ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΝΕΑ: Σε κρίσιμο σημείο βρίσκεται η επανεκκίνηση των πληρωμών για τα Σχέδια Βελτίωσης και το πρόγραμμα Νέων Αγροτών, με το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων να επιβεβαιώνει καθυστερήσεις που σχετίζονται με αυστηρότερους ελέγχους και διασταυρώσεις στοιχείων.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
News: Την ίδια στιγμή, το χρονοδιάγραμμα πληρωμών μέχρι τον Ιούνιο δημιουργεί προσδοκίες αλλά και έντονο προβληματισμό στον αγροτικό κόσμο.
Σχέδια Βελτίωσης: Μεταφορά στην ΚΑΠ 2023-2027
Σύμφωνα με τις επίσημες απαντήσεις του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, η περίοδος επιλεξιμότητας του υπομέτρου 4.1 του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης 2014-2022 ολοκληρώθηκε στο τέλος του 2025. Ωστόσο, για να μην χαθούν επενδύσεις και να διασφαλιστεί η συνέχιση των έργων, αποφασίστηκε η ένταξή τους στο νέο Στρατηγικό Σχέδιο της ΚΑΠ 2023-2027.
Ήδη, σε 10 από τις 13 Περιφέρειες έχουν εκδοθεί αποφάσεις ένταξης, ενώ σε εξέλιξη βρίσκεται η τεχνική διασύνδεση των πληροφοριακών συστημάτων. Η ολοκλήρωση αυτής της διαδικασίας αποτελεί προϋπόθεση για να ξεκινήσει εκ νέου η ροή πληρωμών προς τους δικαιούχους.
Η μετάβαση αυτή, αν και αναγκαία, έχει δημιουργήσει ένα μεταβατικό «πάγωμα» στην αγορά αγροτικού εξοπλισμού και επενδύσεων, καθώς πολλοί δικαιούχοι παραμένουν χωρίς ρευστότητα.
Νέοι Αγρότες: Το «αγκάθι» της Τυπικής Απόδοσης
Μεγαλύτερες είναι οι καθυστερήσεις στο πρόγραμμα Νέων Αγροτών, όπου το βασικό ζήτημα εντοπίζεται στον υπολογισμό της Τυπικής Απόδοσης. Το οικονομικό μέγεθος της εκμετάλλευσης βασίζεται στα στοιχεία της Ενιαίας Αίτησης Ενίσχυσης, όμως οι έλεγχοι αποκάλυψαν σημαντικά προβλήματα αξιοπιστίας.
Για τον λόγο αυτό, αποφασίστηκε η χρήση αποκλειστικά διασταυρωμένων στοιχείων από τον ΟΠΕΚΕΠΕ και την ΑΑΔΕ, ώστε να διασφαλιστεί η νομιμότητα των ενισχύσεων.
Η επιλογή αυτή, αν και προστατεύει τη χώρα από δημοσιονομικές διορθώσεις, επιφέρει σημαντική χρονική καθυστέρηση, καθώς απαιτεί:
• ανάπτυξη νέων υποσυστημάτων στο ΟΣΔΕ
• αναβάθμιση του ΟΠΣΚΕ
• διαλειτουργική σύνδεση μεταξύ πλατφορμών
Οι τεχνικές προδιαγραφές έχουν ολοκληρωθεί, ωστόσο η πλήρης ενεργοποίηση των συστημάτων εκκρεμεί. Μέχρι τότε, οι αξιολογητές δεν μπορούν να οριστικοποιήσουν τα αποτελέσματα.
Πληρωμές έως Ιούνιο: Τι θα δουν οι αγρότες
Παρά τις καθυστερήσεις, υπάρχει συγκεκριμένο πλάνο πληρωμών που εκτείνεται έως τον Ιούνιο 2026, με την ΑΑΔΕ να έχει ήδη δημοσιεύσει το σχετικό χρονοδιάγραμμα.
Οι βασικοί σταθμοί είναι:
• Έως 9 Απριλίου 2026: Πληρωμές βασικής ενίσχυσης, αναδιανεμητικής, βαμβακιού και εκκρεμοτήτων
• Έως 30 Απριλίου 2026: Ενισχύσεις για μικρά νησιά Αιγαίου
• Έως 30 Μαΐου 2026: Συνδεδεμένες ενισχύσεις και οικολογικά σχήματα
• Έως 30 Ιουνίου 2026: Πληρωμές ΚΑΠ, εξισωτικής και ειδικών δράσεων
Συνολικά, το ύψος των πληρωμών αναμένεται να προσεγγίσει τα 600 εκατ. ευρώ, ωστόσο το μεγάλο «αγκάθι» παραμένει η καθυστέρηση στα eco-schemes, τα οποία μετατίθενται χρονικά για τα τέλη Μαΐου ή και αρχές Ιουνίου.
Eco-schemes: Έλεγχοι και νέες απαιτήσεις
Τα οικολογικά σχήματα, που αποτελούν βασικό πυλώνα της νέας ΚΑΠ, μπαίνουν σε αυστηρότερο καθεστώς ελέγχου. Οι αρχές δίνουν ιδιαίτερη έμφαση σε δράσεις όπως:
• Βιολογικές καλλιέργειες
• Κομποστοποίηση
• Μηχανική ζιζανιοκτονία
• Δακοπαγίδες
Σε πολλές περιπτώσεις απαιτούνται παραστατικά, πιστοποιήσεις και αποδείξεις εφαρμογής, ενώ εξετάζεται ακόμη και η φυσική παρουσία του παραγωγού στο αγροτεμάχιο μέσω συστημάτων παρακολούθησης.
Ιδιαίτερο ζήτημα προκύπτει με δράσεις χωρίς τιμολόγια, όπως τα θερινά κλαδέματα, που καλύπτουν εκατομμύρια στρέμματα. Εκεί αναμένονται αυστηρότεροι έλεγχοι από το 2026.
Νέα εφαρμογή για αγροτεμάχια
Στο μεταξύ, η ΑΑΔΕ ενεργοποίησε νέα ψηφιακή εφαρμογή για την υποβολή υπεύθυνης δήλωσης κατοχής αγροτεμαχίων για την ΕΑΕ 2025. Η ρύθμιση αφορά κυρίως μικρές εκτάσεις έως 20 στρέμματα, όπου υπάρχουν προβλήματα με ΑΤΑΚ και ΚΑΕΚ.
Η πλατφόρμα αυτή συνδέεται με το σύστημα παρακολούθησης εκτάσεων (AMS), επιτρέποντας διασταύρωση της γεωργικής δραστηριότητας και ενισχύοντας τη διαφάνεια στις δηλώσεις.
Το στοίχημα της αξιοπιστίας
Το βασικό μήνυμα των αρχών είναι σαφές: οι καθυστερήσεις κρίνονται αναγκαίες για τη διασφάλιση της νομιμότητας και την αποφυγή προστίμων από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ωστόσο, για τους αγρότες που περιμένουν πληρωμές, η πραγματικότητα είναι διαφορετική.
Η έλλειψη ρευστότητας, σε συνδυασμό με το αυξημένο κόστος παραγωγής, δημιουργεί ασφυκτικές συνθήκες στην ύπαιθρο. Το επόμενο δίμηνο θεωρείται κρίσιμο, καθώς θα φανεί αν το σύστημα θα μπορέσει να «ξεμπλοκάρει» τις πληρωμές και να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη των παραγωγών.
