ΠΑΠΑΣ ΛΕΩΝ: Συνέντευξη-μήνυμα του Πατριάρχη στην «Καθημερινή»- Με αφορμή την επικείμενη επίσκεψη του Πάπα Λέοντος ΙΔ’ στη Νίκαια, για την επέτειο των 1.700 χρόνων από την Α΄ Οικουμενική Σύνοδο, και την εν συνεχεία μετάβασή του στο Φανάρι, ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος παραχώρησε εκτενή συνέντευξη στην εφημερίδα Η Καθημερινή της Κυριακής 23 Νοεμβρίου 2025, στους δημοσιογράφους Δώρα Αντωνίου και Μανώλη Κωστίδη.
Επιμέλεια: Γιώργος Θεοχάρης
Ο Πατριάρχης έστειλε ισχυρό μήνυμα για τη συνέχεια του διαχριστιανικού διαλόγου, σημειώνοντας:
«Εξήντα και πλέον χρόνια μετά την αποκατάσταση της επικοινωνίας μας, θα διαμηνύσουμε από τη Νίκαια και το ταπεινό Φανάρι ότι συνεχίζουμε. Προχωρούμε σε πνεύμα αδελφικής αγάπης και αλληλεγγύης απέναντι στις προκλήσεις του σύγχρονου κόσμου».
Η Νίκαια ως σημείο ενότητας: 1.700 χρόνια ιστορίας
Σύμφωνα με ανώτατες πηγές του Οικουμενικού Πατριαρχείου, η παρουσία του Πάπα και του Πατριάρχη στη Νίκαια το 2025 θα αποτελεί κορυφαίο γεγονός ιστορικής μνήμης και θεολογικής σημασίας.
Δεν πρόκειται απλώς για μια συμβολική τελετή τιμής σε ένα μεγάλο εκκλησιαστικό ορόσημο· είναι –όπως λένε ιεράρχες– ένα «πνευματικό προσκύνημα στην πηγή της ενότητας».
Η Σύνοδος του 325 μ.Χ. δεν διαμόρφωσε μόνο το Σύμβολο της Πίστεως. Θέσπισε, επίσης, το μοντέλο με το οποίο η Εκκλησία ομολογεί την αλήθεια εν συνόδω.
Η κοινή παρουσία Πατριάρχη και Πάπα στο ίδιο σημείο, πρώτη φορά μετά από αιώνες, φέρει το ίδιο θεολογικό φορτίο.
Πηγές του Υπουργείου Εξωτερικών αναφέρουν πως η Νίκαια 2025 έχει και διεθνή διάσταση, καθώς η κοινή εμφάνιση των δύο ηγετών στέλνει μήνυμα ειρήνης προς Ανατολή και Δύση.
Οι δηλώσεις για τον διάλογο με τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία
Ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος στη συνέντευξή του επανέλαβε τη σταθερή θέση του Οικουμενικού Θρόνου υπέρ του θεολογικού διαλόγου, λέγοντας πως δεν πρόκειται για επιλογή ευκολίας, αλλά για ευθύνη:
«Ο διάλογος δεν είναι διπλωματική επιλογή. Είναι εκκλησιαστική αποστολή. Συνεχίζουμε, όχι γιατί τα πράγματα είναι εύκολα, αλλά γιατί η ενότητα αποτελεί χρέος».
Ο διάλογος μεταξύ Ανατολής και Δύσης, που ξεκίνησε με ιστορικές πρωτοβουλίες μετά το 1965, εισέρχεται πλέον –όπως λένε συνεργάτες του Πατριαρχείου– σε «νέα ποιότητα».
Η Νίκαια 2025 δεν θα επιφέρει θεολογικές αποφάσεις, αλλά «θα επιβεβαιώσει ότι ο δρόμος παραμένει ανοικτός και ενεργός».
Στελέχη του Παγκοσμίου Συμβουλίου Εκκλησιών εκτιμούν ότι η συνάντηση θα διαμορφώσει θετική δυναμική για ζητήματα ανθρωπιστικής συνεργασίας, περιβάλλοντος και θρησκευτικής ειρήνης.
Η Θεολογική Σχολή της Χάλκης – «Η ώρα πλησιάζει»
Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η αναφορά του Πατριάρχη στο θέμα της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης.
Με εμφανή συγκίνηση δήλωσε:
«Ελπίζουμε ότι η ημέρα της επαναλειτουργίας της ιστορικής Σχολής μας δεν βρίσκεται πολύ μακριά. Είμαστε πολύ αισιόδοξοι».
Η αναφορά αυτή προκάλεσε προσδοκία στην ομογένεια και στον θεολογικό κόσμο.
Πηγές με γνώση των εξελίξεων αναφέρουν ότι η αισιοδοξία του Πατριάρχη συνδέεται με νέες ενδείξεις θετικής διάθεσης από την τουρκική πλευρά, αν και τίποτα δεν θεωρείται δεδομένο.
Στελέχη διεθνών οργανισμών που συνεργάζονται με την Τουρκία σε ζητήματα πολιτιστικής κληρονομιάς, όπως η UNESCO, σημειώνουν ότι η επαναλειτουργία της Σχολής θα αποτελούσε μια «θηριώδη θετική κίνηση» για την εικόνα της χώρας στον διεθνή χώρο.
Οι προκλήσεις στις σχέσεις με την Τουρκία
Ο Πατριάρχης δεν απέφυγε να σχολιάσει και τα προβλήματα που αντιμετωπίζει το Οικουμενικό Πατριαρχείο στην Τουρκία.
Με χαρακτηριστική πραότητα και θεολογικό βάθος ανέφερε:
«Έχουμε υπομονή, ελπίζουμε, προσευχόμαστε και παραμένουμε αισιόδοξοι για την επίλυση των ζητημάτων που μας απασχολούν».
Σύμφωνα με πηγές του Πατριαρχείου, τα ζητήματα αυτά αφορούν κυρίως θέματα νομικής υπόστασης, θρησκευτικών ελευθεριών και διοικητικών περιορισμών που επηρεάζουν το έργο του Φαναρίου.
Ωστόσο, ο Πατριάρχης επέλεξε να εκπέμψει μήνυμα ειρήνης, χωρίς αιχμές.
Στελέχη διπλωματικών κύκλων αναφέρουν ότι η Τουρκία παρακολουθεί στενά τη διεθνή σημασία της Νίκαιας 2025, γεγονός που δημιουργεί πιθανότητες νέας προσέγγισης.
Η μεγάλη προσδοκία της Νίκαιας 2025
Η συνέντευξη του Πατριάρχη καταδεικνύει ότι η Νίκαια 2025 δεν είναι απλώς ένας εορτασμός· είναι μια προφητική υπόμνηση του κοινού χριστιανικού θεμελίου.
Δεν υπάρχει αυταπάτη ότι οι θεολογικές διαφορές θα λυθούν άμεσα. Όμως υπάρχει ξεκάθαρη βούληση, από τις δύο πλευρές, να συνεχιστεί ο θεολογικός διάλογος με αλήθεια και αγάπη.
«Η ενότητα δεν είναι ζήτημα πίεσης ή χρονικών ορίων», υπογράμμισε ο Πατριάρχης.
«Είναι καρπός της προσευχής και της αμοιβαίας κατανόησης».
Το μήνυμα αυτό, λίγους μήνες πριν από τις ιστορικές συναντήσεις σε Νίκαια και Φανάρι, δείχνει ότι το 2025 θα αποτελέσει χρονιά-ορόσημο για τις σχέσεις Ανατολής και Δύσης.
