΝΑΙ (4%) → -56€ μηνιαίως
- Αναδρομικά ΕΑΣ: 1.350€ (2015–2018)
- Δεν δικαιούται επίδομα 250€, λόγω εισοδήματος άνω των 850€.
🟦 2. Συνταξιούχος ΙΚΑ – Σύνταξη 780€ μικτά
- Κύρια: 670€ | Επικουρική: 110€
- Δεν έχει ΕΑΣ.
- Θα λάβει επίδομα 250€ τον Δεκέμβριο.
- Αναμένεται αύξηση 3,5% το 2026 (περίπου +27€).
🟦 3. Απόστρατος Αεροπορίας – Σύνταξη 1.860€ μικτά
- Κύρια: 1.400€ | Επικουρική: 460€
- ΕΑΣ: ΝΑΙ (6%) → -111€/μήνα
- Αναδρομικά ΕΑΣ: 1.850€
- Δεν λαμβάνει επίδομα, αλλά θα δει αύξηση 2,4% το 2026.
🟦 4. Συνταξιούχος ΟΑΕΕ – Ελεύθερος επαγγελματίας
- Κύρια: 910€ | Επικουρική: 0€
- Δεν έχει ΕΑΣ.
- Δικαιούται επίδομα 250€, καθώς δεν υπερβαίνει το όριο.
- Αναμένεται αύξηση 3%.
🟦 5. Συνταξιούχος ΔΕΗ – Παλιό καθεστώς
- Κύρια: 1.380€ | Επικουρική: 360€
- ΕΑΣ: ΝΑΙ → -69€
- Αναδρομικά ΕΑΣ: 1.100€
- Δεν δικαιούται έκτακτο βοήθημα.
- Επικουρική θα αυξηθεί το 2026 κατά +9,5€.
🟦 6. Συνταξιούχος ΟΓΑ – Αγρότης
- Κύρια: 510€ | Επικουρική: 0€
- Δεν έχει ΕΑΣ.
- Δικαιούται επίδομα 250€.
- Αναμένεται αύξηση 2,4% (περίπου +12€).
🟦 7. Συνταξιούχος χηρείας – ΕΤΕΑΕΠ
- Κύρια: 620€ | Επικουρική: 115€
- Δεν έχει ΕΑΣ.
- Θα λάβει 250€ ενίσχυση.
- Επικουρική αναμένεται να αυξηθεί 3%, δηλαδή +3,4€ το 2026.
🟦 8. Συνταξιούχος ΝΑΤ – Ναυτικός
- Κύρια: 1.100€ | Επικουρική: 290€
- ΕΑΣ: ΝΑΙ (3%) → -41€/μήνα
- Αναδρομικά ΕΑΣ: 980€
- Δεν λαμβάνει επίδομα 250€, αλλά θα έχει μικρή αύξηση τον Ιούνιο 2026.
🟦 9. Συνταξιούχος ΕΤΑΑ – Μηχανικός
- Κύρια: 1.280€ | Επικουρική: 310€
- ΕΑΣ: ΝΑΙ
- Επιστροφή αναδρομικών: 1.400€
- Δεν λαμβάνει βοήθημα, αλλά ωφελείται από πιθανή κατάργηση διπλής κράτησης υπέρ ΑΚΑΓΕ.
🟦 10. Νέος συνταξιούχος (μετά το 2015)
- Κύρια: 850€ | Επικουρική: 140€ (υπολογισμός με νοητή κεφαλαιοποίηση)
- Δεν έχει ΕΑΣ.Δεν δικαιούται 250€ (λόγω ορίου εισοδήματος).
- Επικουρική με ρήτρα ηλικίας – μικρότερη αύξηση (+2,1% το 2026).
Το συμπέρασμα είναι σαφές: η χρονιά που έρχεται θα καθορίσει το μέλλον των επικουρικών και των αναδρομικών. Αν το πλεόνασμα επιβεβαιωθεί, το «ξεπάγωμα» θα σημάνει την πρώτη αύξηση στις επικουρικές συντάξεις μετά από μία δεκαετία, ενώ η οριστική λύση για την ΕΑΣ και το στοχευμένο επίδομα των 250 ευρώ θα αποτελέσουν ανάσα δικαιοσύνης για όσους επλήγησαν περισσότερο από την οικονομική κρίση.
Η κυβέρνηση καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στη δημοσιονομική πειθαρχία και στην κοινωνική ευαισθησία — μια δύσκολη αλλά αναγκαία εξίσωση για να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη των συνταξιούχων στο ασφαλιστικό σύστημα.
