ΟΠΕΚΕΠΕ: Η πρόσφατη εικόνα των αγροτικών πληρωμών στην Ελλάδα μοιάζει περισσότερο με γρίφο για δυνατούς λύτες παρά με μια συντεταγμένη διαδικασία στήριξης του πρωτογενούς τομέα.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
News: Ενώ το ημερολόγιο δείχνει το ξεκίνημα του 2026, χιλιάδες παραγωγοί βρίσκονται αντιμέτωποι με μια σκληρή πραγματικότητα: η πολυαναμενόμενη «διορθωτική» πληρωμή για τις άμεσες ενισχύσεις του 2025 αποδεικνύεται, σε μεγάλο βαθμό, ένας επικοινωνιακός μύθος, εγκλωβισμένος σε τεχνικά σφάλματα και γραφειοκρατικές αγκυλώσεις.
Το Χάσμα μεταξύ Υποσχέσεων και Πιστώσεων
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία, η πρώτη διορθωτική πληρωμή του ΟΠΕΚΕΠΕ για το 2025 εκτιμάται ότι θα κυμανθεί στα πενιχρά επίπεδα των 10 έως 15 εκατομμυρίων ευρώ. Το ποσό αυτό φαντάζει σταγόνα στον ωκεανό, αν αναλογιστεί κανείς τον όγκο των εκκρεμοτήτων.
Η συντριπτική πλειονότητα των δικαιούχων που θα δουν χρήματα στους λογαριασμούς τους είναι οι περίπου 10.000 κτηνοτρόφοι από την Αιτωλοακαρνανία, τη Μαγνησία και την Κρήτη, οι οποίοι είχαν αδικηθεί κατά την αρχική κατανομή βοσκοτόπων λόγω του περιβόητου κριτηρίου της «ομορότητας».
Ωστόσο, για την πλειονότητα των υπόλοιπων «απλήρωτων», το τοπίο παραμένει θολό.
Οι διορθώσεις για τα ΚΑΕΚ/ΑΤΑΚ και οι ενστάσεις μέσω της εφαρμογής Agrisnap-GR προσέκρουσαν σε έναν τοίχο τεχνικών προβλημάτων. Πολλά Κέντρα Υποδοχής Δηλώσεων (ΚΥΔ) δήλωσαν αδυναμία να εξυπηρετήσουν τους παραγωγούς, καθώς οι οδηγίες για τις υπεύθυνες δηλώσεις στο myBusinessSupport της ΑΑΔΕ εμφανίστηκαν καθυστερημένα, μόλις τις πρώτες ημέρες του 2026. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα χιλιάδες παραγωγοί να χάσουν τις προθεσμίες του Δεκεμβρίου 2025, μένοντας εκτός της τρέχουσας πληρωμής.
Το Τεχνολογικό «Φρένο» και το Agrisnap
Η περίπτωση της εφαρμογής Agrisnap-GR αποτελεί ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα της ψηφιακής δυσλειτουργίας. Παρόλο που η χρήση της ήταν υποχρεωτική για την απόδειξη της επιλεξιμότητας αγροτεμαχίων (π.χ. αγρανάπαυση, κοφτολίβαδα), η εφαρμογή παρουσίασε σοβαρά προβλήματα. Χρήστες με σύγχρονα λογισμικά Android αδυνατούσαν ακόμα και να την κατεβάσουν, ενώ όσοι τα κατάφεραν ήρθαν αντιμέτωποι με συνεχή «κρασαρίσματα».
Ακόμη όμως και στις περιπτώσεις που οι φωτογραφίες στάλθηκαν επιτυχώς, το πρόβλημα παραμένει.
Αν το σχήμα του αγροτεμαχίου που έχει δηλωθεί στην Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης (ΕΑΕ) δεν ταυτίζεται με αυτό που καταγράφει ο δορυφόρος μέσω του Monitoring, καμία φωτογραφία δεν αρκεί για να «ξεκλειδώσει» την πληρωμή. Χωρίς το άνοιγμα του συστήματος για διορθώσεις στις αιτήσεις από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, οι παραγωγοί παραμένουν όμηροι μιας στατικής και λανθασμένης πληροφορίας.
Τα «Ορφανά» Εκατομμύρια του Εθνικού Φακέλου
Πέρα από τα τεχνικά ζητήματα, η οικονομική διάσταση της υποεκτέλεσης του προϋπολογισμού προκαλεί έντονο προβληματισμό. Συνολικά, 300 εκατομμύρια ευρώ λιγότερα από όσα προβλέπει ο Εθνικός Φάκελος πιστώθηκαν για το έτος 2025. Ενώ 160 εκατομμύρια ευρώ οδεύουν προς αναδιανομή, υπάρχουν άλλα 140 εκατομμύρια ευρώ που παραμένουν «ορφανά».
Η ανάλυση των στοιχείων είναι αποκαλυπτική:
• Βασική Ενίσχυση: Πιστώθηκαν 571,6 εκατ. ευρώ έναντι των 829 εκατ. ευρώ που προβλέπονται.
• Αναδιανεμητική Ενίσχυση: Πιστώθηκαν 142,9 εκατ. ευρώ, με τον φάκελο να προβλέπει 174 εκατ. ευρώ.
• Νέοι Γεωργοί: Η συμπληρωματική ενίσχυση ανήλθε σε 14,9 εκατ. ευρώ, σχεδόν στα μισά από τα 27,5 εκατ. ευρώ του στόχου.
Η κυβέρνηση, μέσω του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και των εγχώριων θεσμών, διαμηνύει πως «κανένα ευρώ δεν θα επιστραφεί στις Βρυξέλλες». Ωστόσο, η πραγματικότητα δείχνει ότι οι απώλειες για το εισόδημα των αγροτών είναι ήδη παρούσες. Αν συγκρίνουμε το τελευταίο τρίμηνο του 2025 με το αντίστοιχο του 2024, παρατηρείται μια μείωση της τάξης των 250 εκατομμυρίων ευρώ στις συνολικές πιστώσεις.
Η Δυνατότητα της Μοναδιαίας Αξίας
Ένα κρίσιμο ερώτημα που πλανάται πάνω από τον κλάδο είναι γιατί δεν αξιοποιείται το Άρθρο 101 του Κανονισμού 2021/2115 της ΚΑΠ. Ο κανονισμός αυτός επιτρέπει στα κράτη-μέλη να αυξάνουν γραμμικά τη μοναδιαία αξία των δικαιωμάτων ενίσχυσης, προκειμένου να απορροφηθούν τα αδιάθετα κονδύλια. Με βάση τα πλεονάσματα της βασικής ενίσχυσης, οι τιμές θα μπορούσαν να διαμορφωθούν ως εξής:
1. Αροτραίες καλλιέργειες: 28,8 ευρώ/στρέμμα
2. Δενδρώδεις καλλιέργειες: 35,3 ευρώ/στρέμμα
3. Βοσκότοποι: 20 ευρώ/στρέμμα
Αντί για αυτή την οριζόντια ενίσχυση, οι παραγωγοί βρίσκονται σε μια διαρκή αναμονή διορθώσεων που δεν έρχονται. Η καθυστέρηση αυτή δεν επηρεάζει μόνο τη ρευστότητα των αγροτικών εκμεταλλεύσεων, αλλά κλονίζει και την εμπιστοσύνη των πολιτών προς τους θεσμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τη διαχείριση της ΚΑΠ στην Ελλάδα.
Η «διορθωτική» πληρωμή του 2025 κινδυνεύει να μείνει στην ιστορία ως μια χαμένη ευκαιρία για την αποκατάσταση των αδικιών. Όσο οι τεχνικές πλατφόρμες δυσλειτουργούν και οι διοικητικές αποφάσεις για το άνοιγμα των δηλώσεων καθυστερούν, τα κονδύλια θα παραμένουν στα χαρτιά και όχι στις τσέπες των παραγωγών. Η ανάγκη για άμεση παρέμβαση και οριζόντια απορρόφηση των κονδυλίων μέσω της αύξησης της μοναδιαίας αξίας των δικαιωμάτων φαντάζει πλέον ως η μόνη δίκαιη λύση για να μη χαθεί μια ολόκληρη παραγωγική χρονιά.
ΑΓΡΟΤΕΣ ΣΕ ΚΟΚΚΙΝΟ ΣΥΝΑΓΕΡΜΟ: ΟΠΕΚΕΠΕ, τράπεζες και 5 κρίσιμα ρίσκα για την παραγωγή
