ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΝΕΑ: Σε ιδιαίτερα κρίσιμη καμπή εισέρχεται η ελληνική γεωργία, καθώς τα τελευταία στοιχεία που προκύπτουν από ευρωπαϊκές αναλύσεις δείχνουν ότι μεγάλο μέρος των αγροτικών εκμεταλλεύσεων βρίσκεται στο όριο της βιωσιμότητας.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
News: Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, περίπου το 50% των αγροτικών εκμεταλλεύσεων στην Ελλάδα λειτουργεί χωρίς ουσιαστικό κέρδος, ενώ σχεδόν το 20% καταγράφει καθαρές ζημιές, γεγονός που δημιουργεί σοβαρούς προβληματισμούς για το μέλλον της αγροτικής παραγωγής στη χώρα.
Η ίδια έκθεση, η οποία συνδέεται με τον σχεδιασμό της νέας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ), επισημαίνει ότι τα επόμενα χρόνια θα αλλάξει ο τρόπος κατανομής των επιδοτήσεων, με στόχο τη στοχευμένη στήριξη των παραγωγών που πραγματικά έχουν ανάγκη. Οι αλλαγές αυτές αναμένεται να επηρεάσουν σημαντικά τις ελληνικές αγροτικές εκμεταλλεύσεις.
Τέσσερις κατηγορίες βιωσιμότητας για τις αγροτικές εκμεταλλεύσεις
Για τις ανάγκες της μελέτης, οι ευρωπαϊκές υπηρεσίες χώρισαν τις αγροτικές εκμεταλλεύσεις σε τέσσερις βασικές κατηγορίες, με βάση το καθαρό εισόδημα σε σχέση με τα κόστη παραγωγής.
Η πρώτη κατηγορία αφορά τις πλήρως βιώσιμες εκμεταλλεύσεις, οι οποίες αποτελούν περίπου το 34% των ελληνικών εκμεταλλεύσεων. Οι αγρότες αυτής της κατηγορίας καταφέρνουν να καλύπτουν όλα τα κόστη παραγωγής και να δημιουργούν επαρκές εισόδημα για επενδύσεις και ανάπτυξη.
Η δεύτερη κατηγορία αφορά το 47% των εκμεταλλεύσεων, οι οποίες λειτουργούν στο όριο της βιωσιμότητας. Οι παραγωγοί αυτής της ομάδας καταφέρνουν να διατηρούν τη δραστηριότητά τους, αλλά με περιορισμένες δυνατότητες ανάπτυξης.
Στην τρίτη κατηγορία εντάσσονται οι εκμεταλλεύσεις που εμφανίζουν ζημίες αλλά έχουν πιθανότητες ανάκαμψης, ενώ η τέταρτη κατηγορία περιλαμβάνει εκμεταλλεύσεις χωρίς προοπτικές βιωσιμότητας.
Συνολικά, το 19% των ελληνικών αγροτικών εκμεταλλεύσεων εμφανίζει ζημίες, ποσοστό υψηλότερο από τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Οι αλλαγές στην ΚΑΠ και οι επιδοτήσεις
Η νέα αγροτική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης βασίζεται σε ένα μοντέλο στοχευμένης ενίσχυσης. Σύμφωνα με την πολιτική της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, τα κράτη-μέλη θα έχουν τη δυνατότητα να κατευθύνουν τις επιδοτήσεις σε συγκεκριμένες κατηγορίες αγροτών.
Στόχος είναι να ενισχυθούν:
• μικρές και μεσαίες αγροτικές εκμεταλλεύσεις
• οικογενειακές αγροτικές επιχειρήσεις
• παραγωγοί σε ορεινές και μειονεκτικές περιοχές
• μεικτές εκμεταλλεύσεις φυτικής και ζωικής παραγωγής
Το νέο μοντέλο ενίσχυσης προβλέπει ότι η βασική επιδότηση θα παραμένει κοινή για όλους τους παραγωγούς, ενώ θα υπάρχουν επιπλέον προσαυξήσεις για συγκεκριμένες κατηγορίες.
Το ζήτημα του «ενεργού αγρότη»
Ένα από τα βασικά ζητήματα που αναμένεται να απασχολήσουν τις ελληνικές αρχές είναι ο καθορισμός του όρου «ενεργός αγρότης».
Σύμφωνα με πηγές του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, εξετάζεται η θέσπιση αυστηρότερων κριτηρίων ώστε οι επιδοτήσεις να κατευθύνονται μόνο σε όσους πραγματικά ασκούν αγροτική δραστηριότητα.
Τα κριτήρια αυτά ενδέχεται να βασίζονται:
• στο πραγματικό αγροτικό εισόδημα
• στα φορολογικά παραστατικά
• στη συμμετοχή σε αγροτικά προγράμματα
• στην παραγωγική δραστηριότητα
Στόχος είναι να αποφευχθεί η διαρροή κονδυλίων σε δικαιούχους που δεν παράγουν αγροτικά προϊόντα.
Το πρόβλημα της γήρανσης του αγροτικού πληθυσμού
Ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα αφορά τη δημογραφική σύνθεση του αγροτικού πληθυσμού.
Σύμφωνα με στοιχεία που εξετάζουν οι υπηρεσίες του ΟΠΕΚΕΠΕ, περίπου 340.000 αγρότες στην Ελλάδα είναι άνω των 55 ετών, γεγονός που σημαίνει ότι μέσα στην επόμενη δεκαετία μεγάλο μέρος του αγροτικού δυναμικού θα οδηγηθεί στη συνταξιοδότηση.
Οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προβλέπουν ότι μετά το 2032 οι αγρότες που λαμβάνουν σύνταξη ενδέχεται να μην δικαιούνται την βασική ενίσχυση της ΚΑΠ.
Αυτό σημαίνει ότι οι παραγωγοί θα κληθούν να επιλέξουν ανάμεσα:
• στη σύνταξη γήρατος
• στη βασική αγροτική επιδότηση
Η διάταξη αυτή έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες.
Τα εισοδήματα στις ορεινές περιοχές
Οι αγροτικές περιοχές με φυσικούς περιορισμούς, όπως οι ορεινές ζώνες, εμφανίζουν ακόμη χαμηλότερα εισοδήματα.
Σύμφωνα με στοιχεία που εξετάζουν οι υπηρεσίες της Eurostat, το μέσο αγροτικό εισόδημα στις περιοχές αυτές κυμαίνεται μεταξύ 15.000 και 18.000 ευρώ ανά εργαζόμενο, σημαντικά χαμηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Η εικόνα αυτή δείχνει ότι η ελληνική γεωργία αντιμετωπίζει έντονες πιέσεις, χωρίς όμως να παρουσιάζει τις μεγάλες ανισότητες που παρατηρούνται σε άλλες χώρες.
Το βαμβάκι και οι διεθνείς εξελίξεις
Την ίδια ώρα, οι διεθνείς εξελίξεις επηρεάζουν και τις αγορές αγροτικών προϊόντων.
Η ένταση στη Μέση Ανατολή και η άνοδος της τιμής του πετρελαίου επηρεάζουν την αγορά ινών, δημιουργώντας προσδοκίες για άνοδο της ζήτησης στο βαμβάκι.
Η αύξηση της τιμής του πετρελαίου καθιστά πιο ακριβή τη συνθετική ίνα, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει μέρος της ζήτησης προς τη φυσική ίνα βαμβακιού.
Ωστόσο, οι διεθνείς αγορές παραμένουν ασταθείς και οι αναλυτές εκτιμούν ότι θα χρειαστούν ακόμη αρκετές εβδομάδες για να διαμορφωθεί σαφέστερη εικόνα.
Τα τελευταία αγροτικά νέα
Οι σημαντικότερες εξελίξεις στον αγροτικό τομέα το τελευταίο διάστημα είναι:
• Αναδιάρθρωση των επιδοτήσεων της ΚΑΠ μετά το 2027
• Πιθανή μείωση των βασικών ενισχύσεων για συνταξιούχους αγρότες
• Νέα κριτήρια για τον «ενεργό αγρότη»
• Πιθανή αύξηση της ζήτησης βαμβακιού λόγω ακριβότερης συνθετικής ίνας
• Συζητήσεις για μεγαλύτερη στήριξη νέων αγροτών
Οι εξελίξεις αυτές δείχνουν ότι η ελληνική γεωργία εισέρχεται σε μια περίοδο μεγάλων αλλαγών, όπου η βιωσιμότητα των εκμεταλλεύσεων και η ανανέωση του αγροτικού πληθυσμού θα αποτελέσουν καθοριστικούς παράγοντες για το μέλλον της αγροτικής παραγωγής.
