ΟΠΕΚΕΠΕ: Μαζικές απεντάξεις χωρίς ευθύνη των οργανώσεων – Το «γκρίζο τοπίο» της τροποποιητικής ΥΑ-Σε εξαιρετικά κρίσιμη καμπή βρίσκεται το μέλλον των Οργανώσεων Ελαιουργικών Φορέων (ΟΕΦ), καθώς το 90% των επιχειρησιακών τους προγραμμάτων κινδυνεύει να απενταχθεί, εξαιτίας της αιφνιδιαστικής τροποποιητικής απόφασης 216188/08-08-2025, η οποία εισάγει όρους που δεν υπήρχαν στην αρχική προκήρυξη του 2024.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
News: Η ανατροπή αυτή δημιουργεί ασφυκτική πίεση σε συνεταιρισμούς και οργανώσεις, οι οποίοι όχι μόνο κινδυνεύουν να χάσουν την εκκαθάριση του πρώτου έτους, αλλά και ολόκληρη την ενωσιακή χρηματοδότηση των επόμενων ετών.
Τα επιχειρησιακά προγράμματα της περιόδου 2023–2027 υποβλήθηκαν τον Αύγουστο του 2024 με βάση την ΥΑ 1506/206003/15.07.2024, με καθυστέρηση ενός έτους λόγω δυσλειτουργιών του Στρατηγικού Σχεδίου της ΚΑΠ και με κίνδυνο να χαθεί και το δεύτερο έτος (2024). Παρά τις καθυστερήσεις, οι ΟΕΦ κατέβαλαν υπεράνθρωπες προσπάθειες να ολοκληρώσουν το φυσικό και οικονομικό αντικείμενο του πρώτου έτους έως τις 31 Δεκεμβρίου 2024, χρηματοδοτώντας πολλές δράσεις από ίδιους πόρους καθώς δεν είχαν προλάβει να λάβουν προκαταβολές.
Νέος κανόνας «τιμωρεί» εκ των υστέρων τους συνεταιρισμούς
Όμως, στις αρχές Αυγούστου 2025, εκδόθηκε η επίμαχη τροποποιητική απόφαση, που αλλάζει άρδην τους όρους: πλέον, τα προγράμματα που δεν πληρούν τα «ελάχιστα όρια» του άρθρου 4 της αρχικής ΥΑ κινδυνεύουν να απορριφθούν ή να υποχρεωθούν σε ανάκτηση των ενισχύσεων. Αυτό συνεπάγεται τεράστιες οικονομικές απώλειες για οργανώσεις που έχουν ήδη υλοποιήσει έργα, επενδύσεις και δράσεις.
Σύμφωνα με πηγές του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, το πρόβλημα αγγίζει περίπου 9 στους 10 φακέλους, δημιουργώντας οικονομικό ντόμινο για συνεταιρισμούς, παραγωγούς και ελαιουργικές οργανώσεις σε όλη τη χώρα. Η κατάσταση αυτή έχει προκαλέσει ήδη αντιδράσεις από την Περιφέρεια Κρήτης, την Εθνική Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών και βουλευτές της αντιπολίτευσης.
ΟΠΕΚΕΠΕ ΝΕΑ – Αγρότες: Κοινοβουλευτική παρέμβαση Χνάρη – «Πρέπει να ληφθούν άμεσα μέτρα»
Με κοινοβουλευτική του παρέμβαση, ο βουλευτής Ρεθύμνου του ΠΑΣΟΚ – ΚΙΝΑΛ, Μανώλης Χνάρης, ζήτησε από τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης Κωνσταντίνο Τσιάρα να προχωρήσει σε λύση άμεση και δίκαιη. Ο ίδιος επικαλείται την από 26/09/2025 επιστολή της Αντιπεριφέρειας Αγροτικής Οικονομίας Κρήτης, σύμφωνα με την οποία:
«Στην Περιφέρεια Κρήτης εγκρίθηκαν 25 επιχειρησιακά προγράμματα ΟΕΦ, τα οποία υλοποιήθηκαν σε μεγάλο βαθμό και υποβλήθηκαν εμπρόθεσμα όλοι οι φυσικοί φάκελοι. Παρά τις προβλεπόμενες επιτόπιες και διοικητικές επιθεωρήσεις, το Υπουργείο εξέδωσε αιφνιδίως την τροποποιητική ΥΑ, με αποτέλεσμα να απορρίπτονται σχεδόν όλες οι αιτήσεις.»
Η Περιφέρεια ζητά από το Υπουργείο να εγκρίνει τη χρηματοδότηση λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ΟΕΦ ενήργησαν σύμφωνα με τα αρχικά εγκεκριμένα προγράμματα και ότι μια απόρριψη θα οδηγήσει πολλές οργανώσεις σε οικονομική κατάρρευση χωρίς δική τους υπαιτιότητα.
ΟΠΕΚΕΠΕ: Κίνδυνος για την εκκαθάριση και των επόμενων ετών
Οι υπηρεσίες της Περιφέρειας έχουν ήδη αποστείλει εμπρόθεσμα τους φακέλους στον ΟΠΕΚΕΠΕ για εκκαθάριση, όμως με τη νέα ΥΑ οι αιτήσεις κινδυνεύουν να απορριφθούν.
Εάν αυτό συμβεί, το πλήγμα δεν θα περιοριστεί στο πρώτο έτος, αλλά θα επηρεάσει και τις πληρωμές της περιόδου 2025–2027, στερώντας από τον ελαιοκομικό τομέα δεκάδες εκατομμύρια ευρώ ενωσιακής χρηματοδότησης.
Μέτρο 23: Ζήτηση στα 230 εκατ. ευρώ – Περικοπές 25% στον ορίζοντα
Την ίδια ώρα, η προσοχή του αγροτικού κόσμου στρέφεται και στο Μέτρο 23, όπου η ζήτηση έχει εκτοξευθεί και οδηγεί σε αναπόφευκτες περικοπές. Πέντε μήνες μετά τη δημοσίευση της πρόσκλησης, η συνολική ζήτηση (χωρίς ενστάσεις) φτάνει τα 225–230 εκατ. ευρώ, δηλαδή περίπου 23%–25% υψηλότερα από τον αρχικό προϋπολογισμό.
Αυτό σημαίνει ότι, για να καταβληθούν τα ποσά όπως προβλέπονται, ο κρατικός προϋπολογισμός θα χρειαστεί να συνδράμει με τουλάχιστον 50 εκατ. ευρώ επιπλέον, κάτι που προς το παρόν δεν έχει διασφαλιστεί.
Σύμφωνα με στελέχη του Υπουργείου Οικονομικών, οι ενστάσεις έχουν ολοκληρωθεί και οι τελικοί πίνακες διαμορφώνονται, με στόχο να είναι έτοιμοι μέσα στις επόμενες δύο εβδομάδες. Εάν δεν υπάρξει πρόσθετη χρηματοδότηση, θα εφαρμοστούν οριζόντιες περικοπές για να «χωρέσουν» όλοι οι δικαιούχοι.
Πόσο μειώνονται οι ενισχύσεις ανά καλλιέργεια
Σε περίπτωση υπερβάλλουσας ζήτησης της τάξης του 25%, τα ποσά ανά στρέμμα διαμορφώνονται ως εξής:
• Βαμβάκι: 22,5 ευρώ ανά στρέμμα (από 30,1)
• Αμύγδαλα: 106,2 ευρώ ανά στρέμμα (από 146,1)
• Καλαμπόκι: 18,5 ευρώ ανά στρέμμα (από 24,7)
• Ηλίανθος: 15 ευρώ ανά στρέμμα (από 20,4)
• Οινοποιήσιμο αμπέλι: 76,5 ευρώ ανά στρέμμα (από 101,9)
Η κρατική και ενωσιακή συνεισφορά για το Μέτρο 23 (2024) ανέρχεται συνολικά στα 178,7 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων τα 142,7 εκατ. ευρώ (80%) προέρχονται από κοινοτικούς πόρους και τα 35 εκατ. ευρώ (20%) από εθνικούς.
Οι τιμές αναφοράς βάσει θεσμικού πλαισίου
Οι τιμές που ισχύουν βάσει της πρόσκλησης είναι οι ακόλουθες:
• Μελισσοκομία: 15 ευρώ ανά κυψέλη
• Βαμβάκι: 30,1 ευρώ ανά στρέμμα
• Κάστανο: 146,1 ευρώ ανά στρέμμα
• Αχλάδια: 192,5 ευρώ ανά στρέμμα
• Αμύγδαλα: 146,1 ευρώ ανά στρέμμα
• Σύκα: 205,7 ευρώ ανά στρέμμα
• Κελυφωτά φιστίκια: 146,1 ευρώ ανά στρέμμα
• Ηλίανθος: 20,4 ευρώ ανά στρέμμα
• Οινοποιήσιμη άμπελος: 101,9 ευρώ ανά στρέμμα
• Επιτραπέζια άμπελος: 244,7 ευρώ ανά στρέμμα
• Αραβόσιτος: 24,7 ευρώ ανά στρέμμα
• Φασόλια: 140,8 ευρώ ανά στρέμμα
Αδιέξοδο για την ελαιοκομία – Κίνδυνος κατάρρευσης χωρίς πολιτική λύση
Η διπλή κρίση με τις ΟΕΦ και το Μέτρο 23 δείχνει να έχει κοινή ρίζα: την απουσία έγκαιρου σχεδιασμού και συντονισμού από την πλευρά της Πολιτείας. Από τη μία, οι ελαιοκομικές οργανώσεις κινδυνεύουν να χάσουν δεκάδες εκατομμύρια ευρώ ενωσιακής ενίσχυσης χωρίς να φταίνε, και από την άλλη, οι αγρότες βλέπουν τις ενισχύσεις τους να μειώνονται δραστικά εξαιτίας της υπερβάλλουσας ζήτησης.
Στο παρασκήνιο, κυβερνητικές πηγές αφήνουν να εννοηθεί ότι εξετάζονται λύσεις “τεχνικής φύσεως” τόσο για την κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού στο Μέτρο 23 όσο και για την αποτροπή της κατάρρευσης των ΟΕΦ. Ωστόσο, η κατάσταση απαιτεί άμεση πολιτική παρέμβαση και ρύθμιση που θα διασφαλίσει ότι δεν θα τιμωρηθούν οργανώσεις και παραγωγοί για λάθη της διοίκησης.
Αν δεν υπάρξει λύση, η ελαιοκομία της χώρας κινδυνεύει με χρηματοδοτική ασφυξία, ενώ οι αγρότες ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωποι με οριζόντιες περικοπές που θα καταστήσουν μη βιώσιμες πολλές καλλιέργειες.
Το επόμενο δεκαήμερο θεωρείται κρίσιμο για τις αποφάσεις της κυβέρνησης και τις εξελίξεις στον αγροτικό χώρο.
