ΣΑΡΑΝΤΑΛΕΙΤΟΥΡΓΟ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΩΝ: Το 40λείτουργο των Χριστουγέννων είναι ένας από τους αρχαιότερους και πιο βαθιά ριζωμένους πνευματικούς θεσμούς της Ορθόδοξης Εκκλησίας.
Της Κατερίνας Θεοχάρη
Από την νηπιακή περίοδο του Χριστιανισμού, αλλά ιδιαίτερα από τους πρώτους Πατέρες της Ερήμου, η τέλεση σαράντα συνεχόμενων Θείων Λειτουργιών – από τις αρχές Νοεμβρίου μέχρι την ημέρα των Χριστουγέννων – θεωρήθηκε ως μια από τις μεγαλύτερες προσφορές που μπορεί να κάνει ο πιστός για τον εαυτό του, την οικογένειά του και τους κεκοιμημένους.
Πρόκειται για μια παράδοση που στηρίζεται όχι σε τυπική ευλάβεια, αλλά σε βαθύτατη θεολογική εμπειρία: η συνεχής, αδιάκοπη προσφορά της Αναίμακτης Θυσίας υπέρ συγκεκριμένων προσώπων δημιουργεί, όπως έλεγαν οι Πατέρες, «κατάσταση χάριτος» γύρω τους.
Στο vimaorthodoxias.gr μίλησαν πατέρες του Αγίου Όρους, καθώς και γέροντες από την Κρήτη και την Αθήνα, εξηγώντας γιατί το 40λείτουργο θεωρείται «πνευματική ασπίδα», τόσο για τους ζώντες όσο και για τους κεκοιμημένους.
Η Πατερική παράδοση για το 40λείτουργο
Οι Μεγάλοι Πατέρες της Εκκλησίας μίλησαν για τη δύναμη της Θείας Λειτουργίας ως γεγονός που αγιάζει όχι μόνο τον παρόντα χρόνο, αλλά και τον άνθρωπο ολόκληρο – ψυχή και σώμα. Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, ο «Θείος Λειτουργιολόγος», τόνιζε ότι «η Θυσία της Εκκλησίας είναι υπέρ όλου του κόσμου· γι’ αυτό και η μνήμη των ονομάτων δεν είναι απλώς ανάγνωση, αλλά πρόσκληση προς τον Θεό για έλεος». Σε άλλη του ομιλία λέει χαρακτηριστικά: «Όταν μνημονεύουμε τους κεκοιμημένους στη Λειτουργία, η Χάρις γλυκαίνει την ψυχή τους όπως βροχή που πέφτει στην ξερή γη».
Ο Άγιος Γρηγόριος ο Διάλογος καταγράφει θαυμαστά γεγονότα όπου ψυχές κεκοιμημένων φωτίστηκαν ή αναπαύθηκαν μέσω συνεχών Λειτουργιών. Ο Μέγας Βασίλειος τονίζει ότι η συνεχής λειτουργική ζωή λειτουργεί «ως φως που διαπερνά τις σκοτεινές περιοχές της ανθρώπινης καρδιάς».
Γι’ αυτό το 40λείτουργο επικράτησε να τελείται στα προεόρτια των Χριστουγέννων, όταν όλη η Εκκλησία πορεύεται προς το μυστήριο της Ενανθρώπισης.
Τι έλεγαν οι σύγχρονοι Άγιοι – Η εμπειρία του Αγίου Παϊσίου
Στους νεότερους χρόνους, ο Άγιος Παΐσιος επαναλάμβανε διαρκώς ότι «η Θεία Λειτουργία είναι η μεγαλύτερη ευεργεσία που μπορούμε να προσφέρουμε». Έλεγε χαρακτηριστικά στους προσκυνητές στο Καλύβι του:
«Δώστε ονόματα για Λειτουργίες. Είναι η πιο μεγάλη βοήθεια. Μια Λειτουργία αξίζει περισσότερο από ό,τι όλα τα χρήματα, όλα τα δώρα και όλες οι προσπάθειες μαζί».
Ο Άγιος Πορφύριος ο Καυσοκαλυβίτης συμβούλευε τους πνευματικούς του να τελούν 40λείτουργα υπέρ δύσκολων περιπτώσεων ασθενών και ψυχικά πιεσμένων ανθρώπων. «Η Θεία Λειτουργία αλλάζει πορείες ζωής που ποτέ δεν φαντάζεσαι», έλεγε.
Ο Άγιος Αμφιλόχιος της Πάτμου μιλούσε για την «παρηγορητική δύναμη» της συνεχούς μνημόνευσης, τονίζοντας ότι οι κεκοιμημένοι «νιώθουν» την προσευχή και αναπαύονται βαθιά.
Ο Άγιος Ιάκωβος Τσαλίκης, γνωστός για τις πολλαπλές λειτουργίες υπέρ ψυχών, συμβούλευε: «Μην αφήνετε τους ανθρώπους σας χωρίς μνημόνευση. Η Εκκλησία φτάνει εκεί όπου εμείς δεν μπορούμε».
Ο γέροντας Εφραίμ της Αριζόνας είχε πει: «Το 40λείτουργο είναι ο μεγαλύτερος πνευματικός θησαυρός των Χριστουγέννων. Ανοίγει τις πύλες της θείας βοήθειας».
Τι είπαν στο vimaorthodoxias.gr πατέρες του Αγίου Όρους – «Το 40λείτουργο είναι πνοή ζωής»
Γέροντες από Αγιορείτικες μονές εξήγησαν ότι κάθε συνεχής Λειτουργία δημιουργεί «πνευματική δυναμική» γύρω από το άτομο που μνημονεύεται.
«Όταν για σαράντα ημέρες ο Ιερέας προσφέρει τον άρτο και τον οίνο υπέρ ενός ονόματος, τότε το άτομο αυτό συνοδεύεται από ουράνια βοήθεια», είπαν χαρακτηριστικά.
Κρητικοί ιερομόναχοι σημείωσαν πως σε δύσκολες οικογένειες, με ασθένειες, διχόνοιες, πικρίες ή πνευματικό βάρος, το 40λείτουργο έχει “λύσει κόμπους” και έχει οδηγήσει σε καταλλαγή.
Αθηναίοι κληρικοί, επίσης, τόνισαν ότι η μεγαλύτερη πνευματική επένδυση ενός πιστού είναι να παραγγέλνει 40λείτουργο για τους γονείς του, ειδικά μητέρες και πατέρες που έφυγαν χωρίς εξομολόγηση ή χωρίς τακτική συμμετοχή στα Μυστήρια.
Τι όφελος έχει το 40λείτουργο για ζώντες και κεκοιμημένους
Για τους ζώντες:
• Γαλήνη και ειρήνη στην καρδιά.
• Φώτιση στη λήψη αποφάσεων.
• Προστασία από πειρασμούς.
• Ενίσχυση στην υγεία.
• Επανένωση σχέσεων και οικογενειακή αρμονία.
• Ανόρθωση σε περίοδο δοκιμασιών.
Για τους κεκοιμημένους:
• Ανάπαυση και παρηγοριά της ψυχής.
• Ανακούφιση από πνευματικές δεσμεύσεις.
• Μεταβολή της «κατάστασης» με τρόπο που μόνο ο Θεός γνωρίζει.
• Ζωοποιός χάρη που τους ενισχύει στη μετάβασή τους στο έλεος του Θεού.
Οι Πατέρες εξηγούν ότι το 40λείτουργο έχει ιδιαίτερη δύναμη επειδή ο αριθμός 40 εμφανίζεται σε στιγμές καθαρμού και προετοιμασίας: 40 ημέρες νήστεψε ο Χριστός, 40 ημέρες κράτησε ο Κατακλυσμός, 40 χρόνια πορεύτηκε ο λαός στην έρημο.
Γιατί γίνεται τα Χριστούγεννα
Τα Χριστούγεννα είναι η μέρα όπου ο Θεός κατεβαίνει στη γη. Γι’ αυτό η Εκκλησία προετοιμάζει τους πιστούς με συνεχείς Λειτουργίες:
«Για να μπορεί η καρδιά να δεχθεί το Φως της Γεννήσεως», όπως λέει Αγιορείτης γέροντας.
Το 40λείτουργο είναι η «αναπνοή της ψυχής» μέσα στον χειμώνα της κοσμικότητας.
