Χριστούγεννα: Η προετοιμασία για τα Χριστούγεννα, σύμφωνα με την Ορθόδοξη Παράδοση, δεν είναι απλώς μια εξωτερική αναμονή μιας εορτής, αλλά μια βαθιά εσωτερική πορεία μετανοίας, ταπείνωσης και πνευματικής εγρήγορσης.
Του Γιώργου Θεοχάρη – Μίνι αφιέρωμα από το vimaorthodoxias.gr
Οι Άγιοι Γέροντες και οι μεγάλοι Πατέρες της Εκκλησίας μιλούν με λόγο απλό αλλά αποκαλυπτικό για το πώς ο άνθρωπος καλείται να υποδεχθεί τον Χριστό που γεννιέται όχι μόνο στη Βηθλεέμ, αλλά και μέσα στην καρδιά του ανθρώπου.
Η Γέννηση του Χριστού ως εσωτερικό γεγονός
Ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος τονίζει ότι «όποιος δεν καθάρισε πρώτα την καρδιά του, δεν μπορεί να χαρεί αληθινά τη Γέννηση του Χριστού». Για τον μεγάλο αυτόν ασκητή, τα Χριστούγεννα δεν είναι μια ημερολογιακή υπενθύμιση, αλλά μια πρόσκληση σε κάθαρση λογισμών, ειρήνη καρδιάς και αποκατάσταση της σχέσης με τον Θεό και τον πλησίον.
Αντίστοιχα, ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος υπενθυμίζει ότι «ο Χριστός δεν γεννήθηκε για να στολίσουμε σπίτια, αλλά για να μεταμορφώσουμε ζωές». Ο ιερός Πατέρας προτρέπει σε εγκράτεια, ελεημοσύνη και προσευχή, τονίζοντας ότι χωρίς αυτά η εορτή αδειάζει από το πνευματικό της περιεχόμενο.
Νηστεία: όχι τύπος, αλλά στάση ζωής
Η σαρανταήμερη νηστεία των Χριστουγέννων δεν αποτελεί απλώς διατροφικό κανόνα. Ο Άγιος Βασίλειος ο Μέγας ξεκαθαρίζει ότι «αληθινή νηστεία είναι η αποχή από την κακία, τον θυμό και την κατάκριση». Η σωματική νηστεία, λέει, έχει αξία μόνο όταν συνοδεύεται από πνευματικό αγώνα.
Στο ίδιο πνεύμα, ο Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης συμβούλευε τους πιστούς να μη δίνουν βάρος μόνο στο τι τρώνε, αλλά στο τι σκέφτονται και τι λένε. «Αν νηστεύεις και θυμώνεις, καλύτερα φάε και μη θυμώνεις», έλεγε χαρακτηριστικά, δείχνοντας ότι η προετοιμασία για τα Χριστούγεννα είναι πρωτίστως εσωτερική.
Ταπείνωση: η οδός της Βηθλεέμ
Η φάτνη της Βηθλεέμ αποτελεί, κατά τους Πατέρες, το μεγαλύτερο μάθημα ταπείνωσης. Ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος γράφει ότι «ο Θεός κατεβαίνει, για να μπορέσει ο άνθρωπος να ανέβει». Η ταπείνωση του Θεού γίνεται η γέφυρα σωτηρίας για τον άνθρωπο.
Ο Γέροντας Εφραίμ Φιλοθεΐτης τόνιζε συχνά πως όποιος θέλει να γιορτάσει αληθινά τα Χριστούγεννα, πρέπει να μάθει να σιωπά, να συγχωρεί και να μην απαιτεί. «Ο Χριστός γεννήθηκε αφανώς. Αν Τον ψάχνεις στα φώτα και στη φασαρία, δεν θα Τον βρεις», έλεγε.
Ελεημοσύνη: το δώρο που χαροποιεί τον Θεό
Κεντρικό στοιχείο της χριστουγεννιάτικης προετοιμασίας είναι η ελεημοσύνη. Ο Άγιος Νικόλαος ο Πλανάς ζούσε ο ίδιος μέσα στη φτώχεια, αλλά δεν άφηνε ποτέ άνθρωπο χωρίς βοήθεια. Για εκείνον, το να βοηθάς τον φτωχό ήταν σαν να προσφέρεις δώρο στο Θείο Βρέφος.
Ο Άγιος Πορφύριος ο Καυσοκαλυβίτης έλεγε ότι «ο Χριστός κρύβεται στον πονεμένο άνθρωπο». Προέτρεπε τους πιστούς, ιδιαίτερα τις ημέρες πριν τα Χριστούγεννα, να ανοίγουν την καρδιά τους στον πόνο του άλλου, γιατί εκεί συναντά κανείς τον ίδιο τον Χριστό.
Προσευχή και Θεία Κοινωνία
Χωρίς προσευχή και συμμετοχή στα Μυστήρια, η προετοιμασία μένει ημιτελής. Ο Άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος διδάσκει ότι ο Χριστός γεννιέται πραγματικά μέσα στον άνθρωπο όταν αυτός κοινωνεί με καθαρή καρδιά και μετάνοια. Η Θεία Κοινωνία δεν είναι έθιμο, αλλά ένωση ζωής.
Ο Γέροντας Ιωσήφ ο Ησυχαστής συνιστούσε εντατική προσευχή τις ημέρες πριν τα Χριστούγεννα, ιδιαίτερα τη νύχτα, όταν η ψυχή ησυχάζει. Εκεί, έλεγε, «ο Χριστός βρίσκει χώρο να γεννηθεί».
Χριστούγεννα: πρόσκληση σε νέα αρχή
Οι Άγιοι και οι Γέροντες συμφωνούν σε ένα σημείο: τα Χριστούγεννα είναι πρόσκληση για αλλαγή ζωής. Ο Άγιος Σιλουανός ο Αθωνίτης τόνιζε ότι «ο Χριστός γεννήθηκε για να μάθουμε να αγαπάμε μέχρι τέλους». Χωρίς αγάπη και συγχώρεση, η εορτή μένει κενή.
Το μήνυμα των Χριστουγέννων, όπως το παραδίδουν οι μεγάλοι Πατέρες, δεν είναι μήνυμα ευκολίας, αλλά ελπίδας. Ο Θεός κατεβαίνει στο σκοτάδι του κόσμου για να φωτίσει την ανθρώπινη ύπαρξη. Και ο άνθρωπος καλείται, με νηστεία, προσευχή, ταπείνωση και αγάπη, να ετοιμάσει τη φάτνη της καρδιάς του.
Το ΒΗΜΑ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ υπενθυμίζει ότι η αληθινή προετοιμασία για τα Χριστούγεννα δεν μετριέται με στολισμούς και δώρα, αλλά με μετάνοια, ειρήνη και σιωπηλή χαρά. Όπως λένε οι Άγιοι, αν ο Χριστός γεννηθεί μέσα μας, τότε κάθε μέρα μπορεί να γίνει Χριστούγεννα.
